Nghiên cứu tình hình tăng acid uric máu và can thiệp cộng đồng ở người trên 35 tuổi tại Cà Mau

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ HUỲNH NGỌC LINH NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TĂNG ACID URIC MÁU VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP CỘNG ĐỒNG Ở NGƯỜI TỪ 35 TUỔI TRỞ LÊN TẠI TỈNH CÀ MAU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC CẦN THƠ -2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ HUỲNH NGỌC LINH NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TĂNG ACID URIC MÁU VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP CỘNG ĐỒNG Ở NGƯỜI TỪ 35 TUỔI TRỞ LÊN TẠI TỈNH CÀ MAU NGÀNH: Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ: 60.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Trung Kiên 2. Trần Ngọc Dung CẦN THƠ -2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Huỳnh Ngọc Linh LỜI CÁM ƠN Tôi xin trân trọng cám ơn: Ban giám hiệu, phòng sau đại học, Khoa Y tế công cộng trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cám ơn quí anh chị công tác tại các trạm y tế, cộng tác viên của y tế khóm ấp đã tham gia lấy mẫu, tư vấn, hỗ trợ người dân tham gia trong quá trình thực hiện đề tài. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin cám ơn PGS. Nguyễn Trung Kiên và PGS. Trần Ngọc Dung đã dành nhiều thời gian quí báo để tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này.

Cuối cùng tôi xin cám ơn cha, mẹ, vợ, các con tôi và đồng nghiệp đã luôn luôn động viên, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Tác giả luận án Huỳnh Ngọc Linh MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. i DANH MỤC CÁC BẢNG. iii DANH MỤC HÌNH.

v DANH MỤC BIỂU ĐỒ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Acid uric máu: Nguồn gốc, cấu trúc, phân loại, chuyển hóa, thải trừ. Nguồn gốc, cấu trúc hóa học.

Chuyển hóa và thải trừ. Tăng acid uric máu. Nguyên nhân tăng acid uric máu. Các phương pháp chẩn đoán tăng acid uric máu.

Tình hình tăng acid uric máu trên thế giới và Việt Nam. Trên thế giới. Tại Việt Nam. Các yếu tố liên quan đến tăng acid uric máu.

Các yếu tố là nguy cơ gây tăng AUM. Các yếu tố bị ảnh hưởng bởi tăng acid uric máu. Điều trị tăng acid uric máu. Điều trị giảm acid uric mau bằng biện pháp không dùng thuốc.

Điều trị giảm acid uric máu bằng dùng thuốc. Những nghiên cứu trước có liên quan. Nghiên cứu ngoài nước. Nghiên cứu tại Việt Nam.

Giới thiệu sơ lược về tỉnh Cà Mau. Địa giới hành chính, dân số. Tình hình bệnh tật tại tỉnh Cà Mau. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu cho mục tiêu 1. Đối tượng nghiên cứu cho mục tiêu 2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp kiểm soát sai số. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm dân số, xã hội của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về tiền sử bệnh lý kèm theo và thói quen sinh hoạt của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm về chỉ số nhân trắc và huyết áp của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về kết quả xét nghiệm sinh hóa ở đối tượng nghiên cứu. Tỉ lệ tăng acid uric máu ở người dân từ 35 tuổi trở lên tại tỉnh Cà Mau và một số yếu tố liên quan đến tăng acid uric máu. Phân phối nồng độ AUM của đối tượng nghiên cứu.

Tỉ lệ tăng acid uric máu ở người dân từ 35 tuổi trở lên tại tỉnh Cà Mau. Một số yếu tố liên quan đến tăng acid uric máu ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu. Kết quả can thiệp giảm AUM ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu. Đặc điểm chung của 3 nhóm nghiên cứu can thiệp.

Kết quả can thiệp kiểm soát tăng AUM ở người dân Cà Mau nghiên cứu .1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu .1 Đặc điểm về dân số, xã hội của đối tượng nghiên cứu .2 Đặc điểm về cân nặng, chiều cao, huyết áp, thừa cân béo phì, đường máu, creatinin máu, lipid máu, thói quen sinh hoạt, dinh dưỡng của đối tượng nghiên cứu. Tỉ lệ tăng acid uric máu (AUM) và một số yếu tố liên quan ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu. Nồng độ acid uric máu trung bình ở đối tượng nghiên cứu. Tỉ lệ tăng acid uric máu ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu.

Một số yếu tố liên quan đến tăng AUM ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu. Kết quả can thiệp giảm AUM ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu. Đặc điểm chung của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp. Hiệu quả can thiệp làm giảm AUM bằng truyền thông giáo dục sức khỏe thực hiện cải thiện thói quen dinh dưỡng, sinh hoạt.

