Luận án tiến sĩ: Vai trò văn hóa chính trị đối với đổi mới hệ thống chính trị Việt Nam

ĐẠI HỌC QUOC GIA THÀNH PHO HO CHÍ MINH TRUONG DAI HOC KHOA HỌC XA HOI VA NHÂN VAN HO THỊ NGỌC SAO LUẬN ÁN TIEN SĨ CHU NGHĨA DUY VAT BIEN CHUNG VA CHU NGHIA DUY VAT LICH SU THÀNH PHO HO CHÍ MINH - 2023 ĐẠI HỌC QUOC GIA THÀNH PHO HO CHÍ MINH TRUONG DAI HOC KHOA HỌC XA HOI VA NHÂN VAN HO THỊ NGỌC SAO Nganh: CNDVBC & CNDVLS Mã số: 9.02 LUẬN ÁN TIEN SĨ CHỦ NGHĨA DUY VAT BIEN CHUNG VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. TRAN KY DONG Phan biện độc lập: 1. HÀ TRỌNG THA 2. NGUYÊN NGỌC KHÁ 3.

TRAN THỊ HẠNH Phản biện: 1. NGUYEN XUAN TE 2. HA TRONG THA 3. NGUYEN NGỌC KHA THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH- 2023 LỜI CẢM ƠN Việc thực hiện dé tài luận án là một quá trình nhiều thử thách, trong quá trình đó, nghiên cứu sinh (NCS) đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và hỗ trợ vô cùng quý báu từ nhiều cá nhân và đơn vị.

NCS xin chân thành biết ơn về những giá trị này. Đầu tiên, NCS xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với hai Thầy hướng dẫn là PGS. Vũ Đức Khién và TS. Trần Kỳ Đồng, sự định hướng và dẫn dắt khoa học của hai Thầy là điều kiện cơ bản cho NCS thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận án.

NCS cũng xin trân trọng cảm ơn Trường Đại học Khoa học — Xã hội và Nhân Văn thành phố Hồ Chi Minh, Phòng Sau đại học và Khoa Triết học của Trường đã tạo điều kiện cho quá trình học tập và trưởng thành chuyên môn cũng như mọi phương điện cuộc sống của NCS. Bên cạnh đó, NCS xin bày tỏ lòng biết ơn Cơ quan công tác, đồng nghiệp, bạn bẻ va gia đình, luôn hỗ trợ những điều kiện cần thiết và ủng hộ, động viên tinh thần cho nghiên cứu sinh vượt qua những trở ngại dé học tập, nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu. Hô Chí Minh, ngày tháng — năm 2023 Tác giả Hồ Thị Ngọc Sao LỜI CAM ĐOAN NCS xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu độc lập được thực hiện với sự hướng dẫn khoa học của PGS. Vũ Đức Khién và TS.

Tran Ky Đồng. Những tài liệu và số liệu đươc sử dụng trong luận án đảm bảo tính chân xác, trung thực, rõ nguồn gốc. Các giả thuyết và kết luận trong luận án là kết quả của nghiên cứu này, chưa từng được công bồ trong những sản phẩm khoa học khác. Hô Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Tác giả Hồ Thị Ngọc Sao DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Viết tắt Nội dung CNXH Chủ nghĩa xã hội HTCT Hệ thống chính trị MTTQ Mặt trận tô quốc Nxb.

Nhà xuất bản PGS.TS Phó giáo sư. Tiến sĩ TC TC-XH Tô chức chính trị - xã hội VHCT Văn hóa chính trị XHCN Xã hội chủ nghĩa PHAN MỞ DAU. Tính cấp thiết của dé tài.-----:- + St tk EEE21121121221511111 21111111 xe 1 2. Tổng quan tinh hình nghiên cứu đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ của của luận ãn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án. Đóng góp mới của luận áï.-- -- «+ + +x E39 1 911v vn ng ệc 20 7.

Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án. Kết cau cơ bản của luận án. LÝ LUẬN CHUNG VE VAI TRO CUA VĂN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUÁ TRÌNH DOI MỚI HỆ THONG CHÍNH TRI Ở Mi») 0 —. QUAN DIEM VE VAN HÓA CHÍNH TRI VÀ HỆ THONG CHÍNH 1 21 1.

Quan điểm về văn hóa chính t|.-- - + s s+k£EE+E£EE+EeEE+EeExererxerees 21 1. Quan điểm về hệ thống chính trị. VAI TRO CUA VĂN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUÁ TRINH DOI MỚI HE THONG CHÍNH TRI Ở VIET NAM. Văn hóa chính trị phát huy dân chủ trong định hướng mục tiêu phat triển cùng với quá trình đổi mới hệ thống chính trị.

Văn hóa chính trị góp phần định hướng mô hình tổ chức, phương thức hoạt động và giám sát quyền lực của hệ thống chính trị. Văn hóa chính tri tạo động lực thúc đây hoạt động chính trị tích cực, phủ hợp với yêu cầu phát triển bền vững đất nước.--------s- sec: 66 Chương 2.NHỮNG YEU TO TÁC ĐỘNG VÀ THUC TRANG VAI TRÒ CUA VAN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUÁ TRÌNH DOI MỚI HỆ THONG CHÍNH TRI Ở VIỆT NAM HIỆN NA. NHỮNG YEU TO TAC DONG DEN VAI TRÒ CUA VĂN HÓA CHINH TRI DOI VOI QUA TRINH DOI MOI HE THONG CHINH TRI G VIỆT NAM HIEN NAY oneescsssssssssesssesssessesssessecsusssecsusssecssecsucssecsesssecsseesecsseess 74 2. Các yếu tô truyền thống tác động đến vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đôi mới hệ thống chính tri ở Việt Nam.

