Hiệu quả Sử dụng Gạo Tăng cường Sắt Kẽm Tới Tình trạng Dinh dưỡng Phụ nữ 20-49 tuổi Thái Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG ****** TRẦN VIỆT NGA HIỆU QUẢ SỬ DỤNG GẠO TĂNG CƯỜNG SẮT, KẼM TỚI TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA PHỤ NỮ 20-49 TUỔI VÙNG NÔNG THÔN TỈNH THÁI BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ DINH DƯỠNG CHUYÊN NGÀNH: DINH DƯỠNG HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG ****** TRẦN VIỆT NGA HIỆU QUẢ SỬ DỤNG GẠO TĂNG CƯỜNG SẮT, KẼM TỚI TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA PHỤ NỮ 20-49 TUỔI VÙNG NÔNG THÔN TỈNH THÁI BÌNH CHUYÊN NGÀNH: DINH DƯỠNG MÃ SỐ: 9720401 LUẬN ÁN TIẾN SĨ DINH DƯỠNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. LÊ DANH TUYÊN 2. PHẠM VÂN THÚY HÀ NỘI – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Việt Nga, nghiên cứu sinh khóa 12, Viện Dinh dưỡng, chuyên ngành dinh dưỡng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi tham gia triển khai can thiệp, thu thập số liệu.

Trực tiếp phân tích kết quả và viết báo cáo dưới sự hướng dẫn của GS. Lê Danh Tuyên và PGS. Phạm Vân Thúy. Số liệu và kết quả nêu trong luận án hoàn toàn chính xác, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, Ngày ….Năm…… Tác giả luận án Trần Việt Nga LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Ban Lãnh Đạo Viện Dinh dưỡng, Trung tâm Đào tạo Dinh dưỡng và Thực phẩm, các Thầy Cô giáo và các Khoa -Phòng liên quan của Viện Dinh dưỡng đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Danh Tuyên và Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác Sĩ Phạm Vân Thuý, những người Thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên khích lệ, dành nhiều thời gian trao đổi và giúp đỡ cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn Ban lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên, hỗ trợ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới chính quyền, các hộ gia đình 2 xã Nguyên Xá, Minh Khai và Công ty TNHH Liên Hạnh đã tình nguyện tham gia nghiên cứu này.

Cuối cùng, tôi xin gửi tấm lòng chân thành tới gia đình tôi, những người đã luôn dang rộng vòng tay, tiếp năng lượng, tạo niềm tin và động lực cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. i MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH DANH MỤC PHỤ LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Chương I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1. Thiếu năng lượng trường diễn ở phụ nữ tuổi sinh đẻ 4 1. Vi chất và thiếu vi chất dinh dưỡng 10 1.

Tổng quan các phương pháp can thiệp phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng 18 hiện nay Chương II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 40 2. Một số nét cơ bản về địa bàn nghiên cứu 40 2. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 40 2. Phương pháp và cỡ mẫu nghiên cứu 42 2.

Chỉ số và biến số nghiên cứu 48 2. Giám sát triển khai 52 2. Quá trình tổ chức nghiên cứu 52 2. Phân tích số liệu 57 ii 2.

Các sai số có thể mắc phải và biện pháp khắc phục 59 2. Đạo đức nghiên cứu 60 Chương III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 62 3. Đánh giá tỷ lệ thiếu năng lượng trường diễn, thiếu máu và một số yếu tố liên 62 quan ở phụ nữ tuổi sinh đẻ 20-49 tuổi tại 2 xã Minh Khai và Nguyên Xá thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 3. Hiệu quả sử dụng gạo tăng cường sắt, kẽm sau 12 tháng can thiệp lên chỉ 70 số nhân trắc của phụ nữ 20-49 tuổi 3.

Số lượng mẫu tại từng thời điểm nghiên cứu 70 3. Một số đặc điểm khẩu phần trước và sau can thiệp 72 3. Tình trạng dinh dưỡng của đối tượng trước can thiệp 74 3. Hiệu quả can thiệp đến sự thay đổi chỉ số nhân trắc 75 3.

Hiệu quả sử dụng gạo tăng cường sắt, kẽm sau 12 tháng can thiệp lên tình 79 trạng vi chất của phụ nữ 20-49 tuổi 3. Chỉ số sinh hoá của hai nhóm tại thời điểm trước can thiệp 79 3. Hiệu quả cải thiện nồng độ hemoglobin và tình trạng thiếu máu sau 80 can thiệp 3. Hiệu quả cải thiện nồng độ ferritin sau can thiệp 83 3.

Hiệu quả cải thiện nồng độ Transferritin receptor sau can thiệp 86 3. Hiệu quả cải thiện nồng độ kẽm sau can thiệp 89 3. Hiệu quả cải thiện nồng độ vitamin A sau can thiệp 92 CHƯƠNG IV: BÀN LUẬN 97 4. Đánh giá tỷ lệ thiếu năng lượng trường diễn, thiếu máu và một số yếu tố liên 97 quan ở phụ nữ tuổi sinh đẻ 20-49 tuổi tại 2 xã Minh Khai và Nguyên Xá thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình iii 4.

Hiệu quả sử dụng gạo tăng cường sắt, kẽm sau 12 tháng can thiệp lên chỉ 106 số nhân trắc của phụ nữ 20-49 tuổi 4. Một số đặc điểm của đối tượng trước can thiệp 106 4. Một số đặc điểm khẩu phần trước và sau can thiệp 106 4. Hiệu quả can thiệp đến sự thay đổi chỉ số nhân trắc 109 4.

