Luận án tiến sĩ: Xây dựng Đảng Cộng sản Trung Quốc sau Đại hội XVIII - Trần Ánh Tuyết

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN ÁNH TUYẾT VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC TỪ SAU ĐẠI HỘI XVIII VÀ GỢI MỞ ĐỐI VỚI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội, năm 2021 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN ÁNH TUYẾT VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC TỪ SAU ĐẠI HỘI XVIII VÀ GỢI MỞ ĐỐI VỚI VIỆT NAM Ngành: Chính trị học Mã số: 9310201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Xuân Cường Hà Nội, năm 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả luận án. Các số liệu thu thập, trích dẫn, xử lý từ các nguồn chính thức do tác giả thực hiện. Kết quả nêu trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Ánh Tuyết luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Khái lược về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .1 Các nghiên cứu liên quan về lý luận xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc.2 Các nghiên cứu về thực trạng xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc từ sau Đại hội XVIII đến nay .3 Các nghiên cứu đánh giá và rút ra bài học kinh nghiệm trong xây dựng ĐCS Trung Quốc từ sau Đại hội XVIII đến nay .2 Nhận xét tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những nội dung luận án cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu .1 Các giá trị tham khảo có thể tiếp thu, kế thừa trong nghiên cứu đề tài .2 Một số vấn đề đặt ra .3 Những nội dung luận án cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu. 28 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CHO CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC TỪ ĐẠI HỘI XVIII ĐẾN NAY .1 Bối cảnh lịch sử trước và sau Đại hội XVIII .1 Tình hình thế giới và khu vực .2 Tình hình trong nước. Tình hình trong ĐCS Trung Quốc .2 Lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Đảng .1 Lý luận về xây dựng đảng của C.2 Lý luận về xây dựng đảng của V.3 Tư tưởng của các thế hệ lãnh đạo Trung Quốc trong quá trình Trung Quốc hoá Chủ nghĩa Mác lý luận về xây dựng đảng trước Đại hội XVIII .1 Tư tưởng về xây dựng đảng của Mao Trạch Đông .2 Tư tưởng về xây dựng đảng trong hệ thống lý luận Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc.

62 Tiểu kết Chương 2. 70 luan an Chương 3: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐẢNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC TỪ SAU ĐẠI HỘI XVIII ĐẾN NAY. Xây dựng đảng về chính trị .1 Thực hiện giữ vững lập trường vì nhân dân, làm vững chắc nền tảng chính trị.2 Xây dựng văn hoá chính trị lành mạnh, vun đắp môi trường chính trị .3 Khẳng định sự lãnh đạo toàn diện của đảng và quyền uy của Trung ương đảng .4 Tăng cường bản lĩnh chính trị cho cán bộ đảng viên, phòng ngừa rủi ro về chính trị. Xây dựng đảng về tư tưởng, tác phong .1 Tăng cường công tác giáo dục, học tập lý luận chính trị .2 Triển khai các hoạt động giáo dục trong toàn đảng mang tính thường xuyên .3 Ban hành các pháp qui trong đảng nhằm thúc đẩy chế độ hoá việc xây dựng tư tưởng và chỉnh đốn tác phong cho cán bộ đảng viên.

Xây dựng đảng về tổ chức .1 Qui định tiêu chuẩn và yêu cầu đối với cán bộ, đảng viên phù hợp với yêu cầu phát triển của thời đại mới .2 Lựa chọn và đề bạt cán bộ lãnh đạo có tố chất cao, có đủ phẩm chất và uy tín.3 Nâng cao chất lượng, ưu hoá kết cấu cán bộ, đảng viên .4 Tăng cường chức năng phục vụ của TCCSĐ, nâng cao vai trò và năng lực của TCCSĐ .4 Xây dựng đảng về kỷ luật .1 Siết chặt kỷ cương bằng hệ thống pháp quy trong đảng .2 Quán triệt thực hiện Điều lệ đảng, chú trọng giám sát chấp hành ―Bốn loại hình thái‖.5 Về đấu tranh phòng, chống tham nhũng làm trong sạch đảng .1 Siết chặt chiếc lồng thể chế, phát huy vai trò giám sát .2 Kiện toàn hệ thống giám sát trong Đảng và Nhà nước .3 Duy trì đấu tranh chống tham nhũng với cường độ cao. 114 Tiểu kết Chương 3. 117 Chương 4: ĐÁNH GIÁ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC TỪ SAU ĐẠI HỘI XVIII VÀ GỢI MỞ ĐỐI VỚI VIỆT NAM .1 Đánh giá vấn đề xây dựng ĐCS Trung Quốc từ sau Đại hội XVIII .3 Dự báo tình hình mới và vấn đề đặt ra đối với công tác xây dựng ĐCS Trung Quốc .2 Một số gợi mở cho công tác xây dựng đảng của Việt Nam .1 Những kinh nghiệm mà Việt Nam có thể tham khảo.2 Một số kiến nghị cụ thể với công tác xây dựng đảng của Việt Nam. 158 Tiểu kết chương 4.

