Luận án TS: Gan nhiễm mỡ không do rượu, tổn thương ĐMV - Phạm Hồng Phương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 PHẠM HỒNG PHƯƠNG NGHI£N CøU §ÆC §IÓM L¢M SµNG, CËN L¢M SµNG Vµ TæN TH¦¥NG §éng m¹ch vµnh ë bÖnh nh©n BÖNH gan nhiÔm mì kh«ng do r­îu Chuyên ngành : Nội Tim mạch Mã số : 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Mạnh Hùng 2. Vũ Điện Biên HÀ NỘI – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm với lời cam đoan của mình. Tác giả luận án Phạm Hồng Phương LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án tôi xin trân trọng cảm ơn: - Bộ môn Tim mạch, Phòng Sau đại học, Ban giám đốc Bệnh Viện Trung ương quân đội 108 - Viện nghiên cứu khoa học Y dược lâm sàng 108 đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch - Bệnh viện Bạch Mai trực tiếp hướng dẫn, luôn tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và công tác. Vũ Điện Biên, chủ nhiệm bộ môn Tim Mạch - Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình dạy dỗ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án.

Phạm Nguyên Sơn, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Tim mạch, Phó Giám đốc - Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tạo điều kiện cho tôi học tập và luôn đưa ra những góp ý bổ ích trong quá trình hoàn thành nghiên cứu. Lê Văn Trường, Viện trưởng Viện Tim mạch – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, luôn tạo điều kiện và có nhiều ý kiến quí báu trong quá trình hoàn thành nghiên cứu. Phạm Thái Giang, các giảng viên Bộ môn Tim mạch, Phòng Sau đại học Viện Nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108 đã giúp đỡ tôi trong học tập, công tác, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. - Lãnh đạo Sở Y tế, Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Đa khoa tỉnh Nghệ An, Khoa Tim Mạch, Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Khoa Thăm dò chức năng và các khoa phòng, trung tâm- Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An đã tạo điều kiện tối đa cho tôi trong suốt quá trình công tác và học tập.

- Các anh chị em, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn những hy sinh, công lao của gia đình đã nuôi tôi khôn lớn, tạo mọi điều kiện giúp tôi trưởng thành. Tôi xin cảm ơn vợ - các con, anh em và những người thân trong gia đình đã luôn ở bên cạnh động viên và là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho tôi. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Phạm Hồng Phương DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AASLD : Hiệp hội nghiên cứu về bệnh gan Hoa Kỳ (American Association for the Study of Liver Diseases) ACG : Trường môn Tiêu hóa Hoa Kỳ (American College of Gastroenterology) AGA : Hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (American Gastroenterological Association) AHA/ACC : Hội Tim mạch/Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ ALT : Alanine transferase AST : Aspartate transferase BMI : Chỉ số khối cơ thể (Body mass index) CAC : Coronary artery calcium score : Chỉ số vôi hóa động mạch vành CIMT : Carotid intima-media thickness: độ dày nội trung mạc động mạch cảnh C-RP : Protein C phản ứng (C-Reactive protein) CT : Chụp cắt lớp vi tính (Computer tomography) ĐMV : Động mạch vành ĐTĐ : Đái tháo đường ĐTNKÔĐ : Đau thắt ngực không ổn định ĐTNÔĐ : Đau thắt ngực ổn định EF : Phân suất tống máu (Ejection fraction) HCCH : Hội chứng chuyển hóa HDL - C : Lipoprotein trọng lượng phân tử cao (High densitylipoprotein Cholesterol) LAD : Động mạch liên thất trước ((Left anterior descending artery) LCx : Động mạch mũ (Left circumflex artery) LDL-C : Lipoprotein trọng lượng phân tử thấp (Low densitylipoprotein Cholesterol) LMCA : Thân chung ĐMV trái (Left main coronary artery) MRI : Chụp cộng hưởng từ (Magnetic resonance imaging) MSCT : Chụp cắt lớp vi tính đa dãy NAFLD : Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (Nonalcoholic fatty liver disease) NMCT : Nhồi máu cơ tim RCA : Động mạch vành phải (Right coronary artery) RLLP : Rối loạn lipid TC : Cholesterol toàn phần TG : Triglycerit THA : Tăng huyết áp TNF-  : Tumor necrosis factor alpha: Yếu tố hoại tử u alpha VLDL-C : Lipoprotein trọng lượng phân tử rất thấp (Very low densitylipoprotein cholesterol) YTNC : Yếu tố nguy cơ MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đại cương bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Định nghĩa về bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Dịch tễ học.

Bệnh sinh gan nhiễm mỡ. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ không do rượu. Bệnh động mạch vành và các yếu tố nguy cơ. Định nghĩa bệnh động mạch vành.

Gánh nặng của bệnh động mạch vành. Các yếu tố nguy cơ của bệnh mạch vành. Cơ chế liên quan của gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh lý tim mạch. Béo tạng, viêm và đề kháng insulin.

Viêm và đông máu. Rối loạn lipid máu. Các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài. Các nghiên cứu dịch tễ về liên quan giữa gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh tim mạch.

Các nghiên cứu về liên quan giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh động mạch vành.31 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp lấy mẫu nghiên cứu:. Các bước tiến hành nghiên cứu.

Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu. Các biến số, chỉ số sử dụng trong nghiên cứu. Kỹ thuật khống chế sai số. Xử lý số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu .58 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng chung nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ gan nhiễm mỡ trên các đối tượng chụp ĐMV.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng chung của nhóm nghiên cứu. Kết quả chụp động mạch vành ở nhóm nghiên cứu.

Liên quan giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và một số yếu tố nguy cơ tim mạch với tổn thương động mạch vành. Liên quan giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và một số yếu tố nguy cơ tim mạch với tỷ lệ có hẹp động mạch vành. Liên quan giữa gan nhiễm mỡ không do rượu với mức độ tổn thương động mạch vành. Liên quan giữa gan nhiễm mỡ không do rượu và các yếu tố nguy cơ tim mạch với mức độ tổn thương động mạch vành .85 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung nhóm nghiên cứu. Đặc điểm về tuổi, giới. Tỷ lệ gan nhiễm mỡ trên các đối tượng chụp ĐMV. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm nghiên cứu.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Đặc điểm tổn thương động mạch vành. Liên quan giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và một số yếu tố nguy cơ tim mạch với tổn thương động mạch vành.

Liên quan giữa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và một số yếu tố nguy cơ tim mạch với tỷ lệ mắc bệnh mạch vành. Liên quan giữa gan nhiễm mỡ không do rượu với mức độ tổn thương động mạch vành. Liên quan giữa gan nhiễm mỡ không do rượu và các yếu tố nguy cơ tim mạch với mức độ tổn thương động mạch vành. Một số hạn chế của nghiên cứu.

131 KI ẾN NGHỊ. 133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1: Một số điều tra về NAFLD khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.1: Cách cho điểm từng phân đoạn trong thang điểm SYNTAX .2: Tính điểm Framingham theo tuổi.3: Tính điểm Framingham theo Cholesterol toàn phần.4: Tính điểm Framingham theo HDL-C.5: Tính điểm Framingham theo huyết áp tâm thu.6: Tính điểm Framingham theo hút thuốc lá .7: Điểm Framingham tổng cộng và nguy cowBMV 10 năm .8: Các biến số, chỉ số trong nghiên cứu .1: Đặc điểm lâm sàng chung nhóm nghiên cứu.2: Mức độ gan nhiễm mỡ .3: Phân nhóm tuổi ở bệnh nhân NAFLD.4: Một số đặc điểm nhân trắc bệnh nhân NAFLD .5: Một số đặc điểm lâm sàng và yếu tố nguy cơ nhóm nghiên cứu.6: Các yếu tố nguy cơ tim mạch và điểm Framingham ở NAFLD.7: Các yếu tố nguy cơ tim mạch và điểm Framingham ở NAFLD theo giới .8: Chẩn đoán lâm sàng ở các đối tượng NAFLD.9: Đặc điểm xét nghiệm sinh hóa máu.10: Đặc điểm điện tim nhóm nghiên cứu .11: Đặc điểm siêu âm tim.12: Vị trí tổn thương ý nghĩa các nhánh chính.13: Tỷ lệ hẹp các nhánh ĐMV ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ .14: Điểm SYNTAX ở các bệnh nhân chụp động mạch vành .15: Nguy cơ hẹp ĐMV ở các bệnh nhân được chụp ĐMV có NAFLD .74 Bảng Tên bảng Trang Bảng 3.16: Liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ tim mạch với hẹp ĐMV .17: Liên quan giữa yếu tố nguy cơ kèm theo NAFLD với hẹp ĐMV .18: Kết quả hồi quy đa biến (logistic regression) các yếu tố liên quan với hẹp ĐMV .19: Nguy cơ hẹp 3 nhánh ĐMV ở gan nhiễm mỡ không do rượu .20: Mức độ gan nhiễm mỡ và số nhánh ĐMV tổn thương.21: Liên quan giữa NAFLD với điểm SYNTAX .22: Liên quan giữa mức độ NAFLD với tỷ lệ các nhóm điểm SYNTAX .23: Nguy cơ có điểm SYNTAX nhóm cao (SYNTAX III) ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ không do rượu .24: Liên quan giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch với số nhánh động mạch vành tổn thương .25: Liên quan giữa một số YTNC tim mạch có kèm theo NAFLD với số nhánh ĐMV tổn thương .26: Nguy cơ tổn thương cả 3 nhánh ĐMV ở một số YTNC tim mạch.27: Nguy cơ tổn thương 3 nhánh ĐMV ở một số yếu tố nguy cơ tim mạch kèm theo NAFLD .28: Liên quan giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch với điểm SYNTAX .29: Liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ có kèm theo NAFLD với điểm SYNTAX trung bình .30: Nguy cơ có điểm SYNTAX nhóm cao (SYNTAX III) ở một số YTNC tim mạch .31: Nguy cơ có điểm SYNTAX nhóm cao (SYNTAX III) ở một số YTNC tim mạch kèm theo NAFLD.1: Tỷ lệ NAFLD ở một số nghiên cứu trên các bệnh nhân được chụp động mạch vành.