Luận án Tiến sĩ: Thực trạng kiến thức, thực hành thanh tra ATTP ngành Y tế & Hiệu quả can thiệp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TỐNG TRẦN HÀ THỰC TRẠNG KIẾN THỨC, THỰC HÀNH VỀ NGHIỆP VỤ CỦA THANH TRA AN TOÀN THỰC PHẨM NGÀNH Y TẾ CẤP TỈNH VÀ HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP CAN THIỆP LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TỐNG TRẦN HÀ THỰC TRẠNG KIẾN THỨC, THỰC HÀNH VỀ NGHIỆP VỤ CỦA THANH TRA AN TOÀN THỰC PHẨM NGÀNH Y TẾ CẤP TỈNH VÀ HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP CAN THIỆP Chuyên ngành: Quản lý y tế Mã số: 972 08 01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thanh Long HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CÁM ƠN Được sự quan tâm của Lãnh đạo Bộ Y tế, tôi đã được tham gia học tập nghiên cứu sinh tại Học Viện Quân y. Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy hướng dẫn, cơ sở đào tạo và nhiều tập thể và cá nhân, đến nay tôi đã hoàn thành Luận án tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Khoa Chỉ huy tham mưu Quân y (K10), Phòng Sau đại học, các Bộ môn/Khoa của Học viện Quân y.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới GS. Nguyễn Thanh Long – Thứ trưởng Bộ Y tế, PGS. Lê Văn Bào – Nguyên CNK K10, những người thầy trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.

Hoàng Hải - Chủ nhiệm Khoa K10 cùng các thầy cô trong Khoa chủ quản và các Nhà khoa học trong Hội đồng đánh giá luận án cấp cơ sở và cấp Học viện đã có nhiều ý kiến đóng góp giúp đỡ tôi hoàn thành Bản luận án này. Tôi trân trọng biết ơn Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, lãnh đạo Thanh tra Bộ Y tế, cán bộ lãnh đạo và nhân viên của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Thanh tra Sở Y tế của 30 tỉnh/thành phố nghiên cứu cùng các đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ và cho phép tôi tham gia đề tài nghiên cứu để lấy số liệu làm luận án tiến sĩ. Tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè, đồng nghiệp ở cơ quan cùng toàn thể người thân trong gia đình đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Nghiên cứu sinh Tống Trần Hà luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận án Tống Trần Hà luan an MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Chƣơng 1. Một số khái niệm và nội dung liên quan đến thanh tra an toàn thực 3 phẩm.

Khái niệm về thanh tra và nghiệp vụ thanh tra. Nội dung thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm……………. Thực trạng an toàn thực phẩm và tuân thủ pháp luật về an toàn thực 5 phẩm trên thế giới và ở Việt Nam…………………………………………… 1. An toàn thực phẩm và tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm 5 trên thế giới………………………………………………………………….

Thực trạng an toàn thực phẩm và tuân thủ pháp luật về an toàn 9 thực phẩm ở Việt Nam………………………………………………………. Thực trạng quản lý an toàn thực phẩm trên thế giới và ở Việt Nam. Quản lý an toàn thực phẩm ở một số nước trên thế giới…………. Quản lý an toàn thực phẩm ở Việt Nam………………………….

Thực trạng hoạt động thanh tra an toàn thực phẩm trên thế giới và ở 21 Việt Nam……………………………………………………………………. Hoạt động thanh tra an toàn thực phẩm trên thế giới……………. Hoạt động thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm ở Việt 22 Nam…………………………………………………………………. Sự khác nhau về thanh tra chuyên ngành và thanh tra y tế về lĩnh 26 vực ATTP ở nước ta với thanh tra an toàn thực phẩm của các nước trên thế giới…………………………….

Năng lực của thanh tra an toàn thực phẩm và giải pháp về nâng cao 29 năng lực hoạt động thanh tra an toàn thực phẩm. Một số khái niệm về năng lực và yếu tố con người trong hoạt 29 động thanh tra. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về giải pháp về nâng 31 cao năng lực hoạt động thanh tra an toàn thực phẩm. Giải pháp về nâng cao năng lực hoạt động thanh tra an toàn thực 32 phẩm ở Việt Nam.

Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến thanh tra an toàn 35 thực phẩm tại Việt Nam. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 38 2. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu…………………………. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………….

Địa điểm nghiên cứu……………………………………………… 38 2. Thời gian nghiên cứu……………………………………………. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………… 39 2. Thiết kế nghiên cứu……………………………………………….

Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu………………………………… 39 2. Phạm vi và nội dung nghiên cứu…………………………………. Biến số và chỉ số nghiên cứu……………………………………. Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu………………………… 53 luan an 2.

Nghiên cứu can thiệp……………………………………………. Tổ chức nghiên cứu………………………………………………… 59 2. Sai số và biện pháp khống chế sai số………………………………. Xử lý, phân tích số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. Một số hạn chế của nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 64 3. Thực trạng kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn 64 thực phẩm của cán bộ lãnh đạo và công chức thuộc Thanh tra Sở Y tế và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tại 30 tỉnh/thành phố (2012)………….

Kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực phẩm 64 của cán bộ lãnh đạo…………………………………………………………. Kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực phẩm 70 của công chức………………………………………………………………. Yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra 89 của công chức………………………………………………………………. Hiệu quả can thiệp cải thiện kiến thức, thực hành nghiệp vụ thanh 91 tra an toàn thực phẩm của công chức thuộc Thanh tra Sở Y tế và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tại 9 tỉnh/thành phố (2013 – 2014)…………….

Hiệu quả cải thiện kiến thức về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực 91 phẩm của công chức………………………………………………………… 3. Hiệu quả cải thiện thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực 100 phẩm của công chức………………………………………………………… 3. Đánh giá chung về hiệu quả cải thiện kiến thức, thực hành về 109 nghiệp vụ thanh tra toàn thực phẩm của công chức sau can thiệp…………. Thực trạng kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn 110 luan an thực phẩm của cán bộ lãnh đạo và công chức thuộc Thanh tra Sở Y tế và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tại 30 tỉnh/thành phố (2012)………….

Thực trạng kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn 112 thực phẩm của cán bộ lãnh đạo……………………………………………… 4. Thực trạng kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn 118 thực phẩm của công chức…………………………………………………… 4. Về yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về nghiệp vụ thanh 133 tra của công chức. Hiệu quả can thiệp cải thiện kiến thức, thực hành về nghiệp vụ 135 thanh tra an toàn thực phẩm của công chức thuộc Thanh tra Sở Y tế, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tại 9 tỉnh/thành phố (2013 – 2014).

Hiệu quả cải thiện kiến thức về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực 135 phẩm của công chức. Hiệu quả cải thiện thực hành về nghiệp vụ thanh tra an toàn thực 142 phẩm của công chức. Đánh giá chung về hiệu quả cải thiện kiến thức, thực hành về 146 nghiệp vụ thanh tra toàn thực phẩm của công chức sau can thiệp. KẾT LUẬN 147 KIẾN NGHỊ 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Viết tắt Viết đầy đủ 1 ASEAN Association of Southeast Asian Nations (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) 2 ATTP An toàn thực phẩm 3 CBTP Chế biến thực phẩm 4 CDC Centers for Disease Control and Prevention (Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh) 5 CSHQ Chỉ số hiệu quả 6 DALYs Disability Adjusted Life Years (Số năm sống bị mất đi do bị bệnh tật và tử vong) 7 DVĂU Dịch vụ ăn uống 8 EU European Union (Liên minh Châu Âu) 9 FDA Food and Drug Administration (Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm của Hoa Kỳ) 10 FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc) 11 GAP Good Agricultural Practices (Thực hành nông nghiệp tốt ) 12 HACCP Hazard Analysis Critical Control Points (Phân tích nguy cơ và kiểm soát điểm tới hạn) 13 HCBVTV Hóa chất bảo vệ thực vật 14 ILO International Labour Organization (Tổ chức lao động quốc tế) 15 KDTP Kinh doanh thực phẩm 16 KLTT Kết luận thanh tra 17 NĐTP Ngộ độc thực phẩm luan an TT Viết tắt Viết đầy đủ 18 NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 19 NUĐC Nước uống đóng chai 20 QCVN Quy chuẩn Việt Nam 21 QĐTT Quyết định thanh tra 22 QLNN Quản lý nhà nước 23 SXTP Sản xuất thực phẩm 24 TĂĐP Thức ăn đường phố 25 TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam 26 TP Thành phố 27 TTB Trang thiết bị 28 TTCN Thanh tra chuyên ngành 29 TTV Thanh tra viên 30 UBND Ủy ban nhân dân 31 USD United States dollar (Đồng đô la Mỹ) 32 VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật 33 VPHC Vi phạm hành chính 34 WB World Bank (Ngân hàng Thế giới) 35 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) luan an DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.

Số vụ, số mắc, số đi viện, số tử vong do ngộ độc thực phẩm 10 (ghi nhận và thông kê được từ 2011-2017) 1. Kết quả hoạt động thanh tra an toàn thực phẩm (104 – 2018) 24 2. Số lượng cán bộ, công chức điều tra tại 30 tỉnh/thành phố 40 2. Biến số và chỉ số nghiên cứu 42 3.

Kiến thức về điều kiện có thể sử dụng để chỉ đạo xây dựng kế 65 hoạch thanh tra của cán bộ lãnh đạo 3. Kiến thức về thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm đột 66 xuất của cán bộ lãnh đạo 3. Kiến thức về thanh tra lại của cán bộ lãnh đạo 67 3. Thực hành về chỉ đạo lập kế hoạch thanh tra an toàn thực 68 phẩm của cán bộ lãnh đạo 3.

Thực hành về giải quyết vấn đề an toàn thực phẩm thông qua 69 thanh tra và giám sát hoạt động thanh tra tại đơn vị của cán bộ lãnh đạo 3. Đánh giá kiến thức và thực hành chung của cán bộ lãnh đạo 70 3. Kiến thức về trách nhiệm của đơn vị được thanh tra và nội 71 dung cần thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm của công chức 3.