Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế - Cơ chế quản lý tài chính tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH CAO THÀNH VĂN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC CẦN THƠ LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2018 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH CAO THÀNH VĂN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC CẦN THƠ LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 62 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGÔ QUANG MINH HÀ NỘI - 2018 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ Tác giả luận án Cao Thành Văn Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP.

Nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính ở các đơn vị sự nghiệp công lập. Các nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính ở các trường đại học công lập. Những vấn đề tiếp tục nghiên cứu trong luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP.

Khái quát về hệ thống trường đại học công lập và cơ chế quản lý tài chính ở trường đại học công lập. Nội dung, tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng tới cơ chế quản lý tài chính ở các trường đại học công lập. Kinh nghiệm xây dựng và vận dụng cơ chế quản lý tài chính của một số trường đại học công lập. THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC CẦN THƠ.

Khái quát về Trường đại học Y Dược Cần Thơ. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính ở Trường đại học Y Dược Cần Thơ. Đánh giá chung về cơ chế quản lý tài chính của Trường đại học Y Dược Cần Thơ. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC CẦN THƠ.

Xu hướng đổi mới giáo dục đại học, tăng cường tự chủ tài chính đối với cơ chế quản lý tài chính của các trường đại học công lập. Mục tiêu phát triển, đổi mới cơ chế hoạt động và phương hướng hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính của Trường đại học Y Dược Cần Thơ. Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính ở Trường đại học Y Dược Cần Thơ. 153 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN ÁN ĐHCL : Đại học công lập ĐVSN : Đơn vị sự nghiệp GD & ĐT : Giáo dục và đào tạo GD ĐH : Giáo dục đại học KHCN : Khoa học công nghệ NCKH : Nghiên cứu khoa học NSNN : Ngân sách nhà nước QLTC : Quản lý tài chính Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1: Mức trần học phí tại các trường đại học công lập theo Nghị định 86/2015/NĐ-CP của Chính phủ .1: Số lượng sinh viên đào tạo đại học ở Trường đại học Y dược Cần Thơ từ năm học 2009-2010 đến năm học 2015-2016 .2: Số lượng học viên sau đại học ở Trường đại học Y dược Cần Thơ từ năm học 2009-2010 đến năm học 2015-2016 .3: Nguồn ngân sách Nhà nước cấp cho Trường Đại học Y Dược Cần Thơ giai đoạn 2009-2016 .4: Nguồn thu ngoài ngân sách Nhà nước của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ giai đoạn 2009 - 2016 .5: So sánh tỷ lệ tăng trưởng tổng thu của trường từ năm học 2009- 2010 đến năm học 2015-2016 .6: Dự toán và quyết toán thu ở trường đại học Y dược Cần Thơ .7: Tiềm năng tăng thu từ các nguồn ngoài ngân sách nhà nước của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .8: Nguyên nhân chính hạn chế việc khai thác, mở rộng nguồn thu ngoài ngân sách nhà nước của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.9: Chi tiêu của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ từ năm học 2009-2010 đến năm học 2015-2016 .10: Đánh giá thu nhập từ chi lương và thu nhập tăng thêm của cán bộ, viên chức Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .11: Kết quả đánh giá về cơ chế quản lý chi nghiệp vụ chuyên môn tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .12: Hạn chế lớn nhất trong cơ chế quản lý chi nghiệp vụ chuyên môn tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .13: Đánh giá chất lượng mua sắm, sửa chữa lớn tài sản cố định tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .14: Dự toán và quyết toán chi ở Trường đại học Y dược Cần Thơ.15: Cân đối thu-chi của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ từ năm học 2009-2010 đến năm học 2015-2016.1: Mục tiêu phát triển số lượng cán bộ, viên chức của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ cho đến năm 2020.2: Mục tiêu phát triển giảng viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ .3: Chỉ tiêu tuyển sinh và qui mô đào tạo theo các hệ, bậc .4: Dự ước tổng mức đầu tư. 122 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH Trang Sơ đồ 2.1: Sơ lược tài chính của các trường đại học công lập ở Việt Nam .2: Quy trình lập và phân bổ dự toán ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học công lập.1: Cơ cấu tổ chức bộ máy Trường đại học Y dược Cần Thơ.2: Cơ cấu chi của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ từ năm học 2009-2010 đến năm học 2015-2016 .3: Tốc độ tăng chi thanh toán cá nhân từ năm học 2010-2011 đến năm học 2015-2016. 93 Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Giáo dục đại học có vai trò quan trọng trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho tăng trưởng kinh tế và phát triển đất nước. Mặc dù đã có sự phát triển nhất định trong những năm qua xong hệ thống giáo dục đại học đang tỏ ra lạc hậu, không đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 cùng với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ dựa chủ yếu vào đầu tư và tài nguyên sang dựa vào nguồn lao động chất lượng cao và khoa học công nghệ, việc đổi mới giáo dục đại học là yêu cầu đặt ra cấp bách. Một trong những nguyên nhân khiến cho hệ thống giáo dục đại học ở nước ta phát triển trì trệ, chậm đổi mới, không hội nhập và bắt kịp với sự phát triển của giáo dục đại học thế giới là cơ chế quản lý của các trường đại học công lập chậm thay đổi.

