Luận án Tiến sĩ: Thực trạng năng lực TT Kiểm dịch Y tế Quốc tế Việt Nam theo IHR

www BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------------*----------------------- ĐẶNG QUANG TẤN THỰC TRẠNG NĂNG LỰC TRUNG TÂM KIỂM DỊCH Y TẾ QUỐC TẾ VIỆT NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐIỀU LỆ Y TẾ QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG -----------------------*----------------------- ĐẶNG QUANG TẤN THỰC TRẠNG NĂNG LỰC TRUNG TÂM KIỂM DỊCH Y TẾ QUỐC TẾ VIỆT NAM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐIỀU LỆ Y TẾ QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH: DỊCH TỄ HỌC MÃ SỐ: 62 72 01 17 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN THÚY HOA 2. TRẦN THANH DƯƠNG HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa được tác giả khác công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này. Tác giả luận án Đặng Quang Tấn ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thuý Hoa và PGS. Trần Thanh Dương là những người thầy tâm huyết, đã tận tình hướng dẫn, động viên khích lệ trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài nghiên cứu, tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành Luận án.

Tôi xin trân trọng cám ơn Ban Lãnh đạo, Phòng Đào tạo sau Đại học của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã luôn quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành Luận án tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cám ơn Lãnh đạo Cục Y tế dự phòng, các bạn đồng nghiệp của tôi tại Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm tham gia nhóm nghiên cứu, các đồng nghiệp tại các đơn vị đã phối hợp và giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu, thu thập số liệu cho Luận án. Cuối cùng, tôi luôn ghi nhớ và biết ơn sâu sắc tới các thành viên trong gia đình, người thân và các bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm, động viên, chia sẻ và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành Luận án này. Tác giả luận án Đặng Quang Tấn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

x DANH MỤC HÌNH. xi ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ĐẠI CƯƠNG VỀ KIỂM DỊCH Y TẾ VÀ ĐIỀU LỆ Y TẾ QUỐC TẾ.

Lịch sử và khái niệm về kiểm dịch y tế. Dịch bệnh truyền nhiễm trong bối cảnh toàn cầu hoá. Vai trò của kiểm dịch y tế biên giới trong phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm. Điều lệ Y tế quốc tế.

KIỂM DỊCH Y TẾ BIÊN GIỚI TRÊN THẾ GIỚI. Mô hình kiểm dịch y tế tại Mỹ. Mô hình kiểm dịch y tế tại Trung Quốc. Mô hình kiểm dịch y tế tại Úc.

Mô hình kiểm dịch y tế tại Canada. KIỂM DỊCH Y TẾ BIÊN GIỚI TẠI VIỆT NAM. Cơ sở pháp lý thực hiện hoạt động kiểm dịch y tế biên giới. Hệ thống tổ chức kiểm dịch y tế biên giới tại Việt Nam.

Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế. Quy trình kiểm dịch y tế tại cửa khẩu. CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM PHẢI KIỂM DỊCH Y TẾ. Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm.

Các bệnh truyền nhiễm được giám sát tại cửa khẩu. BIỆN PHÁP CAN THIỆP NÂNG CAO NĂNG LỰC PHÒNG CHỐNG BỆNH TRUYỀN NHIỄM. 28 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu 1: Mô tả thực trạng năng lực Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế của Việt Nam đáp ứng các yêu cầu của Điều lệ Y tế quốc tế năm 2016.

Mô tả thực trạng năng lực Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế. Đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành của cán bộ kiểm dịch y tế trong giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola năm 2016. Mục tiêu 2: Đánh giá hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao năng lực giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola có nguy cơ xâm nhập tại cửa khẩu ……………………………………………………………………………38 2. Các sai số gặp trong nghiên cứu và biện pháp khống chế.

Xử lý và phân tích số liệu nghiên cứu. Đạo đức nghiên cứu. 47 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng năng lực Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế của Việt Nam đáp ứng yêu cầu của Điều lệ Y tế quốc tế năm 2016.

Thực trạng về các năng lực thường xuyên cần có tại cửa khẩu. Thực trạng năng lực ứng phó trường hợp khẩn cấp về y tế công cộng. Thực trạng về phối hợp liên ngành tại cửa khẩu. Kết quả thực hiện Điều lệ Y tế quốc tế tại Việt Nam.

Kiến thức, thái độ, thực hành của cán bộ kiểm dịch y tế trong giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola năm 2016. Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao năng lực giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola có nguy cơ xâm nhập tại cửa khẩu. Kết quả thực hiện các hoạt động can thiệp. Hiệu quả thay đổi về kiến thức dịch bệnh do vi rút Ebola.

Hiệu quả thay đổi về thái độ đối với dịch bệnh do vi rút Ebola. Hiệu quả thay đổi về thực hành phòng chống bệnh do vi rút Ebola. Tính khả thi và phù hợp của hoạt động can thiệp. 80 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Thực trạng năng lực Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế của Việt Nam đáp ứng yêu cầu của Điều lệ Y tế quốc tế năm 2016. Hệ thống tổ chức kiểm dịch y tế biên giới. Thực trạng năng lực thường xuyên cần có tại cửa khẩu. Năng lực ứng phó tại cửa khẩu.

