Luận án TS: Hiệu quả cai thở máy NAVA ở bệnh nhân suy hô hấp cấp, Nguyễn Đức Phúc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 NGUYỄN ĐỨC PHÚC NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ CAI THỞ MÁY THEO PHƯƠNG THỨC NAVA Ở BỆNH NHÂN SUY HÔ HẤP CẤP Chuyên ngành: Gây mê hồi sức Mã số: 62720122 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Gia Bình 2. Lê Thị Diễm Tuyết HÀ NỘI – 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Đức Phúc, học viên nghiên cứu sinh khóa năm 2013, chuyên ngành Gây mê hồi sức, Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.

Nguyễn Gia Bình và TS. Lê Thị Diễm Tuyết. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, tháng năm 2020 Học viên Nguyễn Đức Phúc MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Định nghĩa và các tiêu chuẩn chỉ dẫn bệnh nhân sẵn sàng cai thở máy.

Các tiêu chuẩn để cai thở máy. Các tiêu chuẩn đánh giá kết quả cai thở máy. Tương tác giữa bệnh nhân và máy thở. Các quy trình cai thở máy.

Các phương thức cai thở máy. Phương thức thở máy NAVA. Cơ sở sinh lý học. Nguyên lý hoạt động của thở máy theo phương thức NAVA.

Chỉ định và chống chỉ định thở máy theo phương thức NAVA. Các ưu điểm và hạn chế của thở máy theo phương thức NAVA. Các nghiên cứu thở máy theo phương thức NAVA ở trong nước và thế giới. Hiệu quả thở máy theo phương thức NAVA.

Cai thở máy theo phương thức NAVA. Một số nguyên nhân thất bại khi thở máy theo phương thức NAVA. Các nghiên cứu trong nước .37 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. Tiêu chuẩn đưa ra khỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Phương tiện nghiên cứu. Cách thức tiến hành.

Các thời điểm nghiên cứu. Nội dung và các tiêu chí đánh giá trong nghiên cứu. Các tiêu chuẩn định nghĩa sử dụng trong nghiên cứu. Quản lý, xử lý và phân tích số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu .63 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu. Hiệu quả cai thở máy theo phương thức NAVA và PSV. Một số yếu tố liên quan cai thở máy thất bại theo phương thức NAVA.

79 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của các bệnh nhân nghiên cứu. Tuổi, giới và chỉ số BMI. Nguyên nhân thở máy trước khi cai thở máy.

Tỷ lệ rút ống nội khí quản, tỷ lệ mở khí quản trước khi cai thở máy. Thang điểm SOFA, SAPS II, APACHE II trước khi cai thở máy. Hiệu quả hỗ trợ cai thở máy theo phương thức NAVA so với PSV .Tỷ lệ cai máy thở thành công và thất bại. Thời gian thở máy trước cai máy thở và thời gian cai thở máy.

Thay đổi tần số tim, tần số thở trong quá trình cai thở máy. Thay đổ áp lực đỉnh đường thở, thể tích lưu thông và công hô hấp trong quá trình cai thở máy. Thay đổi khí máu trong quá trình cai thở máy. Tương tác giữa bệnh nhân và máy thở trong quá trình cai thở máy115 4.

Kỹ thuật đặt ống thông thực quản và vị trí ống thôngthực quản NAVA. Các sự cố kỹ thuật khi đặt ống thông thực quả NAVA. Một số yếu tố liên quan đến cai thở máy thất bại theo phương thức NAVA 121 4. Các yếu tố liên quan đến đối tượng nghiên cứu dẫn đến thất bại khi cai thở máy NAVA.

Diễn biến tần số tim, tần số thở trong quá trình cai thở máy NAVA. Diễn biến áp lực đường thở và thể tích lưu thông trong quá trình cai thở máy NAVA. Diễn biến kết quả xét nghiệm khí máu động mạch trong quá trình cai thở máy NAVA. Các yếu tố liên quan đến cai thở máy theo phương thức NAVA.

Mức NAVA trong cai thở máy theo phương thức NAVA. 136 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ AI Chỉ số không đồng bộ (Asynchrony Index) ARDS Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (Acute Respiratory Distress Syndrome) ASV Thông khí hỗ trợ thích ứng (Adaptive Support Ventilation) ATC Tự động bù sức cản ống thở (Nội khí quản) (Automatic Tube Compensation) COPD Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obtructive Pulmonary Disease) CPAP Áp lực đường thở dương liên tục (Continous Positive Airway Pressure) Edi Điện thế của cơ hoành (Electrical activity of the diaphragm) F Tần số thở (Frequence) MIP Maximum Inspiratory Pressure MV Thông khí phút (Minute Volume) NAVA Thông khí hỗ trợ điều chỉnh theo tín hiệu thần kinh (Neurally Adjusted Ventilatory Assist) NVE Hiệu suất thông khí thần kinh (Neurally-Ventilatory Efficiency) PaCO2 Áp suất riêng phần CO2 trong máu động mạch PaO2 Áp suất riêng phần O2 trong máu động mạch PAV Proportional Assist Ventilation Phần viết tắt Phần viết đầy đủ PEEP Áp lực dương cuối thì thở ra (Positive End Expiratory Pressure PIP Áp lực đỉnh đường thở (Peak Inspiratory Pressure) Pmean Áp lực trung bình đường thở (Mean Airway Pressure) Pplat Áp lực cao nguyên (Plateau pressure) PS Hỗ trợ áp lực (Pressure Support) PSV Thông khí hỗ trợ áp lực (Pressure Support Ventilation) SIMV Thông khí bắt buộc ngắt quãng đồng thì (Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation) VE Thông khí phút thở ra (Expired minute Ventilation) Vt Thể tích khí lưu thông (Tidal volume) WOB Công thở (Work of Breathing) DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1. Các thông số thường được dùng trong lâm sàng để dự kiến cai máy thở thành công. Các tiêu chuẩn xác định thử nghiệm cho bệnh nhân tự thở thất bại.

