Luận án tiến sĩ y tế công cộng: Đánh giá kết quả can thiệp nâng cao thực hành theo dõi huyết áp và tuân thủ điều trị ở người tăng huyết áp trên 50 tuổi tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG TRẦN THỊ MỸ HẠNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CAN THIỆP NÂNG CAO THỰC HÀNH THEO DÕI HUYẾT ÁP VÀ TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ Ở NGƢỜI TĂNG HUYẾT ÁP TRÊN 50 TUỔI TẠI HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 62.01 Hà Nội, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG TRẦN THỊ MỸ HẠNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CAN THIỆP NÂNG CAO THỰC HÀNH THEO DÕI HUYẾT ÁP VÀ TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ Ở NGƢỜI TĂNG HUYẾT ÁP TRÊN 50 TUỔI TẠI HUYỆN TIỀN HẢI, TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Y tế công cộng Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG Hà Nội, 2017 i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG.v DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ. vii TÓM TẮT LUẬN ÁN. ix ĐẶT VẤN ĐỀ.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về tăng huyết áp.

Khái niệm, cách đo và phân loại. Tình hình tăng huyết áp và gánh nặng bệnh tật do tăng huyết áp gây ra. Nguyên tắc điều trị tăng huyết áp. Tự theo dõi huyết áp và tuân thủ điều trị trong điều trị tăng huyết áp.

Thực trạng tự theo dõi huyết áp ở người THA tại cộng đồng. Tuân thủ điều trị thuốc. Một số chƣơng trình quản lý điều trị tăng huyết áp. Chương trình phòng chống tăng huyết áp Quốc Gia.

Mô hình quản lý và điều trị ngoại trú tại bệnh viện. Một số cách tiếp cận mới trong phòng chống tăng huyết áp tại Việt Nam. Một số cơ sở để xây dựng mô hình can thiệp tăng cường tự theo dõi huyết áp và tuân thủ điều trị. Khái quát chung về địa bàn nghiên cứu .36 KHUNG LÝ THUYẾT: CÁC NHÓM YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP .39 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu và phƣơng pháp chọn mẫu. Công thức tính cỡ mẫu. Chiến lược chọn mẫu.

Chỉ số và biến số của nghiên cứu. Chỉ số đánh giá trước và sau can thiệp. Chỉ số theo dõi can thiệp. Đo lường kết quả can thiệp .4 Cách tính hiệu quả can thiệp.

Tiêu chí đánh giá chỉ số nghiên cứu. Tiêu chí để đánh giá thực hành tự theo dõi huyết áp của bệnh nhân. Tiêu chí đo lường tuân thủ điều trị thuốc. Phƣơng pháp thu thập số liệu .1 Phần định lượng .2 Phần định tính.

Quy trình thu thập số liệu .1 Thu thập số liệu cho nghiên cứu ban đầu và đánh giá sau .2 Thu thập số liệu quá trình can thiệp. Tuyển chọn và tập huấn điều tra viên, cộng tác viên. Tiêu chuẩn chọn ĐTV, CTV. Tập huấn điều tra viên, CTV.

Mục tiêu, nguyên tắc xây dựng, nội dung và kế hoạch can thiệp. Mục tiêu can thiệp. Nguyên tắc xây dựng chương trình can thiệp. Nội dung của mô hình can thiệp.

Tổ chức can thiệp. Theo dõi/Giám sát quá trình can thiệp. Quản lý và sử dụng số liệu. Nhập và xử lý số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. Sai số nghiên cứu và cách khắc phục. Hạn chế của nghiên cứu .56 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả đánh giá trƣớc can thiệp.

Đặc điểm người bệnh trong mẫu nghiên cứu. Kiến thức và thực hành theo dõi HA và yếu tố liên quan. Thực hành dùng thuốc hạ HA trước can thiệp và một số yếu tố liên quan. Thực hành tuân thủ điều trị trước can thiệp và một số yếu tố liên quan.

Kết quả xây dựng mô hình can thiệp. Gói giải pháp can thiệp tư vấn cá nhân về dùng thuốc cho người bệnh. Gói giải pháp áp dụng Bảng phiên giải và hỗ trợ tự theo dõi huyết áp (chi tiết xây dựng công cụ này xin xem tại Phụ lục 1). Gói giải pháp vận hành phương thức nhắc nhau theo nhóm.

Kết quả đánh giá sau can thiệp. Kiến thức, thực hành tự theo dõi huyết áp của người bệnh sau can thiệp. Thực trạng dùng thuốc hạ huyết áp của người bệnh sau can thiệp. Thực trạng tuân thủ điều trị sau can thiệp.

Đánh giá kết quả can thiệp. Sự thay đổi về kiến thức và kỹ năng đo huyết áp trước và sau can thiệp. Sự thay đổi về thực hành đo huyết áp trước và sau can thiệp. Sự cải thiện tỷ lệ dùng thuốc, giảm tình trạng bỏ trị.

Phân tích hai biến so sánh chỉ số về kiến thức, kỹ năng tự theo dõi huyết áp, thực hành theo dõi HA, dùng thuốc và tuân thủ điều trị .5 Phân tích mô hình hồi quy logistic về sự thay đổi các chỉ số can thiệp sau khi hiệu chỉnh với nghề nghiệp, học vấn, giới, nhóm đối tƣợng .86 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. Một số đặc điểm chính của ngƣời bệnh tham gia nghiên cứu. Kiến thức và thực hành tự theo dõi huyết áp trƣớc can thiệp. Kiến thức về tự theo dõi huyết áp của người bệnh trước can thiệp.

