Luận án Tiến sĩ Bùi Văn Lợi: Thích ứng cừu Phan Rang nuôi tại Thừa Thiên Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM  BÙI VĂN LỢI ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA GIỐNG CỪU PHAN RANG NUÔI Ở THỪA THIÊN HUẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HUẾ - NĂM 2014 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM  BÙI VĂN LỢI ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA GIỐNG CỪU PHAN RANG NUÔI Ở THỪA THIÊN HUẾ Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 62.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ ĐỨC NGOAN 2. NGUYỄN XUÂN BẢ HUẾ - NĂM 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của chính bản thân tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, khách quan, chính xác và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

Các tài liệu tham khảo trong luận án đã được trích dẫn đầy đủ, rõ ràng, đúng quy định. Huế, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận án NCS. Bùi Văn Lợi LỜI CÁM ƠN Hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình và sự quan tâm giúp đỡ quý báu của tập thể thầy giáo hướng dẫn: PGS. Lê Đức Ngoan, PGS.

Nguyễn Xuân Bả, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Huế. Tôi cũng đã nhận được những ý kiến góp ý có giá trị về khoa học của PGS. Nguyễn Tiến Vởn, PGS. Nguyễn Hữu Văn, TS.

Lê Văn Phước, PGS. Đàm Văn Tiện, PGS. Lê Đình Phùng và quý thầy cô giáo trong Hội đồng tư vấn nghiên cứu sinh Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Huế. Trong quá trình nghiên cứu, tôi cũng đã nhận được sự giúp đỡ tận tình và tạo điều kiện về mọi mặt của quý thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học, các nhà quản lý, các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Đại học Huế.

Nhân dịp này, tôi xin trân trọng cám ơn: - Ban Giám đốc, Ban Đào tạo, Ban Công tác học sinh, sinh viên Đại học Huế; - Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học; Lãnh đạo khoa Chăn nuôi Thú y, Bộ môn Chăn nuôi chuyên khoa, Bộ môn Sinh hóa - Dinh dưỡng động vật, Trung tâm phân tích thuộc khoa Chăn nuôi Thú y; Ban quản lý và cán bộ Trung tâm nghiên cứu vật nuôi Thủy An, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế; - Ban Giám hiệu, Lãnh đạo Khoa Sư phạm Kỹ thuật, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế; - Khoa Huyết học truyền máu Bệnh viện trường Đại học Y Dược - Đại học Huế; - Phòng Phân tích thức ăn và các sản phẩm chăn nuôi thuộc Viện Chăn nuôi Quốc gia Hà Nội; Ban Lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu dê, thỏ Sơn Tây, Hà Nội; Ban lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm dê, cừu Ninh Thuận thuộc Viện Chăn nuôi Quốc gia Hà Nội. Tôi cũng đã nhận được sự hợp tác, giúp đỡ, động viên quý báu của các anh chị em học viên cao học khóa 14 và các sinh viên khóa 39, 40, 41 khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm; sinh viên Khoa Sư phạm Kỹ thuật, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế; đặc biệt là sự động viên, cỗ vũ, giúp đỡ của gia đình, anh chị em, bạn bè và đồng nghiệp. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất của mình đối với mọi sự quan quan tâm giúp đỡ quý báu đó. Nghiên cứu sinh Bùi Văn Lợi CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Chữ viết tắt Dịch nghĩa ADF Axit Detergent Fibre - Xơ không tan trong môi trường a xit (xơ axit) ADG Average Daily Gain - Tăng trọng trung bình ngày ANOVA Analysis of Variance - Phân tích phương sai Ash Khoáng BV Biological Value - Giá trị sinh học CF Crude Fibre - Xơ thô CP Crude Protein - Protein thô CS Cộng sự CV Cao vây DE Digestible Energy - Năng lượng tiêu hóa DM Dry Matter - Vật chất khô DMI Dry Matter Intake - Vật chất khô ăn vào DTC Dài thân chéo GE Gross Energy - Năng lượng thô GLM General Linear Model - Mô hình phân tích tuyến tính tổng quát Hb Hemoglobin - Huyết sắc tố Hem Hematocrit LW Liveweight - Khối lượng cơ thể sống M Mean - Giá trị trung bình ME Metabolisable Energy - Năng lượng trao đổi ML Mùa lạnh MN Mùa nóng N Nitrogen - Nitơ NDF Neutral Detergent Fibre - Xơ không tan trong môi trường trung tính (xơ trung tính) NE Net Energy - Năng lượng thuần NPN Non Protein Nitrogen - Nitơ phi protein OM Organic matter - Chất hữu cơ P Probability - Xác suất R Regression coefficient - Hệ số hồi quy RBC Red Blood Cell - Hồng cầu RH Relative Humidity - Ẩm độ tương đối SD Standard Deviation - Độ lệch chuẩn SEM Standard Error of Mean - Sai số của giá trị trung bình SL Số lượng T Temperature - Nhiệt độ TA Thức ăn THI Temperature Humidity Index - Chỉ số nhiệt ẩm TL Tỷ lệ UBND Ủy ban nhân dân VN Vòng ngực WBC White Blood Cell - Bạch cầu MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN LỜI CÁM ƠN CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH MỞ ĐẦU 1 1.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 4 3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN 4 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5 1.

TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI CỪU TRÊN 5 THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC 1. Vai trò của ngành chăn nuôi cừu 5 1. Tình hình phát triển chăn nuôi cừu trên thế giới 6 1. Số lượng và sự phân bố đàn cừu 6 1.

Sản phẩm chăn nuôi cừu 7 1. Giống và công tác giống cừu 7 1. Chăn nuôi cừu ở châu Á 9 1. Tình hình phát triển chăn nuôi cừu ở Việt Nam 10 1.

Lịch sử hình thành và phát triển chăn nuôi cừu 10 1. Số lượng và sự phân bố đàn cừu 11 1. Sản phẩm chăn nuôi cừu 13 1. Giống và công tác giống cừu 13 1.

Đặc điểm chăn nuôi cừu ở Việt Nam 13 1. Nghiên cứu về sinh lý, sinh trưởng, sinh sản và dinh dưỡng của 15 cừu Phan Rang 1. QUAN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG VỚI CÁC CHỈ TIÊU 17 SINH LÝ CỦA CỪU 1. Trao đổi nhiệt của cừu với môi trường 17 1.

Nhiệt độ, ẩm độ và chỉ số nhiệt ẩm 18 1. Nhiệt độ không khí 18 1. Độ ẩm không khí 19 1. Chỉ số nhiệt ẩm 20 1.

Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và THI với các chỉ tiêu sinh lý 26 của cừu 1. Tần số hô hấp 28 1. Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và THI với các chỉ tiêu sinh lý 31 máu của cừu 1. QUAN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG VỚI KHẢ NĂNG SINH 34 TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA CỪU 1.

Quan hệ giữa môi trường với khả năng sinh trưởng của cừu 34 1. Quan hệ giữa môi trường với khả năng sinh sản của cừu 37 1. QUAN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG VỚI LƯỢNG THỨC 39 ĂN THU NHẬN CỦA CỪU 1. Lượng thức ăn thu nhận của cừu 39 1.

Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và THI với lượng thức ăn thu 41 nhận của cừu 1. MỘT SỐ THỨC ĂN CHO CỪU 43 1. Cỏ tự nhiên 43 1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ 48 NHIÊN VÀ KHÍ HẬU THỜI TIẾT Ở CÁC ĐIỂM NGHIÊN CỨU 1.

Điều kiện tự nhiên và khí hậu thời tiết ở tỉnh Ninh Thuận 48 1. Điều kiện tự nhiên 48 1. Khí hậu, thời tiết 48 1. Điều kiện tự nhiên và khí hậu thời tiết ở tỉnh Thừa Thiên Huế 49 1.

