Luận án TS Lý Thị Thu Lan: Nâng cao năng suất sinh sản cút Nhật Bản chỉ thị phân tử

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ LÝ THỊ THU LAN CHỌN LỌC NÂNG CAO NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA CÚT NHẬT BẢN BẰNG CHỈ THỊ PHÂN TỬ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH CHĂN NUÔI Mã ngành: 62 62 01 05 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ LÝ THỊ THU LAN CHỌN LỌC NÂNG CAO NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA CÚT NHẬT BẢN BẰNG CHỈ THỊ PHÂN TỬ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH CHĂN NUÔI Mã ngành: 62 62 01 05 NGƯỜI HƯỚNG DẪN TS. NGUYỄN THỊ HỒNG NHÂN PGS. NGUYỄN TRỌNG NGỮ 2018 LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập tại Trường Đại học Cần Thơ, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ chân thành từ quý thầy cô, gia đình và bạn bè, giúp cho tôi có được kiến thức trong công việc lẫn trong cuộc sống, cùng với sự nỗ lực của bản thân, hôm nay tôi đã hoàn thành luận án tốt nghiệp, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến: Cha mẹ người đã sinh ra và là nguồn động lực lớn nhất giúp tôi vượt qua khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống. Quý thầy cô bộ môn Chăn nuôi khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng đã truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm quý báu cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi chân thành cám ơn Ts. Nguyễn Thị Hồng Nhân và PGs. Nguyễn Trọng Ngữ đã hướng dẫn, giúp đỡ tận tình để cho tôi hoàn thành tốt luận án. Ban Giám hiệu Trường Đại học Trà Vinh, Trại Thực nghiệm Chăn nuôi Thú y Trường Đại học Trà Vinh, các đồng nghiệp và các em sinh viên lớp Đại Học Thú y các khóa 2010; 2011; 2012 đã luôn bên cạnh, giúp đỡ tôi trong thời gian qua.

Xin chân thành cảm ơn! i TÓM TẮT Luận án được thực hiện nhằm các mục tiêu (i) đánh giá thực trạng chăn nuôi và tính đa dạng kiểu hình của cút Nhật Bản nuôi tại 6 tỉnh ĐBSCL, (ii) xác định năng suất đẻ trứng của cút và ảnh hưởng của tuổi và khối lượng trứng đến chất lượng trứng, (iii) xác định những vị trí đa hình đơn trên các gen ứng viên và phân tích mối liên kết của chúng đối với năng suất sinh sản của cút và (iv) chọn lọc và đánh giá năng suất sinh sản của nhóm cút thế hệ tiếp theo. Tình hình chăn nuôi và đặc điểm sinh học được thực hiện bằng phương pháp điều tra. Năng suất sinh sản của cút được xác định thông qua thí nghiệm nuôi dưỡng và đa hình các gen PRL, GH (thế hệ xuất phát), MTNR-1C và BMPR- 1B (thế hệ 1) liên quan đến năng suất sinh sản được phân tích bằng phương pháp PCR-RFLP và PCR-SSCP. Kết quả điều tra cho thấy cút Nhật Bản được nuôi dưới hình thức chủ yếu là bán thâm canh với đặc điểm ngoại hình đa dạng bao gồm 7 màu lông đầu, 9 màu lông ức, 3 màu chân và 5 màu vỏ trứng.

Kết quả nghiên cứu về năng suất sinh sản cho thấy, tổng số trứng thu được sau 48 tuần đẻ là 261,7 quả/mái tương đương 0,78 quả/mái/ngày. Liên quan đến chỉ tiêu chất lượng trứng, kết quả cho thấy, tuổi đẻ của cút càng cao thì chỉ số lòng trắng và lòng đỏ càng lớn. Tuy nhiên, độ đậm của màu lòng đỏ giảm dần từ tuần đẻ thứ 10 đến tuần thứ 38 (P<0,001) trong khi giá trị HU cải thiện rõ rệt đến cuối giai đoạn đẻ (87,49-88,97). Bên cạnh đó, kết quả phân tích sự liên kết giữa đa hình gen đến năng suất trứng cho thấy, năng suất trứng của cút Nhật Bản mang kiểu gen BB ở đa hình GH/MspI (267,9 quả/mái/48 tuần đẻ) và II (272,3 quả/mái/48 tuần đẻ) ở đa hình PRL/Indel-358 cao hơn so với cút mang các kiểu gen còn lại.

