Luận án: Thực trạng nhiễm ký sinh trùng sốt rét và hiệu quả giám sát tại Bù Gia Mập, Bình Phước 2018-2019

MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Giới thiệu chung về bệnh sốt rét. Tác nhân gây bệnh và véc tơ truyền bệnh sốt rét. Miễn dịch sốt rét.

Người mang ký sinh trùng sốt rét không triệu chứng lâm sàng. Tình hình sốt rét. Trên thế giới. Tại Việt Nam.

Các biện pháp phòng chống sốt rét. Biện pháp phòng chống véc tơ sốt rét. Biện pháp điều trị bệnh sốt rét. Biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe.

Các kỹ thuật xét nghiệm phát hiện ký sinh trùng sốt rét. Kỹ thuật xét nghiệm lam máu soi kính hiển vi. Kỹ thuật xét nghiệm bằng test chẩn đoán nhanh. Kỹ thuật xét nghiệm Real-Time PCR.

Giám sát, phát hiện và điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Giám sát người nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Phát hiện và quản lý người nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét.

Điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét có giám sát. Một số khái niệm và định nghĩa quy ước trong nghiên cứu. 41 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu 1: Xác định tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu, 2018.

Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu. Kỹ thuật xét nghiệm chẩn đoán sốt rét. Biến số trong nghiên cứu.

Tổ chức thực hiện. Mục tiêu 2: Hiệu quả giám sát, phát hiện và điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu, 2018-2019. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chí chọn mẫu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu đánh giá trước và sau can thiệp. Nghiên cứu can thiệp cộng đồng.

Đánh giá hiệu quả can thiệp. Công cụ và vật liệu sử dụng trong nghiên cứu. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu. Biến số trong nghiên cứu.

Khống chế sai số. Xử lý số liệu. Quản lý số liệu. Phân tích số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. 61 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại địa điểm nghiên cứu, 2018. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu.

Ký sinh trùng sốt rét được phát hiện tại địa điểm nghiên cứu. Tỷ lệ ký sinh trùng sốt rét phân bố theo đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Mô tả một số yếu tố dịch tễ liên quan và tiền sử mắc sốt rét. Mô tả một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu.

Hiệu quả giám sát, phát hiện và điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Thông tin chung của đối tượng tại địa điểm nghiên cứu. Biện pháp can thiệp tại địa điểm nghiên cứu. Điều tra cắt ngang trước can thiệp ở nhóm can thiệp và nhóm chứng.

Hiệu quả các biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe. Hiệu quả giám sát, phát hiện ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu bằng lam máu soi kính hiển vi. Hiệu quả điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu 82 3. Đánh giá tỷ lệ nhiễm và hiệu quả can thiệp làm giảm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu.

87 Chương 4 BÀN LUẬN. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại địa điểm nghiên cứu, 2018. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu. Thực trạng nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại địa điểm nghiên cứu.

Một số yếu tố dịch tễ liên quan mắc sốt rét. Một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại địa điểm nghiên cứu. Hiệu quả biện pháp can thiệp. Hiệu quả giám sát, phát hiện người nhiễm ký sinh trùng sốt rét.

Hiệu quả điều trị có giám sát người nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Hiệu quả truyền thông phòng bệnh sốt rét tại điểm nghiên cứu. Một số đóng góp và hạn chế của đề tài. Tính khoa học và thực tiễn.

Điểm mới của đề tài. Tính khả thi và duy trì. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại xã Đắk Ơ và xã Bù Gia Mập, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, 2018. Hiệu quả giám sát, phát hiện và điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại huyện Bù Gia Mập tỉnh Bình Phước, 2018-2019.

126 DANH MỤC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ. TÀI LIỆU THAM KHẢO. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tình hình mắc sốt rét trên thế giới từ năm 2010-2018.

Tình hình tử vong do sốt rét trên thế giới từ năm 2010-2018. Điều trị bệnh nhân sốt rét theo thường quy tại cơ sở y tế và điều trị có giám sát trực tiếp bệnh sốt rét tại cộng đồng. Tỷ lệ đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu (n = 750). Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu (n=750).

Tỷ lệ cơ cấu thành phần loài ký sinh trùng sốt rét được phát hiện tại điểm nghiên cứu (n=750). Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét phát hiện tại địa điểm nghiên cứu (n=750). Một số yếu tố dịch tễ liên quan mắc sốt rét. Mô tả một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét với đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu (n = 750).

Mô tả một số yếu tô liên giữa tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét với yếu tố dịch tễ và tiền sử mắc sốt rét. Tỷ lệ đặc tính chung của đối tượng ở các nhóm nghiên cứu. Một số yếu tố dịch tễ liên quan ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. Kết quả điều tra cắt ngang tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét trước can thiệp tại nhóm can thiệp và nhóm chứng.

