Luận án: Yếu tố liên quan tử vong và tái phát đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp tại Tiền Giang

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN DŨNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TỬ VONG VÀ TÁI PHÁT SAU ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CỤC BỘ CẤP TẠI TIỀN GIANG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN VĂN DŨNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN TỬ VONG VÀ TÁI PHÁT SAU ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CỤC BỘ CẤP TẠI TIỀ N GIANG CHUYÊN NGÀNH: THẦN KINH MÃ SỐ: 62.47 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. CAO PHI PHONG TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào.

Tác giả luận án Nguyễn Văn Dũng ii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các thuật ngữ Anh – Việt Danh mục các bảng Danh mục các hình và biểu đồ Trang ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Một số vấn đề về tử vong sau đột quỵ thiếu máu não.

Một số vấn đề về đột quỵ tái phát. Các nghiên cứu trong và ngoài nước có lên quan đến tử vong và tái phát sau đột quỵ TMNCB cấp. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Các biến số trong nghiên cứu.

Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Tỉ suất tử vong và tái phát tích lũy sau đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo thời gian 61 3. Các yếu tố liên quan đến tử vong và tái phát sau đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu.

Tỉ suất tử vong và tái phát tích lũy sau đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp theo thời gian. Ảnh hưởng của một số yếu tố liên quan đến tử vong và tái phát sau đột quỵ thiếu máu não cục bộ. 129 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục 1: Bảng thu thập số liệu. Phụ lục 2: Bản thông tin dành cho đối tượng nghiên cứu và chấp thuận tham gia nghiên cứu.

