Luận án tiến sĩ hiệu quả bổ sung đa vi chất đến tình trạng dinh dưỡng thị lực và

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƢỠNG LƢU KIM LỆ HẰNG HIỆU QUẢ BỔ SUNG ĐA VI CHẤT ĐẾN TÌNH TRẠNG DINH DƢỠNG, THỊ LỰC VÀ THỂ LỰC CỦA NỮ VỊ THÀNH NIÊN 15 - 17 TUỔI MIỀN NÚI THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: DINH DƢỠNG HÀ NỘI, 2022 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƢỠNG LƢU KIM LỆ HẰNG HIỆU QUẢ BỔ SUNG ĐA VI CHẤT ĐẾN TÌNH TRẠNG DINH DƢỠNG, THỊ LỰC VÀ THỂ LỰC CỦA NỮ VỊ THÀNH NIÊN 15 - 17 TUỔI MIỀN NÚI THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: DINH DƢỠNG MÃ SỐ: 9720401 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS NGUYỄN XUÂN HIỆP 2.TS TRẦN THÚY NGA HÀ NỘI, 2022 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lưu Kim Lệ Hằng, nghiên cứu sinh khóa 12, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, chuyên ngành dinh dưỡng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi tham gia triển khai can thiệp, thu thập số liệu, phân tích kết quả và viết báo cáo dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Xuân Hiệp – Bệnh viện Mắt trung ương và PGS. Trần Thúy Nga – Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Số liệu và kết quả nêu trong luận án hoàn toàn chính xác, trung thực, khách quan và một phần đã được tác giả luận án công bố trong một số tạp chí khoa học. Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận án Lưu Kim Lệ Hằng iii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn GS.TS Lê Danh Tuyên, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, người Thầy đã có nhiều công sức và tâm huyết phát triển ngành Dinh dưỡng Việt Nam, người đã tạo cho tôi niềm say mê và khát vọng đóng góp công sức nhỏ bé của mình đối với ngành Dinh dưỡng. Tôi vô cùng biết ơn và gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Xuân Hiệp cùng PGS.

Trần Thúy Nga là những Thầy, Cô đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, động viên khích lệ, dành nhiều thời gian trao đổi và giúp đỡ tôi thực hiện luận án này. Tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Đỗ Huy, Giám đốc Trung tâm Đào tạo Dinh dưỡng và Thực phẩm, người thầy vô cùng tâm huyết với sự nghiệp đào tạo cán bộ cho ngành Dinh dưỡng. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các Thầy Cô, cán bộ nhân viên Trung tâm Đào tạo Dinh dưỡng và Thực phẩm, Khoa Vi chất Dinh dưỡng và các Khoa - Phòng liên quan của Viện Dinh dưỡng đã hết sức giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập.

Tôi xin chân thành cảm ơn Trung tâm Y tế huyện Ngọc Lặc, Lang Chánh, trường THPT Ngọc Lặc, trường THPT Lang Chánh tỉnh Thanh Hóa đã tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và các đồng nghiệp Trường Cao đẳng Y tế Phú Yên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin cảm ơn tất cả người thân, bạn bè đã luôn dành cho tôi sự quan tâm, chia sẻ động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Và cuối cùng tôi vô cùng biết ơn đại gia đình của tôi đặc biệt là ba tôi, người đã luôn động viên, cho tôi niềm tin, sự quyết tâm và nghị lực để giúp tôi vượt mọi khó khăn trong cuộc sống cũng như trong học tập để hoàn thành luận án này.

iv MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH .vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

viii ĐẶT VẤN ĐỀ. Một số khái niệm liên quan. Vai trò của vi chất dinh dưỡng. Tình trạng dinh dưỡng của nữ vị thành niên.

Tình hình thiếu máu, thiếu vi chất dinh dưỡng của nữ vị thành niên. Các nghiên cứu can thiệp đánh giá hiệu quả bổ sung đa vi chất đến cải thiện tình trạng dinh dưỡng, thiếu máu, thiếu vi chất dinh dưỡng, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng tình trạng dinh dưỡng, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên 15 – 17 tuổi miền núi Thanh Hóa. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện tình trạng nhân trắc, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên.

Hiệu quả can thiệp đối với cải thiện nồng độ hemoglobin và vi chất của nữ vị thành niên. Thực trạng tình nhân trắc, thiếu máu, thiếu vi chất dinh dưỡng, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên 15 - 17 tuổi. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện nhân trắc, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện nồng độ hemoglobin, vi chất dinh dưỡng của nữ vị thành niên.

Thực trạng tình trạng dinh dưỡng, thiếu máu, thiếu vi chất dinh dưỡng, thể lực và thị lực của nữ vị thành niên 15 - 17 tuổi. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện nhân trắc, thị lực và thể lực của nữ vị thành niên 15 - 17 tuổi. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện tình trạng thiếu máu, vi chất dinh dưỡng của nữ vị thành niên 15 - 17 tuổi. 126 TÀI LIỆU THAM KHẢO vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Thành phần viên đa vi chất và mức đáp ứng nhu cầu khuyến nghị theo ngày đối với nữ 15 – 18 tuổi. Thành phần viên giả dược. Cỡ mẫu theo các chỉ số trong nghiên cứu. Các chỉ số theo dõi, đánh giá.