172 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 175 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 196 luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT GIẢI THÍCH TỪ NGỮ Từ viết tắt Nghĩa của từ CHXH Chủ nghĩa xã hội XHCN Xã hội chủ nghĩa ĐCS Đảng Cộng sản Nhân đại toàn quốc Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) TBT Tổng Bí thư TCCSĐ Tổ chức cơ sở đảng TTXVN Thông tấn xã Việt Nam UBGS Uỷ ban giám sát UBGSQG Uỷ ban giám sát quốc gia UBKT Uỷ ban kiểm tra UBKTKL Uỷ ban kiểm tra kỷ luật luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thứ nhất, bất kỳ Đảng cầm quyền nào cũng đều nhận thức r được ý nghĩa và tầm quan trọng của xây dựng đảng.

Xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh là nhân tố quan trọng chi phối tính chất mục tiêu, nhiệm vụ, hiệu quả xây dựng hệ thống chính trị. Đặc biệt là đứng trước những nguy cơ, thách thức tồn tại và những đòi hỏi của tình hình nhiệm vụ mới hiện nay, việc nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác xây dựng đảng là vấn đề vô cùng quan trọng, mang tính cấp thiết lớn cả về mặt lý luận và thực tiễn. Thứ hai, ĐCS Liên Xô cũ là ĐCS đầu tiên do Lênin sáng lập đã từng là một ĐCS vĩ đại, lãnh đạo nhân dân Liên Xô gặt hái được nhiều thành tựu to lớn, đưa Liên Xô thành một siêu cường có nền kinh tế đứng thứ 2 thế giới (sau Mỹ) trong giai đoạn giữa thế kỷ XX. Nhưng do về sau, ĐCS nước này đã không coi trọng công tác xây dựng đảng, ngày càng xa rời những nguyên tắc xây dựng chính đảng kiểu mới của Lênin nên tình trạng cán bộ các cấp lợi dụng đặc quyền, tình trạng tham nhũng, hủ bại không được ngăn chặn đã làm mất lòng tin của quần chúng nhân dân dẫn đến sụp đổ vào những năm cuối thập niên 80 đầu thập niên 90.

Từ bài học xương máu của ĐCS Liên Xô, yêu cầu cấp thiết trước mắt đối với các ĐCS cầm quyền còn lại trên thế giới, trong đó là ĐCS Trung Quốc cũng như ĐCS Việt Nam cần phải tăng cường xây dựng đảng, phải tự đổi mới và cải cách chính mình, không ngừng củng cố vai trò lãnh đạo cũng như địa vị cầm quyền của mình. Thứ ba, từ sau Đại hội XVIII đến nay, với tư tưởng chiến lược quản trị đảng nghiêm minh toàn diện, ĐCS Trung Quốc do Tổng Bí thư Tập Cận Bình làm hạt nhân lãnh đạo đã có đổi mới trong lĩnh vực xây dựng đảng, nhằm đảm bảo Đảng luôn là hạt nhân lãnh đạo sự nghiệp xây dựng CNXH đặc sắc Trung Quốc. Đây cũng chính là nhiệm vụ đặt lên hàng đầu trong công tác tăng cường xây đảng và đã trở thành tôn chỉ mang tính nhất quán của ĐCS Trung Quốc hiện nay. Báo cáo Đại hội XIX ĐCS Trung Quốc đã chỉ r : “Thúc đẩy toàn diện xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, tác phong, kỷ luật, đưa xây dựng chế độ xuyên suốt trong các phương diện, đi sâu thúc đẩy đấu tranh phòng chống tham nhũng” [134, 1 luan an tr.

Trên cơ sở đó, ĐCS Trung Quốc đã có đường lối, chủ trương và biện pháp thực hiện mang tính quyết liệt trong công tác xây dựng Đảng, và cũng đã giành được những thành tựu nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề nổi cộm như: Tính đảng đang dần bị phá vỡ do tình trạng sa sút về tinh thần, suy thoái về tư tưởng chính trị, thờ ơ với thực tế, xa rời quần chúng trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên; Năng lực phát huy vai trò của tổ chức và đội ngũ cán bộ còn yếu; Tình trạng tham nhũng, lãng phí, hình thức, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi triệt để mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp, v. làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đe dọa sự tồn vong của Đảng và sự ổn định, phát triển của đất nước. Do đó, những thành công và chưa thành công của ĐCS Trung Quốc trong việc tăng cường xây dựng đảng sẽ là những kinh nghiệm có giá trị gợi mở tốt cho ĐCS Việt Nam.

Thứ tư, ĐCS Việt Nam xác định xây dựng đảng là nhiệm vụ then chốt, tăng cường xây dựng đảng trong giai đoạn phát triển và hội nhập hiện nay có ý nghĩa quyết định bảo đảm sự thành công của công cuộc đổi mới và cũng là yêu cầu bức thiết của thực tiễn tiến trình xây dựng và bảo vệ chế độ, bảo vệ đất nước. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh nhiệm vụ hàng đầu trong 6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XII, đó là: Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn đảng, ngăn chặn đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Từ đó, vấn đề về xây dựng đảng đã được các giới quan tâm nhiều hơn trước. Tuy nhiên, cho đến nay, các công trình nghiên cứu liên quan về ĐCS Trung Quốc của Việt Nam cũng tương đối nhiều nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào chuyên sâu và có cái nhìn đầy đủ vào vấn đề xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc, đặc biệt từ sau Đại hội XVIII.

Đây là khoảng trống đáng kể trong nghiên cứu về lĩnh vực này.