Các cá thể mang kiểu gen II ở đa hình PRL/Indel-358 được chọn lọc và nhân thuần tạo ra quần thể cút thế hệ 1. Trên quần thể thế hệ 1, tiến hành phân tích ảnh hưởng của hai đa hình gen A290T và A27T/C ở các gen BMPR-1B và MTNR-1C đến năng suất sinh sản. Kết quả, cút với kiểu gen AA ở đa hình MTNR-1C với năng suất vượt trội với năng suất trứng, số trứng có phôi và số con nở ra lần lượt là 132,4 quả/mái/20 tuần đẻ, 113,4 quả và 109 con. Các cá thể mang kiểu gen AA tiếp tục được chọn lọc và nhân giống để tạo ra quần thể cút thế hệ 2 mang cả hai kiểu gen cho năng suất trứng cao là II và AA và tiếp tục theo dõi năng suất trứng của quần thể cút thế hệ 2 trong 20 tuần đẻ.

Qua kết quả phân tích cho thấy, thế hệ cút chọn lọc 1 và 2 có sự cải thiện đáng kể về năng suất trứng so với quần thể cút ở thế hệ xuất phát. Qua 8 chỉ ii tiêu khảo sát, ngoài chỉ tiêu khối lượng trứng và tỷ lệ nở, ở tất cả các chỉ tiêu còn lại thế hệ 1 và 2 đều thể hiện cao hơn và khác biệt có ý nghĩa về mặt thống kê (P<0,001) so với thế hệ xuất phát. Trong đó, tổng số trứng là chỉ tiêu được quan tâm nhất, cụ thể số lượng trứng trong 20 tuần đẻ ở thế hệ 1 và thế hệ 2 lần lượt là 126,6 quả và 128,1 quả, cao hơn so với thế hệ xuất phát là 121,3 quả (P<0,001). Kết quả này cho thấy việc chọn lọc cút dựa vào kiểu gen đã góp phần trong việc nâng cao năng suất sinh sản của đàn cút thí nghiệm với hiệu quả chọn lọc thế hệ 1 so với thế hệ xuất phát là 5,6 quả; thế hệ 2 so với thế hệ 1 là 1,4 quả với hệ số di truyền lần lượt là 0,33 và 0,28.

Từ khóa: Cút Nhật Bản, chất lượng trứng, đa hình gen, năng suất sinh sản iii ABSTRACT The present study was conducted to (i) assess the current status and biological characteristics of quail populations in six provinces in the Mekong Delta (ii) determine egg yield and evaluate the effects of laying age and egg weight on egg quality, (iii) identify polymorphisms in candidate genes and analyze their association with reproductive performance of quails and (iv) select, breed and evaluate reproductive performanceof the next generations. Quail rasing systems and their biological features were done by the survey. Polymorphisms of PRL, GH, MTNR-1C and BMPR-1B genes were determined using PCR-RFLP and PCR-SSCP methods. From the survey, it was shown that quails were mainly kept in the semi- intensive system and they had a variety of appearance features including 7 head colors, 9 breast colors, 3 leg colors and 5 eggshell colors.

In terms of reproductive performance, total egg numbers laid after 48 weeks of laying was 261.7 eggs/quail, equivalent to 0.78 eggs/quail/day. In addition, egg weight ranged from 11.6 g/egg and egg shape index during the laying period was higher than 75%. All 4 hatching indicators namely total embryonated eggs, embryonated egg ratio, hatched egg ratio and number of hatchlings obtained high values in the 12nd-19th weeks of laying. Moreover, egg weight increased with laying age and reached the highest in week 30 (11.

