Luận án đánh giá năng lực sẵn sàng ứng phó bệnh truyền nhiễm nhóm A tại cửa khẩu - Trường Đại học Y tế Công cộng

MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Một số khái niệm cơ bản. Kiểm dịch y tế. Bệnh truyền nhiễm nhóm A.

Học trực tuyến. Điều lệ Y tế quốc tế. Năng lực sẵn sàng ứng phó với bệnh truyền nhiễm tại cửa khẩu25 1. Kiến thức, thái độ, thực hành và cơ sở vật chất trang thiết bị trong phòng chống bệnh truyền nhiễm.

Trên thế giới. Tại Việt Nam. Nâng cao năng lực phòng chống bệnh truyền nhiễm. Can thiệp về kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh truyền nhiễm trên thế giới.

Can thiệp về kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam. Thực trạng đào tạo kiểm dịch viên y tế tại Việt Nam. Sáp nhập Trung tâm kiểm dịch Y tế Quốc tế vào Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh/thành phố. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Khái quát quá trình nghiên cứu đề tài. Xử lý và phân tích số liệu. Tổ chức lực lượng tham gia nghiên cứu. Sai số và khống chế sai số.

Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng sẵn sàng ứng phó với sốt vàng, cúm A(H7N9) tại 13 Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế năm 2014. Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh sốt vàng và cúm A(H7N9) của kiểm dịch viên y tế.

Cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, cơ chế vận hành và hệ thống văn bản, hướng dẫn chuyên môn. Kết quả can thiệp nâng cao năng lực của một số Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế năm 2015 -2019. Hiệu quả can thiệp và sự chấp nhận của kiểm dịch viên y tế đối với việc sử dụng giáo trình điện tử trong đào tạo, tập huấn. Sự thay đổi của Kiểm dịch tế biên giới khi thực hiện mô hình sáp nhập Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế vào Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố.

Thực trạng sẵn sàng ứng phó với bệnh sốt vàng và cúm A(H7N9). Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống dịch bệnh của kiểm dịch viên y tế về bệnh sốt vàng và cúm A(H7N9). Thực trạng về cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, cơ chế vận hành và hệ thống văn bản, hướng dẫn chuyên môn. Kết quả can thiệp nâng cao năng lực của một số TTKDYTQT.

Hiệu quả của giáo trình điện tử trong đào tạo, tập huấn. Đánh giá về sự phù hợp, khả thi việc giảng dạy bằng giáo trình điện tử. Đánh giá sự thay đổi của kiểm dịch tế biên giới khi thực hiện mô hình sáp nhập Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế vào Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố. Hạn chế của nghiên cứu.

144 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BTN Bệnh truyền nhiễm BYT Bộ Y tế CDC Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố E-Learning Học điện tử IHR Điều lệ Y tế quốc tế (International Health Regulations) KAP Kiến thức, thái độ, thực hành (Knowledge, Attitude, Practices) KDVYT Kiểm dịch viên y tế KDYT Kiểm dịch y tế KDYTQT Kiểm dịch y tế quốc tế MERS-CoV Hội chứng viêm đường hô hấp cấp Trung Đông do vi rút Corona (Middle East Respiratory Syndrome Corona Virus) OR Tỷ suất chênh (Odds ratio) SARS Bệnh viêm đường hô hấp cấp tính do vi rút (Severe Acute Respiratory Syndrome) SCT Sau can thiệp TCT Trước can thiệp TTKDYTQT Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế USCDC Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (United States-Centers for Disease Control and Prevention) WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) YTCC Y tế công cộng YTDP Y tế dự phòng DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH Hình 1. Sơ đồ Hệ thống Kiểm dịch y tế Việt Nam. Sơ đồ tổ chức Hệ thống thông tin, báo cáo bệnh truyền nhiễm theo Thông tư số 54/2015/TT-BYT. Khu vực có dịch sốt vàng tại Châu Phi và Trung, Nam Mỹ.

Số ca mắc sốt vàng tại Nam Mỹ và Châu Phi từ 1980 - 2017. Sơ đồ minh họa các chu kỳ lây truyền bệnh sốt vàng. Sơ đồ giả thuyết nguồn gốc gen của vi rút cúm A(H7N9) ). Sơ đồ cấu trúc vi rút cúm A(H7N9).

Phân bố các trường hợp nhiễm cúm A(H7N9) theo địa lý từ 19/02/2013 – 24/02/2017. Số trường hợp mắc cúm A(H7N9) trên người theo tuần. Sơ đồ giám sát cúm A(H7N9) tại cửa khẩu. Mô hình hệ thống E-Learning theo hình thức trực tuyến.

Sơ đồ khái quát quá trình thực hiện nghiên cứu. Bản đồ vị trí 13 Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế. 46 DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Phương pháp nghiên cứu tương ứng với mục tiêu đề tài.

Số lượng cửa khẩu tham gia nghiên cứu. Số lượng kiểm dịch viên y tế tham gia nghiên cứu. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu. Kiến thức về tác nhân gây bệnh và đường lây truyền của bệnh sốt vàng.

Kiến thức về tiêu chuẩn xác định và mẫu bệnh phẩm chẩn đoán bệnh sốt vàng. Kiến thức về hiệu lực và sử dụng vắc xin sốt vàng. Thái độ về mức độ nguy hiểm của bệnh sốt vàng. Thực hành phòng chống sốt vàng ở đối tượng nghiên cứu.

Thực hành truyền thông tại cửa khẩu ở đối tượng nghiên cứu. Một số yếu tố liên quan tới kiến thức đạt phòng bệnh sốt vàng. Một số yếu tố liên quan tới thực hành đạt phòng bệnh sốt vàng. Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành phòng bệnh sốt vàng.