Các trường đại học công lập vẫn đang vận hành trong một cơ chế gò bó, mang nặng tính bao cấp, kế hoạch hóa tập trung. Điều này dẫn đến tình trạng trông chờ, ỷ lại, thiếu sự chủ động, sáng tạo trong hoạt động của các trường. Vì thế, đổi mới giáo dục đại học phải gắn với cởi trói cho các trường đại học công lập, tăng cường tự chủ của các trường gắn với việc đổi mới cơ chế tài chính của các trường. Để nâng cao sự tự chủ hoạt động của các trường đại học công lập nói chung, tự chủ quản lý tài chính nói riêng, Chính phủ đã ban hành cơ chế tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó bao gồm các trường đại học công lập.

Từ năm 2006, các trường đại học công lập được phép tự chủ quản lý tài chính theo cơ chế qui định tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, ngoài nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp, các trường đại học công lập có quyền chủ động huy động các nguồn thu ngoài ngân sách nhà nước và tự chủ chi tiêu từ nguồn tài chính huy động được. Nghị định 43 đã mở ra cơ hội tự chủ cho các trường đại học. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hoạt Luận án tiến sĩ Quản lý Kinh tế 2 động của các trường đại học công lập cũng như cơ chế quản lý tài chính của các trường sau khi áp dụng Nghị định 43 vẫn còn nhiều vấn đề cả từ nội dung của Nghị định cũng như từ việc vận dụng Nghị định 43 vào thực tiễn cơ chế tài chính của các trường khiến cho việc tự chủ còn nửa vời và hầu hết các trường đại học vẫn còn ỷ lại vào bao cấp từ ngân sách nhà nước.

Hơn nữa, ngoài những hạn chế của Nghị định 43, bản thân các trường đại học công lập vẫn chưa chủ động đổi mới hoạt động, xây dựng cơ chế quản lý tài chính phù hợp nhằm huy động tối đa nguồn thu, kiểm soát chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả. Nhiều nghiên cứu đã phân tích những hạn chế trong cơ chế quản lý tài chính của các trường đại học công lập hiện nay. Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là một trong những trường đại học trọng điểm của khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Trường nằm trong hệ thống các trường đại học công lập của cả nước, trực thuộc sự quản lý của Bộ Y tế và chịu sự quản lý theo hệ thống giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trong những năm qua, nhà trường đã có nhiều cố gắng trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh, góp phần đào tạo nhân lực và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khẻo nhân dân ở đồng bằng sông Cửu Long. Trường đã xây dựng quy chế quản lý tài chính trên cơ sở các qui định pháp luật, phục vụ cho sự phát triển của Nhà trường. Trên cơ sở Nghị định 43 về tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập và các văn bản pháp luật khác, Trường đã có nhiều nỗ lực trong huy động các nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước, bao gồm các nguồn từ học phí, nghiên cứu khoa học,.và sử dụng chủ động, có hiệu quả các nguồn lực tài chính nhằm thúc đẩy quá trình Giáo dục và Đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực y tế cho các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung. Tuy nhiên, cũng như nhiều trường đại học công lập khác, cơ chế quản lý tài chính của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ còn nhiều hạn chế.