Luận án thạc sĩ luật học: Tổ chức và hoạt động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ thực tiễn huyện Phước Sơn, Quảng Nam - Nguyễn Văn Bằng

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN VĂN BẰNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN VĂN BẰNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số : 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. BÙI XUÂN ĐỨC HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận văn Nguyễn Văn Bằng luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM. Vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM. Cơ cấu tổ chức của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại huyện Phước Sơn.

Tình hình hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại huyện Phước Sơn. Đánh giá về tổ chức, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Phước Sơn. QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TẠI HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM. Yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay.

Quan điểm đổi mới tổ chức, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua thực tiễn huyện Phước Sơn. Giải pháp đổi mới cơ cấu tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ thực tiễn huyện Phước Sơn. 72 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ CB,CC Cán bộ, công chức DLXH Dư luận xã hội ĐBQH Đại biểu quốc hội HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận tổ quốc TTND Thanh tra nhân dân UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, việc đổi mới hệ thống chính trị nước ta là một đòi hỏi khách quan.

Có thể thấy rằng, nhiệm vụ đổi mới hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân đặt ra đòi hỏi cấp bách phải mở rộng và đa dạng hóa các hình thức tập hợp Nhân dân, xác định đúng vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam trong việc thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Dân chủ và quyền làm chủ của Nhân dân là đặc trưng cơ bản của thể chế chính trị, bản chất của chế độ chủ nghĩa xã hội Việt Nam, là mục tiêu của công cuộc đổi mới. Đây cũng chính là lý do tồn tại và cũng là sứ mệnh lịch sử của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở nước ta hiện nay. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là thiết chế ngoài Nhà nước không thể thiếu để thực thi dân chủ, quyền làm chủ của Nhân dân.

Xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, xây dựng Nhà nước thực quyền, dân chủ và pháp quyền, vì thế đòi hỏi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải đổi mới cả tổ chức và phương thức hoạt động của cơ quan chuyên trách để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Phước Sơn hoạt động theo đúng Điều lệ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và trong nhiệm kỳ qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện tiếp tục đổi mới các hoạt động, phát huy vai trò, trách nhiệm của mình trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội của huyện Phước Sơn. Nội dung và phương thức hoạt động được đổi mới, thể hiện rõ hơn tính chất liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, các cá nhân tiêu biểu trong giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài; trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, thực hiện giám 1 luan an sát, phản biện xã hội đã được triển khai có kết quả bước đầu, được Nhân dân huyện nhà ghi nhận. Năm chương trình hành động do Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ VIII đề ra đã được thực hiện tốt; vai trò, vị trí Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được nâng cao.

Trong thời gian qua, trên địa bàn huyện Phước Sơn, các cuộc vận động, phong trào thi đua thiết thực hơn, gắn với thực tiễn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề văn hóa - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, từng bước cải thiện và nâng cao đời sống Nhân dân. Việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước ngày càng rõ hơn về cơ chế và phương thức tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, cũng cần thẳng thắn thừa nhận, tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Phước Sơn cũng còn những hạn chế, bất cập. Phương thức vận động quần chúng nhân dân, tập hợp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trên địa bàn huyện vẫn chưa theo kịp các yêu cầu mới; hơn nữa các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, làm kinh tế có nơi còn hình thức, chưa hiệu quả; vai trò đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân và giám sát, phản biện xã hội còn hạn chế.

Năng lực cán bộ và điều kiện hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp còn bất cập; đổi mới cơ chế hoạt động còn gặp nhiều khó khăn; thiếu sáng tạo, linh hoạt. Xuất phát từ thực tiễn và yêu cầu cấp thiết cần phải có những giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện tôi chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ thực tiễn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam” để làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính của mình. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Hiện nay các công trình, đề tài, tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực này có thể kể đến một số tài liệu sau: Đi vào các vấn đề cụ thể trong tổ chức chính quyền địa phương ở Việt 2 luan an Nam có các nghiên cứu như: “Một số vấn đề tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay” do Bùi Tiến Quý chủ biên; “Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam” do Nguyễn Ngọc Hiến chủ biên. Những nghiên cứu này tập trung vào các quy định hiện hành của Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, trong đó chỉ ra những điểm mới trong tổ chức chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, các vấn đề trên nêu lên chưa thật toàn diện hoặc chưa giải quyết thấu đáo thiết chế Ủy ban nhân dân cấp xã mà đề tài này hướng đến. Từ góc độ luật học so sánh, có một dung lượng khá lớn các nghiên cứu hiện hành của tác giả Việt Nam hoặc đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt về chính quyền địa phương của một số quốc gia như: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Cộng hòa Pháp. Cụ thể: “Mô hình tổ chức chính quyền địa phương một số nước trên thế giới” của Lê Thị Hoài Ân và Đinh Ngọc Thắng; “Chính quyền địa phương tự quản trong pháp luật một số quốc gia” của Nguyễn Hoàng Anh; “Đáp ứng sự thay đổi của nhà nước và chính quyền địa phương” (Response to change by State and Local Government - Contemporary in the Laboratories of Democracy, from State and Local Government: Adapting to Change) của Ellis Katz. Về Trung Quốc có: “Tìm hiểu hệ thống chính trị của Trung Quốc” (Understanding China’s Political System) của Susan V.

Martin; “Chính quyền địa phương ở Việt Nam, Trung Quốc, Thụy Điển, Hoa Kỳ và một số kiến nghị” của một nhà nghiên cứu Việt Nam - Phạm Quang Huy; một nghiên cứu khác về khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có thể kể đến là “Chính quyền địa phương ở Châu Á và Thái Bình Dương: nghiên cứu so sánh” (Local Government in Asia and the Pacific: A Comparative Study, United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific web”; về Cộng hòa Pháp có “Pháp luật hành chính của Cộng hòa Pháp” của Martine Lombard và Gilles Dumont, cuốn sách đã được 3 luan an chuyển ngữ sang tiếng Việt và ấn hành bởi Nxb. Nghiên cứu về tổ chức, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tác giả nghiên cứu và tìm đọc các công trình: Tác giả Phạm Thu Hương (2009), Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; Tác giả Trần Văn Thi (2017), Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, luận văn thạc sĩ Xã hội học, Học viện Khoa học xã hội Việt Nam; Tác giả Bùi Thị Nguyệt Thu (2017), Giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với hoạt động của chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay, Luận án Tiến sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Học viện Khoa học xã hội Việt Nam; Đề tài KX. 03 (2009), Bộ Nội vụ: “Mô hình đổi mới, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị xã hội giai đoạn 2010 - 2015” do TS Thang Văn Phúc làm chủ nhiệm; Học viện Hành chính Quốc gia (2011), Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể Chính trị - xã hội, Tài liệu bồi dưỡng ngạch chuyên viên cao cấp khối Đảng, đoàn thể.