Thông tin chung của học sinh và gia đình học sinh. Giá trị trung bình chiều cao, cân nặng và tình trạng BMI. Thực trạng thị lực của nữ vị thành niên. Thực trạng về thể lực của nữ vị thành niên.

Số lượng mẫu tại từng thời điểm nghiên cứu. Đặc điểm nhân trắc của các nhóm tại thời điểm T0. Hiệu quả về thay đổi cân nặng và chiều cao trung bình sau can thiệp. Thay đổi cân nặng và chiều cao trung bình sau can thiệp theo tuổi.

Hiệu quả về chỉ số nhân trắc BAZ và HAZ sau 9 tháng can thiệp. Thay đổi BAZ và HAZ theo tuổi sau can thiệp theo nhóm tuổi. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thấp còi sau can thiệp. Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thấp còi sau can thiệp.

Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng gầy sau can thiệp. Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng gầy sau can thiệp. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện thị lực. Hiệu quả can thiệp đa vi chất đến cải thiện tình trạng thể lực.

Hiệu quả dự phòng đến tình trạng thể lực không đạt của học sinh. Hiệu quả điều trị đến tình trạng thể lực không đạt của học sinh. Chỉ số huyết học, sinh hoá của hai nhóm tại thời điểm T0. Thay đổi nồng độ hemoglobin trung bình.

Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu máu. Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thiếu máu. Thay đổi nồng độ Ferritin huyết thanh trung vị. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu sắt.

Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thiếu sắt. Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thiếu máu do thiếu sắt. Thay đổi nồng độ kẽm huyết thanh trung bình. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu kẽm huyết thanh.

Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thiếu kẽm huyết thanh. Thay đổi nồng độ vitamin A huyết thanh trung bình. Hiệu quả phòng bệnh đến tình trạng thiếu vitamin A tiền lâm sàng. Hiệu quả điều trị bệnh đến tình trạng thiếu vitamin A tiền lâm sàng.

93 DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sơ đồ thiết kế nghiên cứu. Phân bố tình trạng thấp còi theo tuổi trước can thiệp. Phân bố tình trạng gầy theo tuổi trước can thiệp.

Thực trạng thiếu máu thiếu vi chất ở nữ vị thành niên. Kết quả xếp loại thể lực chung của nữ vị thành niên. Kết quả xếp loại thể lực chung hai nhóm trước và sau can thiệp. Tỷ lệ thiếu máu của 2 nhóm trước và sau can thiệp.

Tỷ lệ thiếu sắt của 2 nhóm trước và sau can thiệp. Tỷ lệ thiếu kẽm huyết thanh của 2 nhóm trước và sau can thiệp. Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng của 2 nhóm trước, sau can thiệp. 92 viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AI Adequate Intake (lượng hấp thụ đầy đủ) BMI Body Mass Index (chỉ số khối cơ thể) CN/T Cân nặng theo tuổi CC/T Chiều cao theo tuổi ĐVC Đa vi chất ĐTV Điều tra viên EAR Estimated Average Requirements (nhu cầu trung bình ước tính) IFA Iron Folic Acid ID Iron Deficiency (thiếu sắt) IDA Iron Deficiency Anemia (thiếu máu thiếu sắt) MP Mắt phải MT Mắt trái NCKN Nhu cầu khuyến nghị Hb Hemoglobin TDTT Thể dục thể thao THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TTTP Tiêu thụ thực phẩm SDD Suy dinh dưỡng VCDD Vi chất dinh dưỡng WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) YNSKCĐ Ý nghĩa sức khỏe cộng đồng 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tuổi vị thành niên là một giai đoạn quan trọng dễ gặp những yếu tố tác động đến các vấn đề sức khỏe trong đó có yếu tố dinh dưỡng do nhu cầu để đáp ứng sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể giai đoạn này.

Trong những vấn đề của dinh dưỡng thì tình trạng thiếu hụt đa vi chất dinh dưỡng vì nhiều lý do vẫn đang còn phổ biến trên toàn thế giới. Tình trạng thiếu hụt này thường xảy ra từ khi còn nhỏ và kéo dài đến lúc trưởng thành nếu không được can thiệp và sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển về thể chất và nhận thức. Những thiếu hụt này có thể gây ra những hậu quả lâu dài như suy giảm phát triển hành vi và não bộ, chậm trưởng thành giới tính, mất cơ hội tăng trưởng chiều cao cuối cùng và loãng xương ở thanh thiếu niên. Ngay cả khi thiếu hụt vi chất dinh dưỡng từ nhẹ đến trung bình cũng có thể dẫn đến suy giảm phát triển trí tuệ và tâm lý, tăng trưởng thể chất kém, làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn ở trẻ vị thành niên, làm giảm năng suất làm việc, gia tăng các bệnh mạn tính không lây ở tuổi trưởng thành.

Vì vậy, nghiên cứu tình trạng vi chất dinh dưỡng trong thời kỳ vị thành niên đã trở thành một lĩnh vực quan trọng cần được quan tâm [1, 2].