Đánh giá sự sẵn sàng để thử nghiệm thở tự nhiên. Hằng số C liên quan đến sai sót loại I và II. Thang điểm Glasgow. Thang điểm SOFA.

Thang điểm SAPS 2. Thang điểm APACHE II. Phân bố giới, tuổi, chỉ số BMI và bệnh mạn tính kèm theo ở đối tượng nghiên cứu. Phân bố về đặc điểm bệnh lý cai thở máy.

Đặc điểm tần số tim, huyết áp trung bình, khí máu tại thời điểm trước khi cai thở máy ở đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm một số thông số máy thở tại thời điểm Tx ở đối tượng nghiên cứu. Thang điểm đánh giá mức độ nặng tại thời điểm Tx ở đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm sinh hóa tại thời điểm Tx ở nhóm nghiên cứu.

Kết quả điều trị ở nhóm NAVA và nhóm PSV. Diễn biến công thở trong quá trình cai thở máy. Các loại không đồng bộ và tổng số không đồng bộ giữa bệnh nhân- máy thở. 77 Bảng Tên bảng Trang Bảng 3.

Các đặc điểm bệnh nhân thất bại cai thở máy NAVA ngay tại thời điểm trước khi cai thở máy. Kết quả cai thở máy theo nguyên nhân. Điểm SOFA, SAPSII và APACHEII theo kết quả cai thở máy ngay tại thời điểm trước khi cai thở máy NAVA. Diễn biến áp lực đỉnh đường thở theo kết quả cai thở máy theo phương thức NAVA.

Diễn biến thể tích lưu thông thở ra theo kết quả cai thở máy theo phương thức NAVA. Diễn biến giá trị đỉnh của điện thế cơ hoành trong quá trình cai thở máy NAVA. Diễn biến giá trị của hiệu số điện thế cơ hoành trong quá trình cai thở máy NAVA. Diễn biến hiệu suất thông khí - thần kinh trong quá trình cai thở máy NAVA.

Diễn biến công hô hấp trong quá trình cai thở máy NAVA. Diễn biến mức NAVA trong quá trình cai thở máy NAVA. Chiều dài đoạn ống thông thực quản đưa vào cơ thể. Các sự cố kỷ thuật khi cai thở máy NAVA.

100 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3. Tỷ lệ thành công ở nhóm PSV và NAVA. Cai thở máy thành công ở 2 nhóm NAVA và PSV. Diễn biến tần số tim trong quá trình cai thở máy.

Diễn biến tần số thở trong quá trình cai thở máy. Diễn biến áp lực đỉnh đường thở trong quá trình cai thở máy 73 Biểu đồ 3. Diễn biến thể tích lưu thông thở ra trong quá trình cai thở máy. Diên biến PaO2 trong quá trình cai thở máy.

Diễn biến PaO2/FiO2 trong quá trình cai thở máy. Diễn biến PaCO2 máu động mạch trong quá trình cai thở máy. Diễn biến pH máu động mạch trong quá trình cai thở máy. Chỉ số không đồng bộ giữa 2 nhóm NAVA và PSV.

Diễn biến tần số tim theo kết quả cai thở máy theo phương thức NAVA. Diễn biến tần số thở theo kết quả cai thở máy theo phương thức NAVA. Diễn biến PaO2 theo kết quả cai thở máy theo phương thức NAVA. Diễn biến PaO2/FiO2 theo kết quả cai thở máy phương thức NAVA.

Diễn biến PaCO2 theo kết quả cai thở máy phương thức NAVA. 88 Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3. Diễn biến pH máu động mạch trong quá trình cai thở máy phương thức NAVA. Diễn biến giá trị đỉnh của điện thế cơ hoành theo căn nguyên thở máy.

Diễn biến giá trị của hiệu số điện thế cơ hoành theo căn nguyên thở máy. Diễn biến hiệu suất thông khí - thần kinh theo căn nguyên thở máy. Diễn biến công hô hấp theo căn nguyên thở máy. Mối tương quan giữa áp lực đỉnh đường thở và điện thế đỉnh cơ hoành.

Diễn biến mức NAVA theo căn nguyên thở máy. 99 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1. Mũi tên màu trắng cho thấy “ineffective efforts” trên biểu đồ pressure- time. Mũi tên màu đỏ “ineffective efforts” trên biểu đồ flow-time.

Auto-triggering gây ra do thất thoát từ bộ dây máy thở. Ghi nhận không có sự giảm áp lực đường thở trên biểu đồ pressure-time lúc bắt đầu pha hít vào, có nghĩa là không có trigger của bệnh nhân. Mũi tên màu đỏ cho thấy “double-triggering” trên biểu đồ pressure-time. Mũi tên màu trắng chỉ “double-triggering” trên biểu đồ flow-time.

Ví dụ về “premature cycling”.