Phụ lục 3: Danh sách bệnh nhân trong nghiên cứu Phụ lục 4: Thang điểm Rankin hiệu chỉnh Phụ lục 5: Thang điểm hôn mê Glasgow Phụ lục 6: Thang điểm đột quỵ của Viện Sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ iv Phụ lục 7: Phân loại nguyên nhân đột quỵ thiếu máu não cục bộ theo TOAST Phụ lục 8: Thang điểm đánh giá tuân thủ điều trị Morisky-8 mục. Phụ lục 9: Giấy chấp thuận của Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Thuật ngữ Tiếng Anh Thuật ngữ Tiếng Việt ACCORD Action to Control Hành động để kiểm soát Cardiovascular Risk in iabetes nguy cơ tim mạch ở bệnh tiểu đường AHA American Heart Association Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ ARIC Atherosclerosis Risk in Nguy cơ xơ vữa động mạch Communities trong cộng đồng BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể CRNN Chưa rõ nguyên nhân CT Computed Tomography Chụp cắt lớp vi tính ĐLC Độ lệch chuẩn ĐQTMN Đột quỵ thiếu máu não ĐTĐ Đái tháo đường ECG Electrocardiography Điện tâm đồ ESRS Essen Stroke Risk Score Thang điểm nguy cơ đột quỵ Essen HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương HDL-C High Density Lipoprotein Cholesterol tỉ trọng cao Cholesterol HR Hazard Ratio Tỉ số nguy cơ (Tỉ số nguy hại) Hs-CRP High sensitivity C Reactive Protein phản ứng C siêu nhạy Protein ICD International Classification Phân loại bệnh quốc tế Diseases IL Interleukin INR International Normalized Ratio Tỉ số chuẩn hóa quốc tế KTC Khoảng tin cậy LDL-C Low Density Lipoprotein Cholesterol tỉ trọng thấp Cholesterol MRI Magnetic Resonance Imaging Hình ảnh cộng hưởng từ NCEP-ATP III National Cholesterol Education Chương trình Điều trị và Program-Adult Treatment Panel Giáo dục quốc gia (Mỹ) về III Cholesterol cho người lớn lần thứ III vi NICE National Institute for Health Viện quốc gia về Sức khỏe and Care Excellence và Chăm sóc NMCT Nhồi máu cơ tim NMN Nhồi máu não NOMASS Northern Manhattan Stroke Nghiên cứu về đột quỵ miền Study Bắc Manhattan OR Odds Ratio Tỉ số số chênh PROGRESS Perindopril Protection against Nghiên cứu về Perindopril Recurrent Stroke Study trong dự phòng đột quỵ tái phát RR Relative Risk Nguy cơ tương đối SPARCL Stroke Prevention by Dự phòng đột quỵ bằng cách Aggressive Reduction in làm giảm tích cực nồng độ Cholesterol Level Cholesterol máu THA Tăng huyết áp TIA Transient Ischemic Attack Cơn thiếu máu não thoáng qua TMNCB Thiếu máu não cục bộ TOAST Trial of Org 10172 in Acute Thử nghiệm dùng Org trong Stroke Treatment điều trị đột quỵ XVĐM Xơ vữa động mạch YTNC Yếu tố nguy cơ vii DANH MỤC THUẬT NGỮ ANH VIỆT Tiếng Anh Tiếng Việt Acute ischemic stroke Đột quỵ thiếu máu não cục bộ cấp Cardioembolic stroke Đột quỵ lấp mạch từ tim Cox proportional hazards models Mô hình hồi quy Cox Cumulative recurrence rate Tỉ suất tái phát tích lũy Incidence Tỉ lệ mới mắc Kaplan-Meier estimator Ước tính Kaplan Meier Lacunar infarction Nhồi máu lỗ khuyết Lost to follow up Mất theo dõi Observational cohort study Nghiên cứu đoàn hệ quan sát Recurrence risk Nguy cơ tái phát Recurrent stroke Đột quỵ tái phát Relative risk (RR) Nguy cơ tương đối Small vessel disease Bệnh mạch máu nhỏ Stroke recurrence Tái phát đột quỵ Survival analysis Phân tích sống còn viii DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 1.1 Các đặc điểm chính trong phân loại nhóm nguyên nhân theo TOAST.2 Tỉ suất tử vong tích lũy tại thời điểm 1 tháng qua một số nghiên cứu. Tỉ suất tử vong tích lũy tại thời điểm 3 tháng qua một số nghiên cứu.4 Tỉ suất tử vong tích lũy tại thời điểm 1 năm qua một số nghiên cứu .5 Tỉ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 1 tháng qua một số nghiên cứu.6 Tỉ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 3 tháng qua một số nghiên cứu.7 Tỉ suất tái phát đột quỵ tích lũy tại thời điểm 1 năm qua một số nghiên cứu.1 Các đặc điểm về dân số học…………………….2 Đặc điểm của một số yếu tố liên quan đến tiền sử.3 Tỉ lệ các yếu tố liên quan đến nguy cơ mạch máu.4 Tỉ lệ một số yếu tố biểu hiện lâm sàng………….5 Phân nhóm nguyên nhân của đột quỵ thiếu máu não cục bộ theo phân loại TOAST.6 Đặc điểm của một số yếu tố cận lâm sàng.7 Một số đặc điểm điều trị sau khi ra viện.8 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố ix dân số học và tử vong….9 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố liên quan đến tiền sử và tử vong.10 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ mạch máu và tử vong.11 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố biểu hiện lâm sàng và tử vong.12 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa phân nhóm nguyên nhân đột quỵ thiếu máu não cục bộ theo phân loại TOAST và tử vong.13 Phân tích hồi quy Cox đa biến về mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và tử vong (mô hình 1)………………….14 Phân tích hồi quy Cox đa biến về mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và tử vong (mô hình 2).15 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố dân số học và tái phát đột quỵ.16 Phân tích hồi quy Cox đơn biến của các yếu tố liên quan đến tiền sử và tái phát đột quỵ.17 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ mạch máu và tái phát đột quỵ.18 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố biểu hiện lâm sàng và tái phát đột quỵ.19 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa phân nhóm nguyên nhân quỵ thiếu máu não cục bộ theo phân loại TOAST và tái phát đột quỵ.20 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố x cận lâm sàng và tái phát đột quỵ.21 Phân tích hồi quy Cox đơn biến về mối liên quan giữa các yếu tố điều trị sau ra viện và tái phát đột quỵ.22 Phân tích hồi quy Cox đa biến về mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và tái phát đột quỵ (mô hình 1)……………….23 Phân tích hồi quy Cox đa biến về mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và tái phát đột quỵ (mô hình 2) .24 Phân tích hồi quy Cox đa biến về mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và tái phát đột quỵ (mô hình 3)…………….25 Tổng hợp các yếu tố liên quan đến tử vong và tái phát sau đột quỵ TMNCB cấp.82 xi DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Tên hình hoặc biểu đồ Trang Hình 1.

Tổn thương do xơ vữa động mạch cảnh trong. Hình ảnh về nguồn gốc gây lấp mạch tiềm ẩn. Tỉ suất tử vong tích lũy theo thời gian. Phương trình Kaplan-Meier với kết cục tử vong mọi nguyên nhân62 Biểu đồ 3.

Tỉ suất tái phát đột quỵ tích lũy theo tời gian. Phương trình sống còn Kaplan-Meier với kết cục tái phát đột quỵ.63 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đột quỵ là căn bệnh phổ biến, tác động lớn đến sức khỏe cộng đồng, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn thế giới, tạo ra gánh nặng rất lớn cho gia đình và xã hội. Trong năm 2019, trên toàn cầu có 12,2 triệu người mới mắc đột quỵ, tổng số đột quỵ hiện mắc là 101,5 triệu người, trong đó đột quỵ do thiếu máu não cục bộ là 77,2 triệu người và trong tất cả các trường hợp đột quỵ, đột quỵ thiếu máu não cục bộ chiếm 87% 1. Từ năm 1990 đến 2019, số người chết do đột quỵ thiếu máu não cục bộ trên toàn cầu đã tăng từ 2,04 triệu người lên 3,29 triệu người và dự đoán sẽ tăng thêm lên 4,90 triệu người vào năm 2030 2.

Mặc dù đã có những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị đột quỵ thiếu máu não cục bộ nhưng tỉ lệ tử vong và tái phát của căn bệnh này vẫn còn cao.