Luận án phó tiến sĩ ngữ văn sử thi thần thoại mnông

SS ce ee a eS a ed com ey cm ee 2m Ơn tam ee em Em HA cm Am cm TP. BO GIAO DUC VA DAO TAO. ti T RƯỞNG ĐẠI HỌC "ỐỶG HỢP HÀ NOI t1 13 i! H Ị 1! H 1 DO HONG KY 1 † ‡ tỊ t rỊ 1! rỊ et0 tt! LẦN ><4y. aes i tt tỊ tt gu ñ HI THAN THOẠI M'NỔNG " Luận đa PTS khoa học Ngv Văn 1! Chuyên ngành: Văn học dân gian Ma t! ua hiệu : 50407 1 " 09 oO 1! i t1 1! Ngiidi hương đần :PGS,PTS Vo Quang Nhơn, tỊ Can bộ giang day Khoa 11 Ngữ văn trường Dai học i! Tổng hợp Ha Nội, HI ri + £w + SP TT er nt.

Th ee | th l -v_L4/20 i} ƒ-/ NO = ier TTTTTTTTTTTTTT Tettiavutpt ti tl RAG aeeer cee Coles Lili CA.Pom Ổn tri ttet?ttid ốc ca. trlec tah ee FB tt ee oe ee ae mee ee ee ee ee ee ee Se Ben em Se en ee ee man Sen tH" Ơn Ơn VAN ~4~ MU €G LTỪẺ SG Trang PHAN MỞ ĐAU - ĐẶC ĐIỂỂ CHUNG cUa LUẠẬ ẤN I. Ly do chọn đề tai. Lich sử vấn đề nghiên cfu va mục đích ý nghĩa + ` cua đề tai.

Nguồn tài liệu và phương phấp xử ly đề thi nghiên cứu. Những đồng gốp của luân en, CHƯỜNG MỞ ĐAU, ĐẠI GƯƠNG VE Tợb NGƯỜI M 'NƠNG I. So lược vềtee người MỹHones I1, Đắc đi êm xa hội tộc người M "BONES III.Ddae at ém sinh hoạt vật chất của người M'méng. Đặc đi ếm văn hoa tinh thần cua ngươi M'néng.

HƯƠNG uch NOI DUNG OT NRONG Céc nội dung chính trong sư thi nréng. 1, Sr thi nrông ndi về sự hình thanh con người. Quan niêm về thể giới của người M'nông qua sư thi nrông, 2, Nhân vật khai thiên lập địa trong sử thi nrông, 3. Nné& vật enh hùng văn hổa trong sử thi nrông, -4, Chiến tranh va người anh hùng chiến trận trong sư thi nréng.

5, Se thi nrông ca ngợi cuộc sống lao động, giau co va hạnh phức của người M "nông. 6, Sử thi nrông phan anh những vận động cha yên biển lớn trong xa hội Nhanh” 7. St thi nréng là "từ điển bách khoa" không tồn tại bằng van ban ,ma ton tai trong tri nhớ của nghệ nhần, CHUGNG HAI THI PHÁP Of NRONG 88 = = a % Lị ° ở 1 2 A. Nhưng đặc điểm cua cau truc tac phẩm nrong.

yo a ~ a bó 3 a I, Cấu tric cua ngôn ngữ tao nền tac phẩm nrông, = Din Tr. Vận trong sử thi nrông, III.Bign phap xây dựng cốt truyện và nhân vật trong thi nrÔng, Be Các thử pháp nghê thuật trong sử thi nréng. Thủ pháp so sinh 2. Thủ pháp ngoa dụ Be thủ pháp mô phỏng và phing dụ 4, Lổi miêu ta chỉ tiết, vỉ mỉ, cụ thể.

5e "Lổi trầ hoen at thi", 6. Biên phấp lšp lei. N hưng chức năng tư tưởng - thẩm my cua cẩu tric sử thi nrong. "Khuôn mâu" được lap lai y nguyên.

"Khuôn mau" Ít nhiều cd sự thay đổi sau mỗi lần lắp tes Một sổ khuôn mẫu trong cấu trứe tác phẩm_nréng. lễ nghịa tư tưởng~t ham mỹ cua các khuôn mẫu do trong nhận thức của người M'nông. CHUGNG BA XÁC ĐỊNH THE IOAI OT NRONG : 144 Giới thuyết chung về sử thi. Quan niệm v8 sử thi của một sổ nhà triết học, nhà nghềên cứu văn học trên thế gidi.

