Luận án tiến sĩ cuộc tổng tiến công và nổi dậy tết mậu thân 1968 tại miền nam vi

Luận án đặt mục tiêu làm sáng tỏ bản chất của cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Sự kiện này được ví như khối thủy tinh nhiều chiều cạnh. Mỗi góc nhìn cho ra một hình ảnh khác nhau. Giới quân sự Mỹ không thừa nhận thất bại về quân sự trên chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, nhiều bằng chứng cho thấy chiến lược của Mỹ đã bị phá vỡ. Mục tiêu khoa học là phân tích toàn diện từ nhiều chiều cạnh. Cần xem xét cả khía cạnh quân sự lẫn chính trị và tâm lý. Luận án sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp phân tích chiến lược. Đây là công trình nghiên cứu nghiêm túc về sự kiện Tết Mậu Thân. Kết quả nghiên cứu có giá trị học thuật cao về chiến tranh Việt Nam.

Tổng thống Mỹ Johnson trong hồi ký nhận định: cuộc tấn công Tết là thất bại quân sự nặng nề với Bắc Việt Nam. Tướng Westmoreland, nguyên Tư lệnh viện trợ quân sự Mỹ tại Sài Gòn, cũng khẳng định quan điểm tương tự. Henry Kissinger cho rằng đây là thất bại về quân sự nhưng là chiến thắng về mặt tâm lý. Bộ Quốc phòng Mỹ kết luận cuộc tấn công đã làm suy yếu nghiêm trọng lực lượng Việt cộng. Tác giả Boros Doo-phơ, người trực tiếp chứng kiến sự kiện, viết rằng Cộng sản thua trên chiến trường nhưng thắng về chính trị trên nước Mỹ. Tướng Gia-vít-xki, nguyên Cục trưởng Cục Tình báo Bộ Tư lệnh viện trợ quân sự Mỹ, cho biết không có sử gia nào chịu thừa nhận Mỹ thất bại về quân sự. Quan điểm này phổ biến ở Mỹ và nhiều nước phương Tây. Họ căn cứ vào sự dịch chuyển đường chiến tuyến giữa hai bên. Tuy nhiên, cách đánh giá này bỏ qua chiều sâu chính trị và tâm lý của sự kiện.

Năm 1967, Mỹ tăng cường ồ ạt lực lượng quân sự tại miền Nam Việt Nam. Quân Mỹ và đồng minh đạt hơn một triệu quân trên chiến trường. Chiến lược Tìm diệt của Mỹ tập trung vào tiêu diệt lực lượng chủ lực. Không quân Mỹ ném bom tàn khốc khắp miền Bắc và miền Nam. Tuy nhiên, quân và dân Việt Nam đứng vững và ngày càng lớn mạnh. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam phát triển mạnh ở nông thôn. Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam giành nhiều thắng lợi quan trọng. Phong trào chống Mỹ lan rộng trong nhân dân cả nước. Quốc tế ngày càng ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của Việt Nam. Phong trào phản chiến tại Mỹ và các nước phương Tây dâng cao. Tình hình chiến tranh Việt Nam tạo điều kiện cho bước tiến chiến lược mới. Đảng nhận định thời cơ mở cuộc tổng tiến công đã chín muồi.

