Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị tiền sản giật tại BVĐK Sóc Trăng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ ĐỖ THỊ HƯƠNG HUYỀN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TIỀN SẢN GIẬT TẠI KHOA SẢN BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH SÓC TRĂNG LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II CẦN THƠ - 2014 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ ĐỖ THỊ HƯƠNG HUYỀN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TIỀN SẢN GIẬT TẠI KHOA SẢN BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH SÓC TRĂNG Chuyên ngành: Sản phụ khoa Mã số: 62 72 01 31.CK LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRẦN NGỌC DUNG BS CKII. NGUYỄN THỊ HUỆ CẦN THƠ - 2014 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, không trùng lặp với bất kỳ một công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Các số liệu, kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố.

Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Sóc Trăng, ngày 10 tháng 8 năm 2014 ĐỖ THỊ HƯƠNG HUYỀN iii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện luận án, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của Quý Thầy cô, các đồng nghiệp và các cơ quan đơn vị trong suốt quá trình học tập và hoàn thành Luận án Trước hết, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Ngọc Dung và BS CKII. Nguyễn Thị Huệ đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và viết luận án.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS. Phạm Văn Lình, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Khoa Phụ Sản Trường Đại học Y dược Cần Thơ; Ban Giám đốc Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ; Ban Giám đốc Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ; Ban Giám đốc Sở Y tế tỉnh Sóc Trăng; Ban Giám đốc, toàn bộ nhân viên Khoa Sản Bệnh viện đa khoa tỉnh Sóc Trăng; Các đồng nghiệp đang công tác tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sóc Trăng nơi tôi đang công tác đã tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn đồng nghiệp, các bạn cùng lớp Chuyên khoa 2 Sản phụ khoa tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã quan tâm động viên tôi trong quá trình học tập. Sau cùng tôi xin cảm ơn cha mẹ, chồng, các con, và những người thân trong gia đình đã hết lòng ủng hộ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và là động lực giúp tôi vượt qua những khó khăn để đạt đươc kết quả khoá học và hoàn thành luận án.

Sóc Trăng, ngày 10 tháng 8 năm 2014 ĐỔ THỊ HƯƠNG HUYỀN iv MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa. i Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục.

iv Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng. viii Danh mục biểu đồ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Những thay đổi sinh lý khi có thai. Tiền sản giật – Sản giật. Điều trị tiền sản giật. Những nghiên cứu trước đây về tiền sản giật.

33 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Vấn đề Y đức trong nghiên cứu.

54 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân tiền sản giật. Liên quan giữa cận lâm sàng và độ nặng của tiền sản giật.

Kết quả điều trị tiền sản giật. 68 v Chương 4: BÀN LUẬN. Bàn về các đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Bàn về các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của tiền sản giật.

Liên quan giữa cận lâm sàng và độ nặng của tiền sản giật. Bàn về kết quả điều trị tiền sản giật. 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1. BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN PHỤ LỤC 2.

DANH SÁCH BỆNH NHÂN vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BC Biến chứng BMI Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index) BPD Đường kính lưỡng đỉnh (Biparietal Diameter) BVBMTE Bảo vệ bà mẹ trẻ em BVBM-TSS Bảo vệ bà mẹ trẻ sơ sinh BVĐK Bệnh viện đa khoa CDTK Chấm dứt thai kỳ CRL Chiều dài đầu mông (Crown Rump Length) CTC Cổ tử cung DIC Đông máu nội mạch lan tỏa (Disseminated Intravascular Coagulation) GS Đường kính túi thai (Gestational sac diameter) HA Huyết áp HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương Hb Hemoglobin HC Hồng cầu Hct Huyết sắc tố (Hematocrit) HELLP Tan huyết (Hemolysis), tăng các men gan (Elevated live enzyme) và giảm tiểu cầu (Low plateletes) LDH Lactic dehydrogenase MLT Mổ lấy thai NC Nghiên cứu PARA Tiền sử thai nghén vii SG Sản giật SGOT serum-glutamo-oxalate- Transaminase SGPT serum-glutamo-pyruvic-Transaminase TC Tiểu cầu THA Tăng huyết áp TM Tĩnh mạch TSG Tiền sản giật viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3. Đặc điểm về tuổi, địa chỉ, dân tộc, nghề nghiệp. Tiền sử sản khoa của đối tượng nghiên cứu. Tiền sử bệnh nội khoa kèm theo.

Tình trạng thai lần này. Tuổi thai khi nhập viện. Huyết áp ở bệnh nhân tiền sản giật. Mức độ phù trong tiền sản giật.

Triệu chứng cơ năng ở sản phụ tiền sản giật. Các loại triệu chứng cơ năng ở sản phụ tiền sản giật. Triệu chứng nhức đầu ở sản phụ tiền sản giật. Mức độ triệu chứng cơ năng theo mức độ biểu hiện tiền sản giật.

Chỉ số huyết học của sản phụ tiển sản giật. Chỉ số sinh hóa của sản phụ tiển sản giật. sự phát triển thai qua siêu âm trên sản phụ tiền sản giật. Liên quan giữa Protein niệu và độ nặng của tiền sản giật.