Quen niện về sư thi của một số nhà nghiên cứu > Viét Nam. Lay, + IV, Ot nrông cổ hông thuộc tính cua tae sử ip alae Ot nrông 15 sử thi thần thoại. THAY LỚI xan LUẬ NHỦN 6 VAN DE DA ĐƯỚC GIAT QUYET vA NƯNG VAN DE GỒN ĐẶT RA mRỦỚc uke. 183 + Sự a TAI LIEU THAM KHAO CHINE 188 = 3- , PHAN MO ĐAU DAC DIEM CHUNG cUA LUAN ẤN I.

LÝ DO CHON DE TÀI R 1, Từ bao đời nay, trong cộng đồng M'°nông vần lưu truyền một thé loại văn học dân gian đặc sắc, đổ là ot nrông. Tiếc răng nó đươc chứng ta biết đến quá mudn.N ăm 1989, chứng tôi phat hiên ra sử thi nréng(1) tại xa Đắc Môn, huyện Đắc Min, tỉnh Đắc Lắc, do nghệ nhân thong , người M'nông Preh hat kê. Mới dây có nhà dan tộc hạc đã lầm lân sử thi nrông với yao(2) (hình thức vã gia pha) của người M'néng. 2, Tay Nguyên lâu nay vam được các nha khoa học coi là nơi con bao lưu được nhiều dấu vất của chế độ công xã nguyên thủy, Sử thi M'nông qua 1à một bức tranh rong lon về "thời thơ ấu của xa hội loài ngwoi".

Ching tôi chm đề thi nay tức là đi tầm hiểu nhiều mặt đời sống của — ngươi li'nông thời viền cổ, 3. Sk thi M'nông về nhiều mặt có sử gần gũi với sử thi Mường, chi ra được cụ thé nhưng điểm tương đồng(và ca sự Khac biệt), cố thé bước đầu gợi mở ra những vấn đê thứ vị về mối quan hé giva văn hdéa M'nông va văn hóa Muong, về cội nguồn văn hơa của hai cư đân cùng ngữ hề, Nam Ấ, sống cách xa nhau va mặt địa ly. VỀ những ly do trên, chung tôi chọn đề tài luận ^ văn : Sử thi thần thoại M'nông. (2) Nha dan tộc học Diệp Dinh Hoa cho rằng yao là một loại sử thi huyềh thoei(xem Tạp chi VHDG,1-1993,tr.LICH SỬ VAN ĐỀ NGHIMN CỦU VÀ MỤC ĐÍCH Y NGHĨA CUA ĐỀ ĐẠI 1.Lich sử vấn đề nghiên cứu Trước chưng tôi chưa có một ai nghiên cứu đề thi ot nrông(1).Bài nghiên cứu đầu tiên về đề thi nay do chứng tôi viết với nhan đề :0t nrông-sử thi cổ sơ M'nông, in trong Tạp chí VHDG, số 3-1990.

Nhân đây, cũng xin trình bay đôi net về khai niệm ot ¬rông và Nkoch yao (hay Ro yäo). Trong tiếng M'nông: ot có nghia bóng là hat, hat kếo dai đền không hết; nrông là câu chuyện xa xưa. Như vậy, xét về nghia bong, ot nrông là hình thức hat kể các cau chuyên xa xưa của tộc ngươi ii'nông, Còn Nkoch ( hay RO yao) là lổikễể chuyên bình thương vỀ lai lịch của dong họ và muôn loai, nó không duoc hat xế bằng giọng cao thấp va lãm điệu bộ như nghê nhân khi dién xương ot ripen, Nrông cổ cốt truyện, cố tính hệ thống, cồn Nkoch (hay RO yao) không cố cốt truyện, đó chỉ là những mầu ` roi rac, không có tfnh hệ thốổg.Tuy nhiên, dưới góc đô dân tộc học, ông ị chỉ nhắc sơ qua. Co thể noo proo la ot nrông chăng? Xem Georges Condoninas, Sdd,N ha xuất ban Mercure de France, 1974, tr.