Hiệu quả sử dụng gạo tăng cường sắt, kẽm sau 12 tháng can thiệp lên tình 111 trạng vi chất của phụ nữ 20-49 tuổi 4. Hiệu quả cải thiện tình trạng thiếu máu, thiếu sắt sau can thiệp 113 4. Hiệu quả cải thiện tình trạng thiếu kẽm sau can thiệp 118 4. Hiệu quả cải thiện tình trạng vitamin A sau can thiệp 121 4.

Một số hạn chế của Luận án 124 4. Những đóng góp mới của Luận án 125 KẾT LUẬN 126 KHUYẾN NGHỊ 128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BMI Body mass index (chỉ số khối cơ thể) Etheylene diaminete Traacetic acid EDTA (axitaminopolycarboxylic tồn tại ở dạng chất rắn không màu, tan trong nước) FAO Food and Agriculture Organization (Tổ chức lương thực và nông nghiệp) Hb Hemoglobin IGF-I Insulin-Like Growth Factor-I IQ Intelligence Quotient (Chỉ số thông minh) IZiNCG International Zinc Nutrition Consultative Group (Nhóm tư vấn Quốc tế về kẽm) NLTD Năng lượng trường diễn NKHHC Nhiễm khuẩn hô hấp cấp PEM Protein-Energy Malnutrition (Suy dinh dưỡng protein - năng lượng) PNTSĐ Phụ nữ tuổi sinh đẻ RAE Recommended Allowances Energy (Nhu cầu khuyến nghị năng lượng) RDA Recommended Dietary Allowances (Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị) v sTfR Soluble Transferin Receptor UNICEF United Nations International Children's Emergency Fund (Quỹ nhi đồng liên hợp quốc) VCDD Vi chất dinh dưỡng WB World Bank (Ngân hàng thế giới) WFP World Food Programme (Chương trình lương thực thế giới) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) YNSKCĐ Ý nghĩa sức khỏe cộng đồng vi DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3. Trung bình chỉ số nhân trắc, hemoglobin của đối tượng theo xã 62 Bảng 3. Phân bố tình trạng dinh dưỡng theo xã 62 Bảng 3.

Phân bố tỷ lệ thiếu máu theo xã 63 Bảng 3. Kết quả phân tích đơn biến một số yếu tố liên quan đến thiếu 64 năng lượng trường diễn Bảng 3. Mô hình hồi qui logistic dự đoán một số yếu tố liên quan đến 65 tình trạng thiếu năng lượng trường diễn Bảng 3. Mô hình hồi qui độc lập sau hiệu chỉnh dự đoán một số yếu tố 67 liên quan đến tình trạng thiếu năng lượng trường diễn Bảng 3.

Kết quả phân tích đơn biến một số yếu tố liên quan đến tình 67 trạng thiếu máu Bảng 3. Mô hình hồi qui logistic dự đoán một số yếu tố liên quan đến 69 tình trạng thiếu máu Bảng 3. Mô hình hồi quy độc lập sau hiệu chỉnh dự đoán một số yếu tố 70 liên quan đến tình trạng thiếu máu Bảng 3. Một số đặc điểm chung của đối tượng trước can thiệp 70 Bảng 3.

Giá trị dinh dưỡng khẩu phần của đối tượng trước can thiệp 72 Bảng 3. Giá trị dinh dưỡng khẩu phần của đối tượng sau can thiệp 73 Bảng 3. Tính cân đối khẩu phần của đối tượng trước và sau can thiệp 74 Bảng 3. Đặc điểm tuổi, nhân trắc của đối tượng trước can thiệp 74 Bảng 3.

Thay đổi chỉ số cân nặng sau can thiệp 75 Bảng 3. Thay đổi chỉ số BMI sau can thiệp 76 Bảng 3. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu năng lượng trường 77 diễn sau can thiệp Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến đến tình trạng thiếu năng 78 lượng trường diễn sau can thiệp vii Bảng 3.

Chỉ số sinh hoá của hai nhóm tại thời điểm trước can thiệp 79 Bảng 3. Thay đổi nồng độ hemoglobin trung bình sau can thiệp 80 Bảng 3. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu máu 81 Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng thiếu máu 82 Bảng 3.

Thay đổi nồng độ ferritin trước và sau can thiệp 83 Bảng 3. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu sắt 84 Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng thiếu sắt 84 Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng thiếu máu thiếu sắt 85 Bảng 3.

Thay đổi nồng độ Transferrin receptor huyết thanh sau can 86 thiệp Bảng 3. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng Transferrin receptor 87 Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng Transferrin receptor 87 Bảng 3. Thay đổi nồng độ kẽm sau can thiệp 89 Bảng 3.

Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu kẽm 90 Bảng 3. Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng thiếu kẽm 90 Bảng 3. Thay đổi nồng độ vitamin A sau can thiệp 92 Bảng 3. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu vitamin A 93 Bảng 3.

Hiệu quả hỗ trợ điều trị bệnh đến tình trạng thiếu vitamin A 93 Bảng 3. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến ảnh hưởng đến sự thay đổi 94 nồng độ hemoglobin Bảng 3. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến ảnh hưởng đến sự thay đổi 95 nồng độ kẽm viii DANH MỤC HÌNH Trang Hình 2. Tóm tắt sơ đồ nghiên cứu 47 Hình 3.

Mức tăng cân nặng trung bình sau can thiệp 76 Hình 3. Mức tăng BMI trung bình sau can thiệp 77 Hình 3. So sánh chênh lệch nồng độ hemoglobin trước sau can thiệp 81 Hình 3. So sánh chênh lệch nồng độ ferritin trước sau can thiệp 83 Hình 3.

So sánh chênh lệch nồng độ sTfR trước sau can thiệp 86 Hình 3. So sánh chênh lệch nồng độ kẽm trước sau can thiệp 88 Hình 3.