Kết quả thực hiện các biện pháp can thiệp tại điểm nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. Hiệu quả can thiệp kiến thức phòng bệnh sốt rét tại điểm nghiên cứu. Hiệu quả can thiệp thái độ phòng bệnh sốt rét tại điểm nghiên cứu.

Hiệu quả can thiệp thực hành phòng bệnh sốt rét tại điểm nghiên cứu. Đánh giá tỷ lệ ký sinh trùng sốt rét được phát hiện chủ động sau can thiệp ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. Đánh giá tỷ lệ ký sinh trùng sốt rét được phát hiện thụ động tại trạm y tế xã sau can thiệp ở nhóm can thiệp và nhóm chứng. Thành phần loài ký sinh trùng sốt rét được phát hiện thụ động và chủ động.

Kết quả giám sát điều trị trực tiếp người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát hiện thụ động và chủ động. Thành phần loài ký sinh trùng sốt rét phát hiện bằng lam máu soi kính hiển vi trong điều tra cắt ngang trước can thiệp. Tỷ lệ giám sát điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát hiện bằng xét nghiệm lam máu soi kính hiển vi trong điều tra cắt ngang trước can thiệp. Tỷ lệ điều trị có giám sát người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát hiện bằng kỹ thuật Real-Time PCR qua điều tra cắt ngang trước can thiệp.

Đánh giá hiệu quả điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát hiện hiện thụ động và chủ động bằng kính hiển vi. Đánh giá hiệu quả điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát hiện bằng kính hiển vi trong điều tra cắt ngang trước can thiệp. Đánh giá hiệu quả điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được phát bằng bằng kỹ thuật Real-Time PCR sau điều tra cắt ngang trước can thiệp. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét qua điều tra cắt ngang trước và sau can thiệp, hiệu quả can thiệp làm giảm ký sinh trùng sốt rét tại điểm nghiên cứu.

87 DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ Hình 1. Tình hình sốt rét trên thế giới từ năm 2000-2018. Tình hình tử vong sốt rét ở một số quốc gia năm 2018. Bản đồ hành chính tỉnh Bình Phước.

Bản đồ hành chính huyện Bù Gia Mập. Sơ đồ nghiên cứu can thiệp có nhóm chứng. Cơ cấu thành phần loài ký sinh trùng sốt rét phát hiện theo kỹ thuật xét nghiệm. Tỷ lệ ký sinh trùng phân bố theo giới tính của đối tượng nghiên cứu.

Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng theo nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng theo dân tộc của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng theo nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng sốt rét phân bố theo yếu tố dịch tễ.

68 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Sốt rét là bệnh truyền nhiễm có thể gây dịch do ký sinh trùng Plasmodium lây truyền qua trung gian là muỗi Anopheles. Theo Tổ chức Y tế thế giới, năm 2018 toàn cầu có khoảng 228 triệu người mắc và 405.000 tử vong do sốt rét. Hầu hết các trường hợp mắc và tử vong chủ yếu ở châu Phi với 93,0% tổng số trường hợp mắc và 94,0% trường hợp tử vong [127]. Để tiến tới thực hiện thành công chiến lược loại trừ bệnh sốt rét cần duy trì hệ thống giám sát vững mạnh ở tất cả các tuyến và lựa chọn giải pháp phù hợp.

Trong đó, biện pháp giám sát, phát hiện trường hợp bệnh chủ động và điều trị người nhiễm ký sinh trùng sốt rét có giám sát trực tiếp của nhân viên y tế cần phải được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ [117], [123]. Việt Nam là một trong những quốc gia có chương trình phòng chống sốt rét thành công, đạt được nhiều thành tựu to lớn từ năm 1991 khi chuyển từ chương trình tiêu diệt sốt rét sang phòng, chống sốt rét. Tỷ lệ mắc mới giảm liên tục từ 2,8 trường hợp bệnh/1.000 dân (2001) và đến năm 2018 chỉ còn 0,074 trường hợp bệnh/1. Bệnh nhân tử vong do sốt rét giảm mạnh từ 4.646 trường hợp (1991), xuống còn 12 trường hợp năm 2017 và năm 2018 chỉ có 01 trường hợp tử vong do sốt rét.

Dịch sốt rét từ 144 vụ xảy ra năm 1991, đến nay không ghi nhận dịch do sốt rét trên phạm vi toàn quốc và phạm vi lưu hành bệnh đã thu hẹp, tập trung chủ yếu tại các tỉnh khu vực miền Trung - Tây Nguyên, một số tỉnh miền Đông Nam Bộ [44], [45], [46].