Mục đích của luận an 7 2.1, Dựa vào các thành tựu vỀ lý luận sử thi của một sổ nhà nghiên cửu nước ta và thế sổ, chúng tôi ly giai và chứng minh ring ot nréng của người M'néng thuộc thể loai sử thi, tiểu loại sử thi thầm thoai. ^ aN oe = ẹ lu 4 z 2. Trên cơ sơ hang van câu nrông da công bố va chưa ưa a 4 Thụ a : x 6 aie sas công bổ, do tác gia luân văn va ông Điêu Kâu sưu tâm va # dich,tac gia thực hiện đề tai này muốn được bổ sung vào danh mục sử thi Việt Nam một bên gọi mới:sửư thi ot nrông 3. Qua viêc zac đỉnh ot nréng la sử thi cang có z + thêm cơ sở để khẳng định răng Tây Nguyên la một cai nôi A +, as lớửn về sử thi cua Việt Nam, trong dd có ca sử thi anh.

hùng va sử thi thần thoại (Trước đây cứ noi đến sử thi td ` Tây Nguyên 1à các nhà nghiên cứu chi coi đố wed1 sử thi ` rey ` enh hung hoặc anh hung ca). 2 A Ld ^ we Ss “ k 3. Qua nghiện cưu ot nréng, nam được tan thực cua Ns tet ^ Cl es ee eee mE ecg. inf & ‘ ~ ngươi M'nong, qua do co thé it nhiều giup ich cho nhưng người lầm công tác quan lý định ra đường lổi và chính sách thích hợp với đồng bào, II1.NGUÔN TÀI LIỂÙ VÀ PHƯƠNG PHAP XỦ LY ĐỀ TAT NGHUÂ obu 1.Nguồn tai liêu Luện én chỉ giơi han vấn đề nghiên cứu trong phạm vi ot nréng của người M'néng và sử dung các nguồn tai liệu sau đây : =o = — + Sử thi cổ sơ M'nông: DO Hồng Kỳ - Điển Kau sưu tầm ,dich va giới thiệu.

Nxb Văn hoa đến tộc; Hà }N6i,1993. + Lêng dénh Krš,Năng giành lai Bing,Kéng (Sr thi M'nông chưa công bổ). + Nhệt ky điền da tại tinh Đấc Lắc, trong các năm 1989, 1990,1991,19952, 1992, Những tư liệu chung tôi sử dụng để thưc hiên đồ tài là nhưng tư liêu sưu tầm và ghi chếp được trong phạm vi các huyén Đắc Min,Đắc Nông,Đắc Lấp (tỉnh Đắc Lắc) va chỉ ở các nhóm ee Preh,Nong. Tuy nhiên, qua nhiều người M'nông sống ở huyên Lac,Ba Sup-Bén Đôn (Đắc Lắc),ở tinh Mônđênkari (Cămpuchia) ma chung tôi được tiếp chuyén,ho đều nơi là nơi họ sinh sống đều có ot nréng.Do vậy chung tôi tin tương răng ot nrông phổ biển trong toan bộ tốc ngươi mông.

Phương pháp xử ly đề tai abi cứu 2.1, Dé xử ly đề tai,tae gia luận văn da qua cac 7 bươc sau : 2 Bược đầu biên: Trinh bay nhưng điêm chÍnh về đặc điểm xa hội, về đời sống vật chất va tinh thần của người M'nông {+ nhiều cố liên quan đến nội dung đề tai để lam nền tang cho việc tim hiểu đề tai. 7 @e ¬ La @ Sa » Bược thu hai ;: "Khao sat một cach kha chỉ tiết về công Có phu các vấn đề về nổi dung va thi phép ch? e sử? thi + ` Ca nrông, Bước thy ba: Trinh bầy một cách tưcng cối hệ thốn g E x ` ? F các quan niệm về su thi cua một z = sổ nhà nghiên cứu trong ~ 7 = ` ` Óằ = ` £ 1 ¬* x a e va ngoai nược tu xưa đến nay để lam cho dựa cho việc xac định thể loại cha ot nrông, 2. Trơng đời sống tinh thần cua người M ‘néng. ot nrông tồn tại như một tổng thể nguyên hợp.

Cho nên chung t6i cổ gang xem xết đổi tượng trong dang tổng thé của nd. Trong khi xéc định thể loại, nhất 1à để khu biêt sử thi thần thoai với sử thi anh hừng, chúng tôi ấp dụng phương phấp so sánh loai hình để tẦm ra nhưng đặc trưng của chứng, IV. NHUNG DONG GOP CUA LUAN ẤN Ề tai dvec chon là một vấn đề vi không cổ tư liệu nên từ trước đổn nay chưa một ai nghiên cứu với tư cách là đổi tượng của nganh phônclo học.