Thực hành tự theo dõi huyết áp của người bệnh trước can thiệp. Thực trạng dùng thuốc và tuân thủ điều trị trƣớc can thiệp .1 Thực trạng dùng thuốc hạ huyết áp trước can thiệp. Thực trạng tuân thủ điều trị trước can thiệp. Bàn luận về mô hình can thiệp.

Bàn luận về quá trình thực hiện can thiệp. Bàn luận về kết quả can thiệp. Kết quả trong tăng cường kiến thức, kỹ năng tự theo dõi huyết áp. Kết quả trong tăng cường thực hành tự theo dõi huyết áp.

Kết quả trong tăng cường tỷ lệ dùng thuốc hạ huyết áp. Kết quả trong cải thiện tình trạng tuân thủ điều trị .5 Điểm mạnh và những hạn chế của nghiên cứu .107 Chƣơng 5: KẾT LUẬN .110 Chƣơng 6: KHUYẾN NGHỊ .112 TÀI LIỆU THAM KHẢO .113 PHỤ LỤC 1: PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG GIẢI PHÁP BẢNG PHIÊN GIẢI VÀ HỖ TRỢ TỰ THEO DÕI HUYẾT ÁP .126 PHỤ LỤC 2: QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI CAN THIỆP .149 PHỤ LỤC 3: LỊCH GIÁM SÁT CAN THIỆP .152 PHỤ LỤC 4: SƠ ĐỒ CÁC YẾU TỐ DỰ KIẾN TÁC ĐỘNG .153 PHỤ LỤC 5: PHIẾU HỎI MỘT SỐ THÔNG TIN SỨC KHỎE NGƢỜI CAO TUỔI .154 v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Phân loại huyết áp theo Tổ chức Y tế thế giới (2003) .2: Phân loại huyết áp ở ngƣời ≥ 18 tuổi theo JNC 7, 8-2014 .1: Các giai đoạn của nghiên cứu .2: Danh sách địa bàn nghiên cứu .3: Biến số nghiên cứu .4: Tóm tắt các giải pháp và hoạt động can thiệp .1: Tóm tắt một số đặc điểm nhân khẩu học .2: Thời gian phát hiện tăng huyết áp của bệnh nhân. T- test so sánh tuổi bệnh nhân đƣợc chẩn đoán THA trung bình .4: Các bệnh mắc kèm theo .5: Kiến thức, kỹ năng và máy đo HA của bệnh nhân trƣớc can thiệp .6: Thực hành theo dõi HA của bệnh nhân trƣớc CT .7: Phân tích đơn biến mối liên quan đến tự theo dõi HA tại nhà .8: Mô hình hồi quy logistic mối liên quan tới thực hành theo dõi HA trƣớc can thiệp .9: Tỷ lệ bệnh nhân dùng thuốc hạ áp trƣớc can thiệp. Phân bố điểm Morisky trong nhóm đang điều trị TCT (n = 151) .2: Phân loại tuân thủ điều trị của bệnh nhân TCT (n = 302) .12: Tỷ lệ tuân thủ điều trị của bệnh nhân trƣớc can thiệp .13: Phân tích mối liên quan đến tuân thủ điều trị trƣớc can thiệp .14: Mô hình hồi quy logistic liên quan tới tuân thủ điều trị trƣớc CT .15: Kiến thức, kỹ năng và máy đo HA của bệnh nhân sau can thiệp .16: Thực hành tự theo dõi huyết áp tại nhà sau can thiệp .17: Tỷ lệ bệnh nhân dùng thuốc hạ huyết áp sau can thiệp .18: Phân bố điểm Morisky của bệnh nhân sau can thiệp (n = 182) .20: Phân bố tình trạng tuân thủ theo thang đo của Morisky sau CT .21: Tỷ lệ tuân thủ điều trị của bệnh nhân sau can thiệp .22: Phân bố bệnh nhân chuyển trạng thái kiến thức về tự TD huyết áp Trƣớc và Sau CT .23: Phân bố bệnh nhân chuyển trạng thái từ việc chƣa biết đo HA thành biết đo HA đúng cách .24: Phân bố bệnh nhân chuyển trạng thái từ việc không đo HA tại nhà thành tự TD huyết áp tại nhà trƣớc và sau can thiệp .25: Bệnh nhân chuyển trạng thái dùng thuốc trƣớc và sau CT .26: Phân bố bệnh nhân chuyển trạng thái tuân thủ điều trị Trƣớc và Sau CT .27: Các thay đổi của bệnh nhân trƣớc và sau can thiệp.28: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi kiến thức về theo dõi HA trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .29: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi kỹ năng tự đo HA đúng cách trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .30: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi thực hành theo dõi HA tại nhà trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .31: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi thực hành ghi chép lại chỉ số HA trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .32: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi dùng thuốc hạ HA trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .33: Mô hình hồi quy logistic sự thay đổi tỷ lệ tuân thủ điều trị trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .34: Mô hình hồi quy logistic các thay đổi trƣớc và sau CT khi hiệu chỉnh về tuổi, giới, học vấn, nhóm đối tƣợng .92 vii DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Một số nguyên nhân gây tử vong trên thế giới năm 2000 .2: Bản đồ Huyện Tiền Hải – Tỉnh Thái Bình .3: Bản đồ hành chính tỉnh Hƣng Yên.1: Kết quả Bảng phiên giải tại lớp 2 Vòng 1.2: Bảng phiên giải thu đƣợc sau nghiên cứu Delphi .1: Sự thay đổi kiến thức và kỹ năng tự theo dõi HA sau CT .2: Tỷ lệ bệnh nhân tự theo dõi HA và ghi lại chỉ số Trƣớc và Sau CT .3: Tình trạng đƣợc nhắc uống thuốc Trƣớc và Sau can thiệp .4: Tình trạng dùng thuốc và tuân thủ điều trị Trƣớc và Sau can thiệp .