134 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH Phụ lục 1: Phiếu thu thập dữ liệu nghiên cứu cắt ngang Phụ lục 2: Phiếu thu thập dữ liệu sau can thiệp Phụ lục 3: Tờ rơi tuyên truyền giáo dục sức khỏe Phụ lục 4: Sổ theo dõi sức khỏe đối tượng can thiệp Phụ lục 5: Sổ tay truyền thông giáo dục sức khỏe Phụ lục 6: Bảng câu hỏi tần suất sử dụng một số loại thực phẩm Phụ lục 7: Danh sách đối tượng nghiên cứu cắt ngang Phụ lục 8: Danh sách đối tượng can thiệp i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nội dung ANOVA Analysis of Variance ARR (Absolute Risk Reduction) giảm nguy cơ tuyệt đối. AUM Acid uric máu BMV Bệnh Mạch Vành BMI (Body mass index) Chỉ số khối cơ thể CRP (C – reactive protein) Protein phản ứng C CSHQCT Chỉ số hiệu quả can thiệp CSHQC Chỉ số hiệu quả chứng CSKCT Chỉ số khối cơ thể CT Can thiệp CTTTGDSK Can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe ChT Cholesterol total ĐLC Độ lệch chuẩn ĐTĐ Đái tháo đường ECG Electrocardiogram (điện tâm đồ) GDSK Giáo dục sức khỏe GEE Generalized estimating equation (Ước lượng tổng quát) HA Huyết áp HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương HCCH Hội chứng chuyển hóa HDL-c High Density Lipoprotein – cholesterol HQCT Hiệu quả can thiệp HR Hazard ratio IRR Incidence rate ratio ii JNC Joint National Committee KTC Khoảng tin cậy LDL-c Low Density Lipoprotein – cholesterol NCEP-ATP III National Cholesterol Education Program- Adult Treatment III NC Nhóm chứng NCT Nhóm can thiệp NMCT Nhồi máu cơ tim NNT Number needed to treat (số người cần điều trị) OR Odd ratio (tỉ số chênh) PPS Probability proportionate to size RLLPM Rối loạn lipid máu RR Risk ratio (tỉ số nguy cơ) TB Trung bình TC-BP Thừa cân – béo phì THA Tăng huyết áp TG Triglyceride TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TT Truyền thông TTGDSK Truyền thông giáo dục sức khỏe WHO (World health organization) Tổ chức y tế thế giới VĐTL Vận động thể lực YTNC Yếu tố nguy cơ ƯLTQ Ước lượng tổng quát iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Danh sách số mẫu nghiên cứu theo cụm. Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng chuyển hoá theo NCEP ATP III.

Tiêu chuẩn chẩn đoán tăng huyết áp (BYT 2010). Mức độ RLLM theo khuyến cáo của Bộ y tế Việt Nam .1 Phân bố đối tượng nghiên cứu theo nhóm tuổi, giới tính, nơi cư trú, nghề nghiệp.2 Phân bố đối tượng nghiên cứu theo tôn giáo, trình độ học vấn và tình trạng kinh tế.3 Tỉ lệ nữ giới đã mãn kinh .4 Tỉ lệ các bệnh mắc kèm theo của đối tượng nghiên cứu .5 Số bệnh mắc kèm trên một đối tượng nghiên cứu có bệnh mắc kèm theo.6 Đặc điểm về thói quen sinh hoạt, dinh dưỡng của đối tượng nghiên cứu.7 Giá trị trung bình của tuổi, cân nặng, chiều cao, vòng eo, chỉ số khối cơ thể (CSKCT) và huyết áp của đối tượng nghiên cứu .8 Tỉ lệ đối tượng nghiên cứu có thừa cân, béo phì (TC-BP) .9 Tỉ lệ tăng glucose máu, Creatinin máu và rối loạn mỡ máu ở đối tượng nghiên cứu .10 Nồng độ AUM trung bình theo giới của đối tượng nghiên cứu .11 Tỉ lệ tăng acid uric máu ở người dân từ 35 tuổi trở lên tại tỉnh Cà Mau .12 Nồng độ acid uric máu trung bình ở 2 nhóm tăng và không tăng AUM ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .13 Mức độ tăng acid uric máu ở người dân có tăng acid uric máu .14 Liên quan giữa tăng AUM với nơi cư trú, tình trạng kinh tế và nghề nghiệp của người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu.15 Liên quan giữa tăng acid uric máu với giới tính của người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu.16 Liên quan giữa tăng AUM với trình độ học vấn của người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu.17 Liên quan giữa tăng AUM với nhóm tuổi của người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .18 Liên quan giữa tăng AUM với một số thói quen hút thuốc lá, vận động thể lực, uống cà phê, ăn rau xanh, ăn trái cây .19 Liên quan giữa tăng AUM với các thói quen uống rượu, ăn thịt đỏ, thực phẩm khô, tạng động vật, hải sản .20 Liên quan giữa tăng AUM với số bệnh mắc kèm của người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .21 Liên quan giữa tỉ lệ tăng AUM với mức độ tăng huyết áp hiện có của người dân .22 Liên quan giữa tăng AUM với thời gian mắc bệnh tăng huyết áp ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .23 Liên quan giữa tăng AUM với thời gian mắc đái tháo đường ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .24 Phân tích hồi quy đa biến các yếu tố liên quan với tăng AUM ở người dân tỉnh Cà Mau nghiên cứu .25 Giá trị trung bình về tuổi, vòng eo và huyết áp của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp (n=238) .26 Đặc điểm về giới tính, nghề nghiệp, học vấn, tình trạng kinh tế của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp .27 Giá trị trung bình về cân nặng của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp (n=238) .28 Giá trị trung bình của acid uric máu, đường máu, lipid máu của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp (n=238) .29 Đặc điểm về thói quen vận động thể lực của nhóm chứng và 2 nhóm can thiệp (n=238) .