Luận án tiến sĩ hoạt động nhân đạo quốc tế của ủy ban chữ thập đỏ quốc tế và tác

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ PHẠM THỊ THU HUYỀN HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO QUỐC TẾ CỦA ỦY BAN CHỮ THẬP ĐỎ QUỐC TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA NÓ TỪ 1991 ĐẾN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ PHẠM THỊ THU HUYỀN HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO QUỐC TẾ CỦA ỦY BAN CHỮ THẬP ĐỎ QUỐC TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA NÓ TỪ 1991 ĐẾN NAY Chuyên ngành: Chính trị học Mã số: 62310201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Hoàng Phước Hiệp Hà Nội - 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tác giả, có sự hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là PGS. Hoàng Phước Hiệp. Các nội dung nghiên cứu và kết quả nghiên cứu của đề tài là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào trước đây.

Những số liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét và đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá, cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức khác và cũng được thể hiện trong phần tài liệu tham khảo. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận, tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả khóa luận của mình. Tác giả luận án Phạm Thị Thu Huyền i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.

Hoàng Phước Hiệp, người thầy kính mến, vì đã hết lòng chỉ bảo, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận án này. Tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc tới các thầy, các cô, giảng viên của Khoa Chính trị học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tích cực giúp đỡ để tác giả được học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp trong Khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện về thời gian để tôi hoàn thành tốt luận án của mình. Tác giả luận án Phạm Thị Thu Huyền ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC.iii BẢNG CHỮ VIẾT TẮT .vi MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Kết cấu của đề tài. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Về lịch sử hoạt động nhân đạo của ICRC. Về hỗ trợ nạn nhân trong các cuộc khủng hoảng nhân đạo quốc tế. Về hoạt động nhân đạo quốc tế ở Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu ở nƣớc ngoài. Về lịch sử hoạt động nhân đạo của ICRC. Về hỗ trợ nhân đạo trong xung đột vũ trang quốc tế. Về hỗ trợ nạn nhân sau cuộc xung đột vũ trang quốc tế hay thảm họa thiên nhiên.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Những nội dung đã được nghiên cứu. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. 25 Tiểu kết chương 1.

26 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 2. HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO QUỐC TẾ CỦA ỦY BAN CHỮ THẬP ĐỎ QUỐC TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA NÓ: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Cơ sở lý luận của hoạt động nhân đạo quốc tế của ICRC. Khái niệm nhân đạo và hoạt động nhân đạo quốc tế.

Các đặc điểm của hoạt động nhân đạo quốc tế. Các nguyên tắc của hoạt động nhân đạo quốc tế. Cơ sở thực tiễn của hoạt động nhân đạo quốc tế. Lịch sử hình thành và phát triển của ICRC từ 1963 đến 1991.

Bối cảnh quốc tế sau Chiến tranh lạnh và hoạt động nhân đạo của ICRC từ 1991 đến 2016. Hình thức, điều kiện áp dụng hoạt động nhân đạo của ICRC sau năm 1991. Cách thức thực hiện hoạt động nhân đạo của ICRC sau năm 1991. Tác động chính trị của hoạt động nhân đạo quốc tế của ICRC.

Khái niệm tác động chính trị của hoạt động nhân đạo quốc tế. Đặc điểm tác động chính trị của hoạt động nhân đạo quốc tế. 62 Tiểu kết chương 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO CỦA ỦY BAN CHỮ THẬP ĐỎ QUỐC TẾ TỪ 1991 ĐẾN NAY.

Hỗ trợ nhân đạo trong xung đột vũ trang quốc tế. Kế hoạch hỗ trợ nhân đạo trong các cuộc xung đột vũ trang quốc tế. Hoạt động chăm sóc sức khỏe cho nạn nhân. Kết nối gia đình ly tán.

Bảo hộ tù binh. Hỗ trợ nạn nhân sau cuộc xung đột vũ trang quốc tế. Hỗ trợ phục hồi kinh tế. Phục hồi chức năng cho các nạn nhân chiến tranh.

Giảm thiểu sự tồn tại của bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh. 92 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hỗ trợ nhân đạo trong các trƣờng hợp khác. Thành công và hạn chế trong hoạt động nhân đạo quốc tế của ICRC sau năm 1991.

107 Tiểu kết chương 3. TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA HOẠT ĐỘNG NHÂN ĐẠO QUỐC TẾ CỦA ỦY BAN CHỮ THẬP ĐỎ QUỐC TẾ TỪ 1991 ĐẾN NAY VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆT NAM. Tác động chính trị. Tạo ra một mạng lưới quốc tế nhằm hỗ trợ trong hoạt động nhân đạo.

Tác động đến Liên Hợp quốc nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động nhân đạo quốc tế. Hình thành, củng cố, theo đuổi chính sách nhân đạo nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu tình trạng dễ bị tổn thương trong một thế giới toàn cầu. Góp phần nâng cao trách nhiệm quốc gia trong hoạt động nhân đạo quốc tế. Quan hệ giữa Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế và Việt Nam về hoạt động nhân đạo.

