Nghiên cứu đánh giá kết quả điều trị methadone ngoại trú ở người nghiện chích ma túy tại quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ năm 2015-2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN NGỌC THANH NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ METHADONE NGOẠI TRÚ Ở NGƯỜI NGHIỆN CHÍCH MA TÚY TẠI QUẬN THỐT NỐT, THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2015- 2017 LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II CẦN THƠ - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN NGỌC THANH NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ METHADONE NGOẠI TRÚ Ở NGƯỜI NGHIỆN CHÍCH MA TÚY TẠI QUẬN THỐT NỐT, THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2015 – 2017 Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG Mã số: 62.CK LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRẦN NGỌC DUNG CẦN THƠ – NĂM 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Người cam đoan Nguyễn Ngọc Thanh LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ về mọi mặt của các cơ quan, đơn vị, các thầy giáo, cô giáo, gia đình và các bạn đồng nghiệp.

Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban Giám hiệu, các khoa phòng và đặc biệt là Khoa Y tế công cộng Trường Đại học Y dược Cần Thơ, Sở Y tế thành phố Cần Thơ, Trung tâm Y tế quận Thốt Nốt, Cơ sở điều trị Methadone quận Thốt Nốt,…đã giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Y dược Cần Thơ đã truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt thời gian học tập. Xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn:PGS.TS Phạm Thị Tâm- PGS. Trần Ngọc Dung, các Cô đã tận tình trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Xin chân thành cảm ơn: bạn bè, đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã giúp đỡ và động viên tôi trong suốt thời gian công tác và học tập. Tác giả Nguyễn Ngọc Thanh 1 MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục các biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU .Khái quát về nghiện ma túy và chất gây nghiện. Tình hình nghiện ma túy.

Đặc điểm của người nghiện chích ma túy được điều trị tại cơ sở methadone .Một số kết quả can thiệp bằng điều trị methadone ngoại trú ở người nghiện chích ma túy. Một số yếu tố liên quan đến kết quả can thiệp điều trị bằng methadone ở người nghiện chích ma túy .Một số nghiên cứu liên quan điều trị bằng methadone tại Việt Nam và trên thế giới.17 Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đạo đức trong nghiêncứu. 17 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của người nghiện chích ma túy được điều trị tại cơ sở methadone. Kết quả can thiệp bằng methadone ở người nghiện chích ma túy quận thốt nốt.

Một số yếu tố liên quan đến kết quả can thiệp điều trị bằng methadone ở người nghiện chích ma túy. 17 Chương 4 BÀN LUẬN. Đặc điểm của người nghiện chích ma túy được điều trị tại cơ sở Methadone quận Thốt Nốt.Kết quả can thiệp bằng Methadone ở người nghiện chích ma túy .Một số yếu tố liên quan đến kết quả can thiệp điều trị bằng Methadone ở người nghiện chích ma túy. 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT AIDS Acquired Immuno Deficiency Syndrom ARV Antiretroviral BK Bacilie de Koch BMI Body Mass Index HBV Hepatitis B HCV Hepatitis C HIV Human Immunodeficiency Virus OR Odds Ratio SPSS Statistical Package for Social Sciences STI Sexually Transmitted Infection WHO World Health Organization WPRO Western Pacific Region of WHO CDTP Chất dạng thuốc phiện KTC Khoảng tin cậy NCMT Nghiện chích ma túy TLTB Trọng lượng trung bình DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Phân bố giới tính của đối tượng nghiên cứu. Phân bố nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu. Phân bố tình trạng hôn nhân. Phân bố tình trạng việc làm trước điều trị.

Phân bố tần suất sử dụng heroin. Phân bố loại chất nghiện sử dụng. Phân bố các bệnh kèm theo .8 Thang điểm đánh giá mức độ trầm cảm Kessler. Phân bố nguy cơ trầm cảm …………………….

Liều điều trị Methadone. Tỷ lệ heroin trong nước tiểu tại các thời điểm điều trị ……. So sánh trọng lượng cơ thể của bệnh nhân tại các thời điểm. So sánh BMI trung bình qua các thời điểm điều trị.

Phân bố tình trạng dinh dưỡng theo BMI của bệnh nhân tại các thời điểm điều trị. Phân bố tình trạng việc làm sau 12 tháng điều trị ….Error! Bookmark not defined. So sánh tình trạng việc làm trước và sau 12 tháng điều trị. Tình trạng heroin trong nước tiểu qua các thời điểm điều trị.

Diễn tiến heroin trong nước tiểu trong thời khoảng từ 3 tháng đến 6 tháng sau điều trị. Diễn tiến heroin trong nước tiểu trong thời khoảng từ 6 tháng đến 9 tháng sau điều trị. Diễn tiến heroin trong nước tiểu trong thời khoảng từ 9 tháng đến 12 tháng sau điều trị ………………………………………………………………56 Bảng 3. Tỷ lệ nhiễm mới HIV sau 6 tháng và 12 tháng điều trị.

Liên quan giữa nhóm tuổi và heroin trong nước tiểu sau 12 tháng. Liên quan giữa học vấn và heroin trong nước tiểu sau 12 tháng. Liên quan giữa hôn nhân và heroin trong nước tiểu sau 12 tháng. Liên quan giữa việc làm và heroin trong nước tiểu sau 12 tháng …56 Bảng 3.

Liên quan giữa liều điều trị và heroin niệu sau 12 tháng. Phân bố tác dụng phụ. 58 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu.