Bộ Chính trị Đảng Lao động Việt Nam quyết định mở cuộc tổng tiến công chiến lược. Chủ trương kết hợp tiến công quân sự với nổi dậy của quần chúng. Mục tiêu là đánh vào các đô thị lớn, trung tâm đầu não của địch. Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng và nhiều thành phố khác là trọng điểm. Kế hoạch được xây dựng chi tiết và bí mật tuyệt đối. Nghi binh chiến lược được tiến hành ở nhiều hướng để đánh lạc hướng địch. Lực lượng vũ trang phối hợp chặt chẽ với phong trào đấu tranh chính trị. Cuộc nổi dậy đô thị được chuẩn bị ở các thành phố lớn. Chủ trương chiến lược thể hiện tầm nhìn xa của Đảng và Bộ chỉ huy. Nghệ thuật quân sự Việt Nam phát triển lên tầm cao mới. Kết hợp tiến công và nổi dậy là nét đặc sắc của chiến dịch. Đây là bước đột phá chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Công tác chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công được tiến hành từ nhiều tháng trước. Lực lượng vũ trang được tăng cường và huấn luyện kỹ lưỡng. Vũ khí đạn dược được vận chuyển bí mật vào các vị trí tập kết. Nghi binh chiến lược đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch. Quân Giải phóng mở các đợt tấn công ở biên giới và vùng cao nguyên. Mục tiêu là kéo quân Mỹ ra xa các đô thị lớn. Chiến dịch Đắk Tô, Plei Ku thu hút sự chú ý của Bộ chỉ huy Mỹ. Quân Mỹ dồn lực lượng về vùng biên giới và nông thôn. Các đô thị bị bỏ ngỏ, tạo sơ hở lớn cho cuộc tấn công. Bí mật quân sự được giữ tuyệt đối đến phút cuối. Kế hoạch nghi binh đã thành công ngoài mong đợi. Đây là bài học quý về nghệ thuật nghi binh chiến lược trong chiến tranh Việt Nam.

Đêm 30 Tết, cuộc tổng tiến công đồng loạt nổ ra trên toàn miền Nam. Tại Sài Gòn 1968, lực lượng biệt động đánh vào Đại sứ quán Mỹ. Bộ Tổng tham mưu ngụy, Đài phát thanh, Dinh Độc Lập đều bị tấn công. Quân Mỹ và ngụy quyền bị bất ngờ hoàn toàn. Tại Đà Nẵng, sân bay quân sự bị pháo kích dữ dội. Cần Thơ, Mỹ Tho, Vĩnh Long cũng hứng chịu đợt tấn công mạnh. Cuộc nổi dậy đô thị diễn ra sôi nổi ở nhiều khu vực. Nhân dân hưởng ứng và hỗ trợ lực lượng vũ trang. Địch phải huy động toàn lực để đối phó. Tình hình hỗn loạn kéo dài nhiều ngày ở các thành phố lớn. Đợt tấn công đầu tiên đạt kết quả vượt quá kế hoạch. Hiệu ứng tâm lý lan rộng ra toàn thế giới.

Trận Huế Tết Mậu Thân là trận đánh lớn và kéo dài nhất trong chiến dịch. Quân Giải phóng giải phóng gần toàn bộ thành phố Huế trong thời gian ngắn. Nội thành Huế nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng cách mạng 26 ngày. Quân Mỹ và ngụy mở cuộc phản kích dữ dội để chiếm lại thành phố. Không quân và pháo binh Mỹ tàn phá nặng nề các di tích lịch sử. Trận Huế thể hiện ý chí chiến đấu kiên cường của quân Giải phóng. Thành phố Huế trở thành biểu tượng của cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân. Thiệt hại về người và vật chất tại Huế rất lớn. Trận đánh để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử chiến tranh Việt Nam. Giới sử học quốc tế đặc biệt quan tâm đến trận Huế. Nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện về sự kiện này. Trận Huế là minh chứng cho quyết tâm kháng chiến của quân và dân Việt Nam.

Sau đợt đầu, chiến dịch Mậu Thân tiếp tục với đợt hai vào tháng 5. Đợt ba diễn ra vào tháng 8-9 năm 1968 với quy mô lớn. Mỗi đợt tấn công đều gây bất ngờ và tổn thất cho địch. Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam duy trì thế tiến công liên tục. Quân Mỹ không kịp phục hồi trước mỗi đợt tấn công mới. Chiến sự diễn ra trên khắp các chiến trường miền Nam. Các cứ điểm quân sự Mỹ liên tục bị pháo kích và tấn công. Địch phải đối phó trên nhiều hướng, nhiều mặt trận cùng lúc. Chiến lược của Mỹ bị phá vỡ, không còn khả năng chủ động. Các đợt tiến công sau củng cố kết quả của đợt đầu tiên. Cuộc tổng tấn công Mậu Thân kéo dài suốt nhiều tháng liền. Đây là cuộc chiến tranh tiêu hao chiến lược hiệu quả.