Liên quan giữa xét nghiệm huyết học và độ nặng của tiền sản giật. Liên quan giữa sinh hóa máu và độ nặng của tiền sản giật. sự phát triển thai qua siêu âm và độ nặng của tiền sản giật. Hướng xử trí tiền sản giật khi vào viện.

Lý do mổ lấy thai ở sản phụ TSG nghiên cứu. Các thuốc sử dụng trong điều trị nội khoa. Kết quả điều trị nội khoa. Tỷ lệ và loại biến chứng ở sản phụ tiền sản giật.

Các biện pháp xử trí sau khi kết thúc điều trị tiền sản giật. Biện pháp xử trí sau khi kết thúc điều trị theo thể lâm sàng tiền sản giật. Kết quả điều trị của mẹ khi xuất viện. Liên quan kết quả điều trị mẹ với mức độ của tiền sản giật.

Tuổi thai gặp trong tiền sản giật (tính theo tuần). Chỉ số APGAR sau 1 phút, 5 phút. Tình trạng trẻ ngay sau sinh trong tiền sản giật. Trọng lượng trẻ sơ sinh sau sanh.

Cân nặng trẻ sơ sinh lúc sanh theo mức độ nặng tiền sản giật ở mẹ. Biến chứng cho con ở sản phụ tiền sản giật. Liên quan biến chứng của trẻ với mức độ tiền sản giật. Kết quả điều trị của con.

So sánh tuổi trung bình của mẹ và tỉ lệ tuổi mẹ trong độ tuổi sinh sản. Tỉ lệ protein niệu tăng nhẹ và nặng của các nghiên cứu. 83 x DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Biểu đồ mức độ Protein niệu của sản phụ tiền sản giật.

Tỉ lệ tiền thai giữa các tác giả. 79 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tiền sản giật (TSG) là một hội chứng bệnh lý hết sức phức tạp, đặc trưng ở thời kỳ thai nghén, xảy ra sau 20 tuần tuổi thai và chấm dứt sau đẻ 6 tuần [24]. Bệnh có tỉ lệ mắc cao và gây ra nhiều biến chứng nặng cho mẹ và thai nhi. Nguyên nhân của TSG vẫn chưa biết rõ vì vậy biện pháp dự phòng chưa có hiệu quả [40][85].

Hiện nay cùng với sự phát triển vượt bậc của y học các tai biến sản khoa đã được khắc phục và giảm đi rất nhiều, riêng TSG và các biến chứng của nó dù có giảm, nhưng vẫn còn ở tỉ lệ khá cao. Theo thống kê của Tổ chức y tế thế giới (chương trình vấn đề toàn cầu chiến lược dự phòng và điều trị TSG) tần suất cao huyết áp (HA) trong thai kỳ ở các nước đang phát triển là 5,8%, các nước phát triển từ 1,3% đến 6,8%, cao hơn ở người con so và tần suất TSG được ghi nhận là 4% [26]. Trong nghiên cứu của Sibai B.M (Mỹ) năm 2009 tỉ lệ mắc TSG 5-6% [85], tại Pháp theo kết quả nghiên cứu của Uzan S. Tỉ lệ này là 5%.

Ở Việt Nam trong một công trình điều tra có quy mô rộng lớn, toàn diện với sự hợp tác của Tổ chức y tế thế giới năm 2002 đã cho thấy tỷ lệ này vào khoảng 5%. Tại bệnh viện đa khoa Sóc Trăng theo tổng kết năm 2012 tỉ lệ TSG có và không có biến chứng là 3,6% trên tổng số sản phụ [2] và đến nay chúng tôi vẫn chưa có một nghiên cứu nào tại bệnh viện về lĩnh vực này nhằm giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị. Tiền sản giật nếu phát hiện kịp thời điều trị đúng và tích cực có thể tránh được biến chứng cho mẹ và con. Việc khảo sát những đặc điểm lâm sàng, nhất là những thay đổi cận lâm sàng của các sản phụ TSG, giúp chúng ta chẩn đoán được các mức độ nặng nhẹ của bệnh, có khả năng tiên lượng 2 được kết cục của thai kỳ, tình trạng của mẹ và thai nhi.

Từ đó giúp cho việc điều trị có hiệu quả và chấm dứt thai kỳ (CDTK) một cách hợp lý, cũng như đưa ra được các biện pháp dự phòng và xử trí các biến chứng của TSG, làm giảm bớt tai biến cho mẹ và con. Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị tiền sản giật tại khoa sản Bệnh viện đa khoa tỉnh Sóc Trăng” với mục tiêu: 1. Khảo sát các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của tiền sản giật trên các sản phụ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sóc Trăng năm 2013. Tìm hiểu mối liên quan giữa thay đổi cận lâm sàng với độ nặng của tiền sản giật.

Đánh giá kết quả điều trị tiền sản giật tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sóc Trăng. 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Những thay đổi sinh lý khi có thai Khi có thai, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi lớn về giải phẫu và sinh lý [7].