Phân bố trọng lượng trung bình sau điều trị qua 24 tháng. Phân bố BMI trung bình tại các thời điểm. 50 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện (CDTP) bằng thuốc Methadone là việc sử dụng thuốc methadone, kết hợp với liệu pháp tư vấn về hành vi để điều trị toàn diện cho người sử dụng ma túy (SDMT) [3]. Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã chứng minh điều trị bằng Methadone có hiệu quả trong việc làm giảm sử dụng heroin, dự phòng lây nhiễm HIV tăng tuân thủ điều trị ARV và giảm tỷ lệ tử vong cho những bệnh nhânnghiên ma tuý tham gia điều trị Methadone[38], [43], [45].

Tại nước ta, chương trình điều trị bằng Methadone được triển khai thí điểm tại Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh từ năm 2008. Cho đến nay chương trình đã được triển khai rộng rãi tại 32 tỉnh, thành phố. Một số nghiên cứu tại Việt Nam chỉ ra rằng chương trình điều trị Methadone có hiệu quả trong việc làm giảm các hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV [24], cải thiện chất lượng cuộc sống và sức khỏe cho những người nghiện ma tuý được điều trị thay thế bằng Methadone [4]. Mặc dù có nhiều nghiên cứu đánh giá hiệu quả về tác động của chương trình điều trị thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện bằng Methadone trên thế giới và tại Châu Á nhưng đây là lần đầu tiên chương trình điều trị thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện bằng Methadone được triển khai tại Việt Nam, đặc biệt là tại quận Thốt Nốt,thành phố Cần Thơ.

Do vậy, các số liệu thực tế về vấn đề điều trị thay thế bằngMethadone tại địa phương chưa có, nên việc thu thập số liệu và công bố những bằng chứng thực tiễn về kết quả can thiệp của chương trình điều trị thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện bằng Methadone là cần thiết. Nhằm đáp ứng sự cần thiết trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: 2 “Nghiên cứu đánh giá kết quả điều trị Methadone ngoại trú ở người nghiện chích ma túy tại quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ năm 2015- 2017”. Kết quả nghiên cứu này, giúp cho y tế địa phương hoạch định kế hoạch chính sách phù hợp trong việc quản lý đối tượng này. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mô tả một số đặc điểm ở người nghiện chích ma túy trước khi can thiệp điều trị bằng Methadone tại quận Thốt Nốt. Đánh giá kết quả can thiệp bằng điều trị Methadone ngoại trú ở người nghiện chích ma túy tại quận Thốt Nốt – thành phố Cần Thơ năm 2015- 2017 3. Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến kết quả can thiệp điều trị bằng Methadone ở người nghiện chích ma túy tại quận Thốt Nốt – thành phố Cần Thơ năm 2015-2017. 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

KHÁI QUÁT VỀ NGHIỆN MA TÚY VÀ CHẤT GÂY NGHIỆN 1. Một số khái niệm về nghiện ma túy Nghiện Nghiện là sự lệ thuộc, thèm muốn một tác nhân (một chất,một thứ gì đó) mà khi giảm hoặc ngừng có thể dẫn đến các triệu chứng đặc thù về cơ thể, sinh lý và tâm thần [27]. Nghiện ma túy Nghiện ma túy là sự lệ thuộc, thèm muốn bất thường, kéo dài, không kiểm soát được đối với chất ma túy mà người nghiện thường viện cớ tìm kiếm sự khoái cảm, sự yên dịu hoặc sự hưng phấn. Gây hậu quả nặng nề cho bản thân, gia đình và xã hội[31].

Sự phụ thuộc về cơ thể Là sự đòi hỏi của cơ thể liên quan tới việc đưa vào đều đặn một chất hóa học ngoại sinh cần thiết để duy trì sự cân bằng của cơ thể. Sự phụ thuộc này được biểu hiện bằng hội chứng cai hay hội chứng thiếu thuốc khi ngừng hoặc giảm đáng kể liều lượng chất dạng sử dụng[27]. Cai nghiện Cai nghiện là ngừng sử dụng hoặc giảm đáng kể tác nhân gây nghiện mà người nghiện thường sử dụng, dẫn đến việc xuất hiện hội chứng cai cần phải được điều trị[3]. Hội chứng cai là trạng thái phản ứng của cơ thể khi cắt hoặc giảm chất ma túy đang sử dụng ở những người nghiện ma túy.

Biểu hiện lâm sàng của hội chứng cai khác nhau phụ thuộc vào loại ma túy đang sử dụng[3]. 4 Chất ma túy Chất ma túy là tên gọi chung cho nhiều chất như:Thuốc phiện, morphine, heroin, methadone,.có biểu hiện lâm sàng tương tự và tác động vào cùng điểm tiếp nhận tương tự ở não[30]. Trong nghiên cứu này, chất ma túymà người NCMT sử dụng là heroin. Đặc điểm về chất gây nghiện Heroin là chất ma túy gặp chủ yếu ở Việt Nam hiện nay, thuộc nhóm phenantherene.

- Thành phần hóa học C21H23NO5. Dạng sử dụng trên thị trường nghiện là muối clohydrate. Nó chỉ khác morphineở hai nhóm OH đã bị diacetyl hóa[1]. - Tác dụng dược lý: + Tương tự như morphine nhưng mạnh hơn từ 5 - 10 lần.

+ Gây nghiện nhanh.