Các yếu tô đương đại tác động đến vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam. THỰC TRANG CUA VAI TRO VAN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUA TRINH DOI MOI HE THONG CHINH TRI O VIET NAM HIEN 2. Sự thé hiện vai trò của văn hóa chính trị Việt Nam trong quá trình đổi mới hệ thống chính tTỊ. Những thành tựu trong việc thực hiện vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đôi mới hệ thong chính tri ở Việt Nam hiện nay.

Han chế trong việc thực hiện vai trò của văn hoa chính trị đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay.-----5-2- 118 Kết luận chương 2. NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY VAI TRO CUA VĂN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUÁ TRÌNH DOI MỚI HE THONG CHÍNH TRI Ở VIỆT NAM HIEN 3. NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CUA VĂN HÓA CHÍNH TRI DOI VỚI QUÁ TRINH DOI MỚI HỆ THONG CHÍNH TRI Ở VIET NAM HIEN NAYY. Kiên định chủ nghĩa Mác — Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc phát huy vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở \MG W0 i00 63.

Phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội làm nền tảng để phát huy vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay .- - -- G11 TH HH HH ng Hư 140 3. Kế thừa, phát huy giá trị văn hóa chính trị của dân tộc đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay. NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA CHÍNH DOI VỚI QUÁ TRÌNH DOI MỚI HE THONG CHÍNH TRI Ở VIET NAM HIEN NA Y. Nâng cao nhận thức về phát huy vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay.

Hoàn thiện thé chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của văn hóa chính trị đối với quá trình d6i mới hệ thống chính tri ở Việt Nam hiện nay. Đây mạnh việc thực hiện vai trò của văn hóa chính tri đôi với quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay.-- 2-2-5252 178 Kết luận chương 3.---- 2-52 SE SE EE2E2EEEEEE151121121521111111 1. 190 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHÁO.-- 5° 5s ©css©cse 194 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BÓ LIÊN QUAN DEN DE TÀI LUẬN ÁN.----sc-<ccsecssecseesserssesserse 205 PHAN MỞ DAU 1. Tinh cấp thiết của đề tài Sự tôn tại và phát triển của mỗi dân tộc đều gắn với một mô thức VHCT cu thé.

VHCT được xem là tông thể những giá trị được sáng tao trong thực tiễn đời sống chính trị của xã hội, qua đó có thể nhận diện được những đặc trưng cơ bản về hệ giá trị mà quốc gia đó hướng đến; nhận diện phương thức tư duy và hành vi điển hình của dân chúng từ việc quan sát nhà quản lý cho đến công dân (Pye, 2012). Với vai trò là nhân tố định hướng, VHCT cho thấy những hoạch định về mục tiêu phát triển dân tộc và hoạch định phương thức hiện thực hóa những mục tiêu (Hoàng Chí Bảo, 1992, tr. 92), đó là chiến lược xây dựng diện mạo quốc gia dân tộc, xây dựng hệ thống giá trị trong hoạt động của các tổ chức. Với vai trò là định hướng phát triển cho kinh tế và chính trị xã hội, VHCT là một trong những phương thức tồn tại văn hóa của một dân tộc, có nhiệm vụ soi đường cho quốc dán di.

Từ khi Almond và Verba đặt nền móng lý thuyết VHCT trong những năm năm mươi của thế kỉ trước, đến nay vấn đề này ngày càng được nghiên cứu một cách nghiêm túc, cân trọng về vai trò của nó đối với sự phát triển của quốc gia dân tộc. Năm 1988, tại Hội thao của Hiệp hội lịch sw Hoa Kỳ, Silbey đã phát biểu rằng: Các nghiên cứu về VHCT đã trở thành “một sự đầu tư lớn mạnh”, chúng ta dường như đang sông trong một thời đại học thuật khi mà VHCT là một chủ đề căn bản được mô tả và giải thích” (Formisano, Ronald, 2001). Nhắn mạnh vai trò của văn hóa nói chung và văn VHCT hóa chính trị nói riêng, Đại hội lần thứ XII của Đảng một lần nữa khang định: “giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hội nhập quốc tế” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, t. 202) và cần “khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phén vinh, hạnh phúc” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, t.

Những nội dung này được nhấn mạnh va nhắc đến nhiều lần trong Văn kiện XIII của Dang đã thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng trong phát huy giá trị văn hóa gắn với sức mạnh con người Việt Nam, phát huy vai trò của VHCT trong công cuộc Đồi mới nói chung và trong quá trình đổi mới HTCT nói riêng. VHCT Việt Nam là toàn bộ những giá trị, năng lực, trình độ, phương thức hoạt động chính trị trong mỗi chủ thể chính trị của dân tộc Việt Nam. Đây cũng là sự thể hiện trình độ phát triển các phẩm chất của chủ thé chính trị Việt Nam. Bản chất, năng lực của các chủ thé chính trị trở thành gia tri truyén théng VHCT của dân tộc.

Từ thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay, dân tộc Việt Nam vẫn luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH trên nền tảng chế độ chính trị kiểu mới mà hạt nhân là giá trị dân chủ nhân dân — dân chủ XHCN. Dân chủ nhân dân là giá trị cốt lõi của VHCT Việt Nam, là động lực và là mục tiêu trong sự nghiệp cách mạng XHCN.