Cuộc tổng tấn công Mậu Thân đã phá vỡ chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ. Trước Tết Mậu Thân, Mỹ tin rằng đang giành ưu thế trên chiến trường. Bộ chỉ huy quân sự Mỹ tuyên bố sắp đạt thắng lợi quyết định. Cuộc tấn công bất ngờ đã phủ nhận mọi tuyên bố lạc quan đó. Chiến lược Tìm diệt không thể tiêu diệt được lực lượng cách mạng. Quân Mỹ phải chuyển sang thế phòng thủ co cụm tại các cứ điểm. Kế hoạch bình định nông thôn của Mỹ hoàn toàn thất bại. Ngân sách chiến tranh tăng vọt, gây áp lực lên nền kinh tế Mỹ. Quân đội nhân dân Việt Nam đã chứng minh khả năng tấn công toàn diện. Không nơi nào trên lãnh thổ miền Nam là an toàn cho quân Mỹ. Chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ sụp đổ sau Tết Mậu Thân. Đây là thắng lợi chiến lược có ý nghĩa quyết định.

Cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân gây chấn động toàn nước Mỹ. Hình ảnh chiến sự tại Sài Gòn được truyền hình trực tiếp đến mọi gia đình Mỹ. Dư luận Mỹ hoang mang trước thực tế cuộc chiến tranh. Phong trào phản chiến bùng nổ với quy mô chưa từng thấy. Hàng triệu người xuống đường biểu tình chống chiến tranh. Quốc hội Mỹ yêu cầu chính phủ xem xét lại chính sách Việt Nam. Tổng thống Johnson tuyên bố không tái cử tổng thống. Johnson ra lệnh ngừng ném bom miền Bắc Việt Nam một phần. Uy tín của chính quyền Mỹ sụp đổ trong mắt công chúng. Tinh thần binh sĩ Mỹ trên chiến trường sa sút nghiêm trọng. Cuộc tranh luận về chiến tranh Việt Nam trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Tết Mậu Thân đã thay đổi nền chính trị nước Mỹ.

Sau Tết Mậu Thân, vị thế ngoại giao của Việt Nam được nâng cao rõ rệt. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam được nhiều quốc gia công nhận. Phong trào ủng hộ Việt Nam lan rộng khắp năm châu. Uy tín của Mỹ trên trường quốc tế bị suy giảm nghiêm trọng. Các đồng minh NATO của Mỹ do dự trong việc ủng hộ chiến tranh Việt Nam. Liên Xô và Trung Quốc tăng cường viện trợ cho cuộc kháng chiến. Phong trào hòa bình quốc tế phát triển mạnh mẽ hơn. Hội nghị Paris được tiến hành, đánh dấu thắng lợi ngoại giao. Mỹ buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Mặt trận Dân tộc Giải phóng. Vị trí lịch sử của cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân được xác lập. Chiến thắng ngoại giao mở đường cho thắng lợi cuối năm 1975. Tết Mậu Thân là bước ngoặt trong quan hệ quốc tế liên quan đến Việt Nam.

Quân đội Mỹ và phương Tây đánh giá thắng bại dựa trên đường chiến tuyến. Sau Tết Mậu Thân, quân Mỹ phản kích và giành lại quyền kiểm soát đô thị. Chủ lực quân Giải phóng bị đẩy ra xa các vùng ven và đồng bằng. Quân Mỹ cho rằng đã giành thắng lợi quân sự quyết định. Quan điểm này dựa trên kinh nghiệm hai cuộc Chiến tranh Thế giới. Chiến tranh Triều Tiên cũng được dùng làm cơ sở so sánh. Tuy nhiên, chiến tranh Việt Nam không giống bất kỳ cuộc chiến nào trước đó. Đây là cuộc chiến tranh cách mạng, không theo quy ước truyền thống. Đối tượng Tìm diệt của quân Mỹ là các đơn vị du kích cơ động. Quân Giải phóng không đặt mục tiêu chiếm giữ lãnh thổ cố định. Tiêu chí đánh giá thắng bại cần thay đổi cho phù hợp. Quan điểm truyền thống không còn áp dụng được trong chiến tranh Việt Nam.

