Nghiên cứu kết quả nội soi lồng ngực chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi - Luận án TS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG VŨ ĐỖ NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ NỘI SOI LỒNG NGỰC CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU TRỊ TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HẢI PHÒNG - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG VŨ ĐỖ NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ NỘI SOI LỒNG NGỰC CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU TRỊ TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Phạm Văn Linh 2. TS Trần Quang Phục HẢI PHÒNG - 2023 LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được rất nhiều sự hướng dẫn, hỗ trợ và giúp đỡ quý báu của tập thể lãnh đạo, các thầy cô, các anh chị em và các bạn đồng nghiệp. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được trân trọng cảm ơn: Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Khoa Y và Bộ môn Nội - Trường Đại học Y Dược Hải Phòng Ban Giám đốc, Khoa Phẫu thuật Lồng ngực, Khoa Gây mê Hồi sức, Khoa Nội soi chẩn đoán và can thiệp, Khoa Giải phẫu bệnh, Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn Quốc gia, Khoa Khám bệnh Đa khoa theo yêu cầu, Phòng Kế hoạch Tổng hợp và các khoa phòng khác trong Bệnh viện Phổi Trung ương.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Văn Linh, PGS. TS Trần Quang Phục, những người Thầy đã luôn tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án, truyền cho tôi những kinh nghiệm quý báu và cả niềm say mê trong công tác nghiên cứu khoa học. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong các Hội đồng nghiên cứu sinh đã có nhiều góp ý quý báu và tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp của tôi đang công tác tại Bệnh viện Phổi Trung ương, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng v.

đã trực tiếp cùng tham gia, góp ý chỉnh sửa và hỗ trợ tôi rất nhiều trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các người bệnh của tôi. Họ là sự trăn trở, nguồn động viên và là động lực thúc đẩy tôi học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ba Mẹ, anh chị em và những người thân trong gia đình đã luôn ở bên, thương yêu, động viên và giúp đỡ tôi.

Xin cảm ơn Vợ và các con đã luôn ủng hộ tuyệt đối, chấp nhận những thiệt thòi, luôn động viên, khích lệ và tạo những điều kiện tốt nhất có thể để giúp đỡ tôi, xin chân thành cảm ơn những người bạn thân đã luôn cổ vũ, động viên và giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình thực hiện, hoàn thành luận án này. Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn! Hải Phòng, ngày 20 tháng 11 năm 2023 Vũ Đỗ LỜI CAM ĐOAN Tôi là Vũ Đỗ, nghiên cứu sinh chuyên ngành Nội khoa, Đại học Y Dược Hải Phòng, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Phạm Văn Linh và PGS.TS Trần Quang Phục 2.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu và nơi đào tạo. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết Hải Phòng, ngày 20 tháng 10 năm 2023 Người viết cam đoan Tác giả Vũ Đỗ DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADA : Adenosine deaminase AFB : Trực khuẩn kháng cồn kháng toan (Acid Fast Bacillus) ANA : kháng thể kháng nhân (Antinuclear Antibody) AQP : Aquaporin BN : Bệnh nhân BCG : Bacillus Calmette-Guerin CEA : Carcinoembryonic antigen CS : Cộng sự CYFRA : Cytokeratin-19 fragment CT : Chụp cắt lớp vi tính (Computed Tomography) IFNγ : Interferon gamma KLS : Khoang liên sườn MP : Màng phổi MRI : Cộng hưởng từ (Magnetic Resonance Imaging) LDH : Lactate Dehydrogenase NSLN : Nội soi lồng ngực TDMP : Tràn dịch màng phổi VATS : Phẫu thuật nội soi lồng ngực có hỗ trợ video (Video – Assisted Thoracic Surgery) VEGF : Yếu tố tăng trưởng nội mạch (Vascular endothelial growth factor) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Đại cương về giải phẫu sinh lý màng phổi. Cấu tạo giải phẫu màng phổi. Mô học màng phổi. Sinh lý học màng phổi.

Sinh lý bệnh của tràn dịch màng phổi. Các phương pháp chẩn đoán tràn dịch màng phổi. Chẩn đoán hình ảnh. Chọc hút và xét nghiệm dịch màng phổi.

Các kỹ thuật xâm nhập. Đại cương về nội soi lồng ngực .1 Một số khái niệm. Một vài mốc trong lịch sử phát triển. Nội soi lồng ngực trong chẩn đoán các bệnh lý màng phổi.

Tràn dịch màng phổi chưa rõ nguyên nhân. Tràn dịch màng phổi do nguyên nhân ác tính. Tràn dịch màng phổi do lao. Tràn dịch màng phổi do viêm mủ màng phổi và do cận viêm phổi.

Nội soi lồng ngực trong điều trị kết hợp tràn dịch màng phổi do lao. 37 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu.

Nội dung nghiên cứu. Thực hiện các thăm dò và các xét nghiệm cận lâm sàng. Chọc hút dịch màng phổi, lấy dịch màng phổi làm các xét nghiệm. Nội soi lồng ngực chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi.