Lịch sử hình thành và phát triển quan hệ giữa Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế và Việt Nam. Khuyến nghị cho Việt Nam. 134 Tiểu kết chương 4. 146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 PHỤ LỤC v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BẢNG CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt 1 ECHO European Commission Văn phòng trợ giúp Humanitarian Aid Office nhân đạo của Ủy ban Châu Âu 2 ELN National Liberty Army Quân đội giải phóng ( Ejercito de Liberacion quốc gia Nacional) 3 ICRC International Committee of the ICRC Red Cross 4 ICCPR International Covenant on Civil Công ước quốc tế and Political Rights về quyền dân sự và chính trị 5 ICESCR International Covenant on Công ước quốc tế về Economic, Social and Cultural quyền kinh tế, xã hội Rights và văn hóa 6 IISS International Institute for Viện nghiên cứu Strategic Studies Chiến lược quốc tế 7 LTTE Liberation Tiger of Tamil Elam Những con hổ giải phóng Tamil ở Sri Lanka 8 MHPS Mental Health and Psychosocial Hỗ trợ sức khỏe tâm Support thần và tâm lý xã hội 9 NATO North Atlantic Treaty Tổ chức Hiệp ước Organization Bắc Đại Tây Dương 10 OXFAM Oxford Commitee for Famine Ủy ban Oxford về Relief xóa đói nghèo 11 PRCS Pakistan Red Cresent Society Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Pakistan vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 12 FAO Food and Agriculture Tổ chức Nông Lương Organization of the United của Liên Hợp Quốc Nations 13 FARC Revolution Armed Forces of Lực lượng vũ trang Colombia cách mạng Colombia 14 SMR Standard Minimum Rule for the Quy tắc chuẩn tối Treatment of Prisoner thiểu về đối xử với tù nhân 15 UNICEF The United Nations Childrent’s Quỹ nhi đồng Fund Liên Hợp Quốc 16 UNHCR United Nations High Cao ủy Liên Hợp quốc Commissioner for Refugee về Người tị nạn 17 UNAMIR United Nations Assistance Phái đoàn Liên Hợp Mission For Rwanda quốc hỗ trợ cho Rwanda 18 USAIDS United States Agency for Cơ quan phát triển International Development quốc tế Hoa Kỳ 19 WHO World Health Organization Tổ chức Y tế thế giới 20 WMA World Medical Association Hiệp hội Y khoa Thế giới 21 WFP United Nations World Food Chương trình Programme lương thực thế giới vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh các vấn đề nhân đạo quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quan hệ quốc tế, hợp tác quốc tế nhằm kết hợp và phát huy tốt nguồn lực bên ngoài với nguồn lực trong nước để phát triển là điều cần thiết. Bản chất của hoạt động nhân đạo mang tính nhân loại và nguyên tắc toàn cầu là một nguyên tắc cơ bản được đề cao, nhằm gắn bó Hội chữ thập đỏ của mỗi quốc gia với phong trào quốc tế.

Hiện nay, Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) có mạng lưới trải rộng trên 80 quốc gia, phân chia hoạt động ở các khu vực Châu Phi, Châu Mỹ, Châu Á-Thái Bình Dương, Châu Âu và Trung Á, Trung Đông với các tình nguyện viên của tổ chức luôn liên kết chặt chẽ với nhau nhằm giải quyết các vấn đề nhân đạo quốc tế. ICRC có 194 thành viên và mong muốn mở rộng mạng lưới tại Đông Nam Á. Đối với Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã phối hợp với nhiều tổ chức nhân đạo trên thế giới thực hiện hoạt động nhân đạo ở Việt Nam. Trong đó, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã có mối quan hệ hợp tác với ICRC từ năm 1946, nhưng hiệu quả hợp tác chưa cao.

Tháng 3 năm 2015, ICRC đã mở văn phòng đại diện tại Hà Nội. Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nhân đạo, tiếp tục đưa các mối quan hệ hợp tác đi vào chiều sâu, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động nhân đạo, đẩy mạnh vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế thông qua các hợp tác quốc tế, đề tài về hoạt động nhân đạo của ICRC và tác động chính trị của nó từ 1991 đến nay được lựa chọn nghiên cứu. Hoạt động nhân đạo đã được Đảng và Nhà nước quan tâm bằng các chủ trương chiến lược đúng đắn, kịp thời, chính sách cụ thể. Ngay ở giai đoạn đầu của công cuộc đổi mới, Chỉ thị số 14-CT/TW, ngày 7 tháng 9 năm 1987 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VI) đã khẳng định nhiệm vụ chủ yếu của công tác nhân đạo nhằm góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, góp phần thực hiện chính sách xã hội [23].