Thắng lợi thực sự của Tết Mậu Thân nằm ở hiệu quả chiến lược tổng thể. Quân Giải phóng đã phá vỡ thế thượng phong tưởng chừng vững chắc của Mỹ. Chiến lược chiến tranh cục bộ của Mỹ hoàn toàn sụp đổ. Nội bộ nước Mỹ bị chia rẽ sâu sắc chưa từng có. Phong trào phản chiến đạt đỉnh cao, buộc chính quyền Mỹ phải thay đổi. Uy tín quốc tế của Mỹ bị tổn hại nghiêm trọng. Địch bị tổn thất lớn về sinh lực và phương tiện chiến tranh. Cuộc nổi dậy đô thị chứng minh tiềm lực cách mạng trong lòng địch. Quân và dân Việt Nam giữ vững thế tiến công chiến lược. Tết Mậu Thân tạo tiền đề cho thắng lợi mùa Xuân 1975. Đây là thắng lợi toàn diện trên mọi phương diện. Cuộc tổng tiến công đã đi vào lịch sử như bước ngoặt vĩ đại.

Bài học đầu tiên là nghệ thuật nắm bắt thời cơ chiến lược. Đảng đã phân tích chính xác tình hình để quyết định thời điểm tấn công. Khi địch dàn mỏng lực lượng ở nông thôn, đô thị trở thành sơ hở. Cuộc tấn công bất ngờ vào lúc địch không ngờ nhất đạt hiệu quả cao. Nghi binh chiến lược đóng vai trò then chốt trong thành công. Nghệ thuật tiến công đồng loạt trên toàn chiến trường thể hiện tầm nhìn lớn. Kết hợp tiến công từ ngoài vào với nổi dậy từ trong ra là sáng tạo. Quân đội nhân dân Việt Nam thể hiện trình độ chỉ huy tác chiến cao. Bài học về dự trữ lực lượng cho các đợt tiến công liên tục rất quan trọng. Thời cơ chiến lược không tự đến mà phải chủ động tạo ra. Tết Mậu Thân là mẫu mực về nghệ thuật tiến công chiến lược. Kinh nghiệm này có giá trị bền vững trong lý luận quân sự.

Cuộc nổi dậy đô thị là nét đặc sắc của chiến dịch Tết Mậu Thân. Lực lượng vũ trang phối hợp chặt chẽ với phong trào quần chúng. Nhân dân đô thị tham gia hỗ trợ lực lượng cách mạng tích cực. Cuộc nổi dậy lan rộng ở nhiều thành phố, thị xã trên toàn miền Nam. Bài học về xây dựng lực lượng nội thành được rút ra sâu sắc. Biệt động Sài Gòn lập chiến công xuất sắc trong đợt tấn công đầu tiên. Phong trào binh lính ngụy quyền nổi dậy theo cách mạng diễn ra ở nhiều nơi. Kết hợp tiến công và nổi dậy là nguyên tắc quan trọng của chiến tranh cách mạng. Cuộc nổi dậy đô thị tạo thêm sức mạnh cho cuộc tổng tiến công. Đây là bài học quý về xây dựng lực lượng tại chỗ. Nghệ thuật kết hợp quân sự-dân sự được nâng lên tầm mới. Kinh nghiệm này có ý nghĩa lý luận sâu sắc về chiến tranh nhân dân.

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân có giá trị lịch sử to lớn. Đây là bước ngoặt quyết định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tết Mậu Thân chứng minh sức mạnh của ý chí và tinh thần dân tộc. Quân và dân Việt Nam đã đánh bại chiến lược chiến tranh hiện đại nhất thế giới. Bài học về đoàn kết toàn dân, toàn quân vẫn nguyên giá trị. Sự ủng hộ của quốc tế đóng vai trò quan trọng trong thắng lợi. Tết Mậu Thân truyền cảm hứng cho phong trào giải phóng dân tộc toàn cầu. Vị trí lịch sử của sự kiện được khẳng định qua thời gian. Giới sử học quốc tế ngày càng công nhận ý nghĩa của cuộc tấn công. Di sản Tết Mậu Thân là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc. Kinh nghiệm chiến tranh Việt Nam mãi mãi là bài học cho thế hệ sau. Cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968 xứng đáng là một trong những sự kiện quan trọng nhất của thế kỷ XX.