Luận án tiến sĩ: Tổ chức và hoạt động hệ thống chính trị cơ sở quận Hải Châu - Chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ NGỌC HẠNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỪ THỰC TIỄN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, năm 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ NGỌC HẠNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỪ THỰC TIỄN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã số: 838.02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. ĐINH NGỌC VƯỢNG HÀ NỘI, năm 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan, luận văn "Tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng" là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Đinh Ngọc Vượng. Các số liệu và trích dẫn trong luận văn là trung thực.

Kết quả nghiên cứu của luận văn không trùng với các công trình khác. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Ngọc Hạnh luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ Ở VIỆT NAM. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở ở Việt Nam.

Hệ thống chính trị ở cơ sở. Tổ chức và hoạt động hệ thống chính trị ở Việt Nam. Những yếu tố tác động đến quá trình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở ở quận Hải Châu. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG.

Khái quát về quận Hải châu, thành phố Đà Nẵng. Thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị tại quận Hải Châu. Đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị tại quận Hải Châu. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỪ THỰC TIỄN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG.

Phương hướng nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở quận Hải Châu. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị quận Hải Châu. 65 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BTV Ban Thường vụ CBCNVC Cán bộ công nhân viên chức CBCNVC Can bộ công nhân viên chức CNXH Chủ nghĩa xã hội CTQG Chính trị Quốc gia ĐTN Đoàn thanh niên HCCB Hội Cựu chiến binh HĐND Hội đồng nhân dân HLHPN Hội Liên hiệp phụ nữ HTCT Hệ thống chính trị NXB Nhà xuất bản QCDC Quy chế dân chủ TB&XH Thương binh và Xã hội TU Thành ủy UBMT Ủy ban Mặt trận UBMTTQVN Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Diện tích, dân số và mật độ dân số quận Hải Châu năm 2. 26 2019 luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Khái niệm “hệ thống chính trị” lần đầu tiên xuất hiện trong các văn bản chính thức của Đảng ta từ Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa VI. Cho đến nay, khái niệm hệ thống chính trị được sử dụng khá phổ biến trong các văn bản chính thức của Đảng, Nhà nước, các công trình nghiên cứu và các diễn đàn khoa học. Hệ thống chính trị của nước ta gồm các yếu tố về mặt tổ chức là: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội (bao gồm Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam). Toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị Việt Nam, từ Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội đều được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ; nguyên tắc Đảng lãnh đạo trực tiếp, toàn diện hệ thống chính trị và toàn xã hội; nguyên tắc dựa vào nhân dân, giữ vững mối quan hệ mật thiết với nhân dân; nguyên tắc đại đoàn kết toàn dân tộc, lấy lợi ích dân tộc làm điểm tương đồng và nguyên tắc nhân dân là chủ xã hội và đất nước.

Quyền lực nhà nước là quyền lực của nhân dân. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986, trong khi đổi mới trên lĩnh vực kinh tế được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thì Đảng cũng xác định phải đồng thời từng bước thực hiện đổi mới hệ thống chính trị. Tiếp tục xây dựng và không ngừng hoàn thiện hệ thống chính trị nói chung, hệ thống chính trị cơ sở nói riêng là đòi hỏi khách quan của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, là điều kiện tất yếu đảm bảo thành công của sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước. Do đó, tại Hội nghị Trung ương 5 khóa 1 luan an IX của Đảng năm 2002, Ban Chấp hành TW Đảng đã ban hành nghị quyết về "Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn".

Và cũng tại Hội nghị Trung ương 7 khóa XI của Đảng năm 2013 đã ban hành Kết luận số 64 ngày 28/5/2013 về "Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở" nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hệ thống chính trị. Hệ thống chính trị xã, phường, thị trấn (gọi tắt là cấp xã) được xác định là cấp cuối cùng trong phân cấp hành chính ở nước ta hiện nay, là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú, sinh sống, nơi diễn ra mọi hoạt động của đời sống xã hội. Hệ thống chính trị cấp cơ sở ở nước ta bao gồm: Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội hoạt động trên địa bàn cấp xã, có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tăng cường xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời tổ chức hoạt động và huy động mọi khả năng tại cộng đồng dân cư để phát triển kinh tế - xã hội. Sau hơn 30 năm công cuộc đổi mới ở nước ta, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, hệ thống chính trị các cấp nói chung và hệ thống chính trị cấp cơ sở đã được nâng lên, năng lực và hiệu quả hoạt động có nhiều chuyển biến.

Bộ máy Nhà nước tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện theo hướng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân. Hiện nay, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận đang được đổi mới cả về tổ chức cũng như phương thức hoạt động. 30 công cuộc Đổi mới ở nước ta chứng minh rằng, đổi mới hệ thống chính trị - một đòi hỏi khách quan, một chủ trương đúng đắn của Đảng ta. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCH Trung ương Đảng (khóa IX) “Về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn”; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 2 luan an BCH Trung ương Đảng (khóa XI) về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở”; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 BCH Trung Đảng (khóa X) “Về đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan đảng, định hướng về đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội”; điều này cho thấy rằng sự quyết tâm của Đảng về đổi mới hệ thống chính trị các cấp, trong đó có hệ thống chính trị cấp cơ sở.

Với sự năng động, sáng tạo trong hoạt động, dám nghĩ, dám làm hệ thống chính trị cơ sở của quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng đã đạt được nhiều kết quả trên tất cả các lĩnh vực; quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được phát huy; tạo sự đồng thuận xã hội. Đội ngũ cán bộ ở quận Hải Châu được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống. Đảng bộ quận Hải Châu trong nhiều năm liền được Thành ủy Đà Nẵng công nhận danh hiệu Đảng bộ trong sạch vững mạnh. Tuy vậy, cũng cần phải thấy rằng, hệ thống chính trị cơ sở ở quận Hải Châu vẫn còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục.

Cần phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ chế phối hợp hoạt động giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị cở sở ở một số phường trong quận, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên chưa thực sự phát huy vai trò của mình, quyền làm chủ của người dân chưa được phát huy, có nơi nội bộ mất đoàn kết. Chính vì vậy quận Hải Châu phải khắc phục những yếu kém, phát huy những mặt tích cực, nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Vì vậy, tôi chọn đề tài "Tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng" làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật hiến pháp và Luật hành chính của mình. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài  Các nghiên cứu về hệ thống chính trị cơ sở (các nghiên cứu gần với đề tài) Các công trình nghiên cứu có phạm vi nghiên cứu gần với đề tài có thể 3 luan an kể đến như: Đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn ngoại thành Hà Nội (cấp cơ sở) trong giai đoạn hiện nay, TS.

Lưu Minh Trị, năm 1993; Đổi mới kiện toàn hệ thống chính trị cấp cơ sở nông thôn (thông qua khảo sát thực tế của tỉnh Tuyên Quang), Đặng Thị Hiền, Luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành Triết học, 1993; Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hoá đời sống xã hội nông thôn miền núi, vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta, TS.