Regarding on egg quality indicators, it was indicated that the higher the laying age, the greater values of the white and yolk index obtained. However, the intensity of yolk color decreased gradually from the 10th week to 38th week (P<0.001) while the HU value significantly improved by 1.5 to the end of the laying stage (87. In the association analysis, quails carrying BB genotype in GH/MspI polymorphism and the II genotype in the PRL/ Indel-358 mutation yielded higher egg number (267.3 eggs/quail/48 laying weeks, respectively). Individuals with II genotype in PRL/Indel-358 polymorphism were selected and bred to produce F1 quails.

On the F1 population, the effects of two A290T and A27TC polymorphisms on BMPR-1B and MTNR-1C genes were investigated. Results showed that the AA and CC genotypes in the MTNR-1C polymorphism had dominant egg production (132.8 eggs/quail/20 weeks of laying), embryonated eggs (113.5 eggs), number of eggs hatched (109 and 104.2) compared with other genotypes. Quails bearing the AA genotype were continuously selected and bred to create the F2 quail population carrying both AA and II genotype and their reproductive peformance was recorded in 20 laying weeks. iv It was additionally shown that quails from second and first generations had a significant improvement in egg yield compared to the original population.

All 8 indicators, except egg weight and hatching rate were significantly different. In 20 weeks of laying, the number of eggs were 126.1 for the first and the second generations, which were higher than the base generation (121. These implied that the selection based on genotypes of candidate genes have resulted in better reproductive performance of Japanese quails. Keyword: Japanese quails, egg quality, gene polymorphism, reproductive performance v LỜI CAM KẾT KẾT QUẢ Tôi xin cam kết luận văn này được hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu của tôi và các kết quả của nghiên cứu này chưa được dùng cho bất cứ luận văn cùng cấp nào khác.

Cần thơ, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Lý Thị Thu Lan vi MỤC LỤC Nội dung Trang LỜI CẢM ƠN. iv LỜI CAM KẾT KẾT QUẢ. vi Mục lục. vii Danh sách bảng.

xi Danh sách hình. xiii Danh sách từ viết tắt. xv Chương 1: GIỚI THIỆU .1 Tính cấp thiết của luận án .2 Mục tiêu của luận án .3 Những đóng góp mới của luận án. 2 Chương 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.1 Tổng quan về cút.1 Nguồn gốc, đặc điểm sinh học của cút .2 Một số đặc điểm sinh sản của cút .3 Các chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản của cút .1 Chỉ tiêu đánh giá chất lượng trứng .2 Chỉ tiêu đánh giá sức đẻ trứng của cút .3 Chỉ tiêu đánh giá sức sinh sản của cút .4 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của cút .2 Thời gian chiếu sáng .3 Chế độ dinh dưỡng .5 Các yếu tố khác .5 Nhu cầu dinh dưỡng của cút đẻ .1 Nhu cầu về năng lượng .2 Nhu cầu protein .6 Một số nghiên cứu về cút trên thế giới và Việt Nam.1 Trên thế giới .7 Đặc điểm di truyền của các tính trạng số lượng .8 Cơ sở khoa học của chọn lọc giống .1 Nguyên lý của chọn lọc .2 Hiệu quả chọn lọc .9 Marker phân tử trong chọn giống .10 Chọn giống dựa vào các chỉ thị phân tử .11 Các nghiên cứu về gen ảnh hưởng đến năng suất sinh sản cút .6 Gen Insulin-like Growth factor - 1 (IGF-I) .8 Bone Morphogentic Protein Receptor-Type IB (BMPR-IB) .9 Melatonin receptor-Type 1C (MTNR-1C).12 Các kỹ thuật sinh học phân tử có liên quan đến nghiên cứu cút .1 Chỉ thị đa hình đơn (SNP) .2 Kỹ thuật PCR-RFLP .3 Kỹ thuật PCR-SSCP.

42 Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phương tiện nghiên cứu .1 Thời gian và địa điểm .2 Đối tượng thí nghiệm .3 Thiết bị, dụng cụ và hóa chất .2 Phương pháp nghiên cứu .1 Nội dung 1: Đánh giá thực trạng chăn nuôi và tính đa dạng về kiểu hình của các nhóm cút hiện có ở ĐBSCL .