Các đặc điểm hình ảnh đại thể của nội soi màng phổi. Nội soi lồng ngực điều trị các di chứng của Lao màng phổi. Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu.

59 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm người bệnh tràn dịch màng phổi dược nội soi chẩn đoán. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm cận lâm sàng của nhóm người bệnh tràn dịch màng phổi được nội soi chẩn đoán.

Kết quả chẩn đoán của nội soi lồng ngực. Diễn biến sau nội soi lồng ngực chẩn đoán. Kết quả của nội soi lồng ngực kết hợp trong điều trị Lao màng phổi. Một số đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu.

Nội soi lồng ngực ngực kết hợp trong điều trị di chứng tràn dịch màng phổi do lao. 86 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm người bệnh tràn dịch màng phổi được nội soi chẩn đoán. Đặc điểm lâm sàng.

Đặc điểm cận lâm sàng nhóm tràn dịch màng phổi được nội soi chẩn đoán. Nội soi lồng ngực chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi 103 4. Nội soi lồng ngực kết hợp trong điều trị Lao màng phổi. Một số đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu.

Nội soi lồng ngực trong điều trị phối hợp các di chứng của Lao màng phổi. 124 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Đặc điểm của dịch màng phổi. Các nguyên nhân gây tràn dịch màng phổi dịch thấm.

Các nguyên nhân gây tràn dịch màng phổi dịch tiết. Các nguyên nhân của tràn dịch dưỡng chấp và giả dưỡng chấp màng phổi. Giá trị lipid dịch màng phổi trong tràn dịch dưỡng chấp và giả dưỡng chấp màng phổi. Bậc thang thể trạng theo Karnofsky và Zubrod.

Sự phân bố nhóm tuổi và giới. Kết quả nội soi màng phổi sinh thiết chẩn đoán. Sự phân bố nhóm tuổi theo nguyên nhân gây bệnh. Sự phân bố giới tính theo nguyên nhân gây bệnh.

Tiền sử mắc các bệnh hô hấp theo nguyên nhân gây bệnh. Tiền sử bệnh nền theo nguyên nhân gây bệnh. Tiền sử sử dụng chất kích thích theo nguyên nhân gây bệnh. Các triệu chứng toàn thân theo nguyên nhân gây bệnh.

Đặc điểm triệu chứng cơ năng theo nguyên nhân gây bệnh. Đặc điểm triệu chứng thực thể theo nguyên nhân gây bệnh. Chẩn đoán ở tuyến trước theo nguyên nhân gây bệnh. Điều trị ở tuyến trước theo nguyên nhân gây bệnh.

Vị trí tràn dịch màng phổi trên phim Xquang ngực chuẩn theo nguyên nhân gây bệnh. Mức độ tràn dịch màng phổi trên phim Xquang ngực chuẩn theo nguyên nhân gây bệnh. Đặc điểm tổn thương trên CT Scanner ngực theo nguyên nhân. Đặc điểm hình ảnh siêu âm màng phổi theo nguyên nhân.

Số lần chọc hút dịch màng phổi trước khi nội soi màng phổi. Đặc điểm dịch màng phổi theo nguyên nhân. Màu sắc dịch màng phổi theo nguyên nhân. Nguyên nhân tràn dịch màng phổi xác định qua các kỹ thuật chẩn đoán khác nhau.

Đặc điểm tổn thương qua soi lồng ngực theo nguyên nhân. Giá trị của nội soi màng phổi sinh thiết và lấy bệnh phẩm làm xét nghiệm tìm AFB, bactec, mô học chẩn đoán lao màng phổi. Thời gian thực hiện nội soi lồng ngực chẩn đoán. Diễn biến sau nội soi của các nhóm người bệnh .25: Lí do vào viện.

Thời gian từ lúc triệu chứng đến khi vào viện. Điều trị ở tuyến trước. Xét nghiệm Công thức máu. Xét nghiệm sinh hóa máu.

Xét nghiệm đông máu. Hình ảnh tổn thương nội soi phế quản. Đặc điểm tổn thương tràn dịch màng phổi. Tổn thương nhu mô phổi trên Xquang và CT ngực.

Hình ảnh tổn thương màng phổi qua siêu âm. Chẩn đoán trước can thiệp nội soi. Cách thức nội soi. Thủ thuật can thiệp được thực hiện qua nội soi.

Các tổn thương phối hợp của người bệnh tràn dịch màng phổi do lao được phát hiện qua nội soi lồng ngực. Biến chứng sau nội soi. Thời gian thực hiện nội soi. Diễn biến sau nội soi.

Tổn thương màng phổi trên siêu âm trước khi ra viện. 89 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố theo giới tính. Phân bố theo nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu.

Các triệu chứng toàn thân của nhóm nghiên cứu. Các triệu chứng cơ năng của nhóm nghiên cứu. Các triệu chứng thực thể của nhóm nghiên cứu. Vị trí tràn dịch màng phổi trên phim Xquang chuẩn.

Mức độ tràn dịch màng phổi trên phim Xquang ngực chuẩn. Màu sắc dịch màng phổi .