Điều kiện tự nhiên 49 1. Khí hậu, thời tiết 49 CHƯƠNG 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 53 2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 53 2.

THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 54 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 55 2. Xác định nhiệt độ, ẩm độ và chỉ số nhiệt ẩm ở 55 Thừa Thiên Huế và Ninh Thuận 2. Xác định nhiệt độ và ẩm độ 55 2.

Xác định chỉ số nhiệt ẩm 56 2. Phương pháp xử lý số liệu 56 2. Xác định quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và chỉ 56 số nhiệt ẩm với các chỉ tiêu sinh lý 2. Xác định các chỉ tiêu sinh lý 57 2.

Xác định các chỉ tiêu sinh lý máu 58 2. Xác định nhiệt độ, ẩm độ và chỉ số nhiệt ẩm 58 2. Phương pháp xử lý số liệu 59 2. Xác định quan hệ giữa nhiệt độ và THI với 59 lượng thức ăn thu nhận 2.

Xác định lượng thức ăn thu nhận của cừu 60 2. Xác định nhiệt độ, ẩm độ và chỉ số nhiệt ẩm 60 2. Phương pháp xử lý số liệu 60 2. Đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản 61 2.

Đánh giá khả năng sinh trưởng và sản xuất thịt 62 2. Đánh giá khả năng sinh sản 63 2. Phương pháp xử lý số liệu 64 2. Đánh giá giá trị dinh dưỡng của một số loại 65 thức ăn thô xanh 2.

Vật liệu thí nghiệm 65 2. Thiết kế thí nghiệm 65 2.3 Quản lý nuôi dưỡng 65 2.4 Quy trình xử lý và phân tích mẫu 66 2. Phân tích hoá học 67 2. Phương pháp xử lý số liệu 67 CHƯƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 68 3. DIỄN BIẾN NHIỆT ĐỘ, ẨM ĐỘ VÀ THI Ở ĐIỂM 68 NGHIÊN CỨU 3. Diễn biến nhiệt độ, ẩm độ, THI hàng tháng ở Thừa Thiên Huế 68 và Ninh Thuận 3. Nhiệt độ, ẩm độ và THI chuồng nuôi theo giờ đo trong ngày 71 qua các mùa thí nghiệm 3.

Nhiệt độ, ẩm độ và THI chuồng nuôi theo giờ đo trong ngày 71 qua các mùa thí nghiệm 3. Nhiệt độ và ẩm độ chuồng nuôi trong mùa nóng 72 3. Nhiệt độ và ẩm độ chuồng nuôi trong mùa lạnh 74 3. THI theo các giờ đo trong ngày 75 3.

QUAN HỆ GIỮA NHIỆT ĐỘ, ẨM ĐỘ VÀ THI VỚI CÁC 78 CHỈ TIÊU SINH LÝ 3. Các chỉ tiêu sinh lý 78 3. Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và THI với thân nhiệt 80 3. Quan hệ giữa nhiệt độ với thân nhiệt 80 3.

Quan hệ giữa ẩm độ với thân nhiệt 82 3. Quan hệ giữa THI với thân nhiệt 84 3. Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ và THI với tần số hô hấp 86 3. Quan hệ giữa nhiệt độ với tần số hô hấp 86 3.

Quan hệ giữa ẩm độ với tần số hô hấp 88 3. Quan hệ giữa THI với tần số hô hấp 89 3. Quan hệ giữa nhiệt độ, ẩm độ, THI với nhịp tim 91 3. Quan hệ giữa nhiệt độ với nhịp tim 91 3.

Quan hệ giữa ẩm độ với nhịp tim 93 3. Quan hệ giữa THI với nhịp tim 94 3. Quan hệ giữa nhiệt độ, độ ẩm và THI với nhiệt độ da 96 3.