Năng lực cửa khẩu đáp ứng yêu cầu Điều lệ Y tế quốc tế. Thực trạng kiến thức, thái độ và thực hành của cán bộ KDYT đối với bệnh do vi rút Ebola. Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao năng lực giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola có nguy cơ xâm nhập tại cửa khẩu. Sự tham dự tập huấn của cán bộ kiểm dịch y tế.

Hiệu quả thay đổi kiến thức về dịch bệnh do vi rút Ebola. Hiệu quả thay đổi về thái độ phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola. Hiệu quả thay đổi về thực hành phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola101 4. Tính phù hợp và khả thi của các hoạt động can thiệp.

Các điểm mới và các đóng góp của nghiên cứu. Một số hạn chế của nghiên cứu. 104 vi KẾT LUẬN. Thực trạng năng lực Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế của Việt Nam đáp ứng yêu cầu của Điều lệ Y tế quốc tế năm 2016.

Hiệu quả một số biện pháp can thiệp nâng cao năng lực giám sát và phòng chống dịch bệnh do vi rút Ebola có nguy cơ xâm nhập tại cửa khẩu. 107 DANH SÁCH CÁC BÀI BÁO LIÊN QUAN. 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 121 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BTN Bệnh truyền nhiễm BYT Bộ Y tế CSCT Chỉ số can thiệp CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CSHQ Chỉ số hiệu quả CSVC Cơ sở vật chất DTH Dịch tễ học GDĐT Giáo dục đào tạo HQCT Hiệu quả can thiệp IHR Điều lệ Y tế quốc tế (International Health Regulations) JEE Đánh giá độc lập chung bên ngoài (Joint External Evaluation) K.P Kiến thức, thái độ, thực hành (Knowledge, Attitude, Practice) KDYT Kiểm dịch y tế KDYTQT Kiểm dịch y tế quốc tế Hội chứng viêm đường hô hấp vùng Trung đông do vi rút Corona MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome Corona Virus) Hội chứng viêm đường hô hấp cấp tính nặng (Severe Acute SARS Respiratory Syndrom) SR-KST-CT Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng TTB Trang thiết bị Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật (Centers for CDC Disease Control and Prevention) VSCN Vệ sinh cá nhân VSDT Vệ sinh dịch tễ YTCC Y tế công cộng YTDP Y tế dự phòng WHA Đại Hội đồng Y tế thế giới (World Health Assembly) WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Các biến số và phương pháp xác định biến số. Các biến số và phương pháp xác định biến số. Tổng hợp cỡ mẫu nghiên cứu can thiệp. Nội dung các biện pháp can thiệp.

Các biến số và phương pháp xác định biến số. Các loại hình cửa khẩu tại các Trung tâm KDYT quốc tế. Các khoa chuyên môn tại các Trung tâm KDYT quốc tế. Thực trạng về nhân lực của Trung tâm KDYT quốc tế.

Thực trạng về chuyên ngành và trình độ học vấn. Trình độ ngoại ngữ, tin học của cán bộ KDYT. Thực trạng cơ sở hạ tầng trụ sở làm việc tại Trung tâm KDYTQT. Thực trạng số lượng máy đo thân nhiệt tại cửa khẩu.

Thực trạng trang thiết bị cho xử lý y tế tại cửa khẩu. Phương tiện ô tô chuyên chở hành khách nghi ngờ mắc BTN. Thực trạng trang thiết bị phục vụ thông tin liên lạc. Số lượt đối tượng phải KDYT được kiểm tra theo năm.

Kết quả tổng hợp đánh giá các năng lực cơ bản IHR. Kết quả đánh giá thực hiện IHR lĩnh vực cửa khẩu, 2012- 2017. Đặc điểm cán bộ KDYT theo giới, tuổi, trình độ học vấn và chuyên môn 67 Bảng 3. Kiến thức về tác nhân gây bệnh và đường lây truyền.

Kiến thức về tiêu chuẩn giám sát ca bệnh do vi rút Ebola. Kiến thức về loại mẫu bệnh phẩm chẩn đoán bệnh do vi rút Ebola. Thái độ về mức độ nguy hiểm của bệnh Ebola đối với sức khoẻ .Thái độ về sự cần thiết giám sát Ebola tại cửa khẩu. Thực hành phòng chống lây nhiễm Ebola .Các bước sàng lọc bệnh do vi rút Ebola tại cửa khẩu.

Thực hành các bước giám sát chung theo quy trình kiểm dịch. Tham gia tập huấn của cán bộ KDYT các Trung tâm can thiệp. Thay đổi kiến thức tác nhân và đường lây truyền bệnh do vi rút Ebola. Thay đổi kiến thức về các triệu chứng của bệnh do vi rút Ebola.

Thay đổi kiến thức về tiêu chuẩn giám sát ca bệnh do vi rút Ebola. Thay đổi về thái độ của cán bộ KDYT về mức độ nguy hiểm. Thay đổi về thái độ của cán bộ KDYT về cần thiết giám sát bệnh. Thay đổi hành vi đúng về phòng lây nhiễm dịch bệnh .