Kiến thức về tác nhân gây bệnh và đường lây truyền bệnh cúm A(H7N9). Kiến thức về tiêu chuẩn xác định và mẫu bệnh phẩm chẩn đoán bệnh cúm A(H7N9). Kiến thức về các biện pháp phòng bệnh cúm A (H7N9) tại cửa khẩu. Thái độ về phòng chống bệnh cúm A(H7N9).

Phương pháp thực hành phòng chống bệnh cúm A(H7N9) ở đối tượng nghiên cứu. Thực hành vệ sinh và xử lý môi trường phòng chống bệnh cúm A(H7N9) ở đối tượng nghiên cứu. Thực hành về truyền thông phòng chống bệnh cúm A(H7N9) ở đối tượng nghiên cứu. Một số yếu tố liên quan tới kiến thức đạt về phòng bệnh cúm A(H7N9).

Một số yếu tố liên quan tới thực hành đạt về phòng bệnh cúm A(H7N9). Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành phòng bệnh cúm A(H7N9). Các khoa chuyên môn của Trung tâm KDYTQT. Số lượng cán bộ của Trung tâm KDYTQT.

Chuyên ngành và trình độ của các cán bộ kiểm dịch tại 13 Trung tâm. Trang thiết bị, dụng cụ giám sát tại cửa khẩu. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về bệnh sốt vàng của kiểm dịch viên y tế. Hiệu quả can thiệp nâng cao kiến thức về bệnh cúm A(H7N9) của kiểm dịch viên y tế.

Đánh giá can thiệp bằng giáo trình điện tử. Sự phù hợp, tính khả thi và sự hài lòng của việc can thiệp bằng giáo trình điện tử*. 100 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Kiến thức về triệu chứng của bệnh sốt vàng.

Kiến thức về biện pháp dự phòng đặc hiệu bệnh sốt vàng. Tỷ lệ đạt về kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh sốt vàng. Kiến thức về triệu chứng của bệnh cúm A(H7N9). Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng bệnh cúm A(H7N9).

Cơ chế vận hành và thực hành phòng chống dịch tại trung tâm. 93 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh truyền nhiễm là những bệnh do vi sinh vật như vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng gây nên.1 Ngày nay, toàn cầu hóa và sự phát triển của các phương tiện giao thông hiện đại đã cho phép người, động vật, thực vật và hàng hóa có khả năng dễ dàng di chuyển với số lượng lớn trên phạm vi toàn thế giới trong thời gian ngắn.2,3 Đại dịch COVID-19 là ví dụ điển hình của bệnh truyền nhiễm phát tán trên quy mô toàn cầu. Trước đại dịch này, nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, mới nổi và tái nổi đã được ghi nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới.4-9 Tại Việt Nam, bệnh truyền nhiễm được phân loại thành 3 nhóm A, B, C theo mức độ nguy hiểm giảm dần, trong đó bệnh sốt vàng và cúm A(H7N9) là hai bệnh tiêu biểu nhóm A lây truyền qua trung gian truyền bệnh. Hai bệnh này cũng được WHO xếp vào nhóm bệnh có khả năng tạo thành sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế đòi hỏi phải thực hiện kiểm dịch quốc tế - theo Điều lệ Y tế quốc tế 2005 (IHR 2005).10,11 Mặc dù chưa ghi nhận tại Việt Nam, bệnh có nguy cơ cao xâm nhập vào nước ta do Việt Nam có mạng lưới giao thông đa dạng, là một trong những tuyến giao thương nhộn nhịp nhất thế giới.

Trung tâm kiểm dịch tại cửa khẩu là cơ quan tuyến đầu ngăn chặn bệnh truyền nhiễm xâm nhập vào trong nước. Đến năm 2014, Việt Nam có 13 Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế (TTKDYTQT) tại 13 tỉnh/thành phố. Chức năng chính của các Trung tâm này là giám sát, phòng ngừa và ứng phó kịp thời các bệnh truyền nhiễm và sự kiện y tế công cộng có nguy cơ xâm nhập qua cửa khẩu vào Việt Nam. Năng lực phòng chống bệnh truyền nhiễm tại các Trung tâm được đánh giá qua hai yếu tố chính là nhân lực và vật lực.

Nguồn lực con người là các kiểm dịch viên y tế, được xem là những “chiến sĩ” tuyến đầu trong cuộc chiến phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm. Do vậy, những “chiến sĩ áo trắng” này cần có đủ năng lực dự phòng các nguy cơ dịch bệnh tiềm tàng xâm nhập vào Việt Nam. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ; khả năng huy động nhân 2 lực, vật lực tối ưu và khả năng lập kế hoạch phòng chống dịch bệnh phù hợp là chìa khóa trong phòng chống bệnh truyền nhiễm. Tuy nhiên, nghiên cứu về năng lực phòng chống bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Kiểm dịch trên thế giới và tại Việt Nam còn hạn chế.

Hiện có rất ít can thiệp nâng cao năng lực phòng chống bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam. Các can thiệp đào tạo, tập huấn truyền thống trực tiếp đòi hỏi nhiều thời gian, nguồn lực và sự tập trung của các cán bộ kiểm dịch trong khi kiểm dịch viên y tế thường làm việc tại các cửa khẩu phân bố rộng, xa trung tâm. Do đó, giảng dạy trực tuyến đã được xây dựng trong kế hoạch quốc gia nhằm đào tạo các cán bộ kiểm dịch y tế quốc tế từ xa.