Luận án Tiến sĩ Nguyễn Quang Huy: ĐDSH ĐVKXS sông Đáy Nhuệ Hà Nam & tác động KT-XH

ĐẠI HỌC QUÓC GIA HẢ NỘI TRƯỜNG DẠI HỌC KHOA HỌC T ự NHIÊN NGUYÈN QUANG HUY N G H I Ë N c u u ĐA DẠNG • SINH H Ọ• C Đ ỌN • G VẬT • KHONG X Ư Ơ N C SÓ NG Ỏ S Ô N G ĐÁY,* S Ồ N G NHUẸ T H U Ộ C ĐỊA PHẬN T Ỉ N H HÀ NAM VÀ s ự BI ÉN Đ Ó I CỦA NÓ DƯỚI ẢNH H Ư Ở N G CỦA C Á C H O Ạ T Đ Ọ N G KINH TÉ, XÃ HỘI Chuyên ngành: Thuy sinh vật học Mà sổ: 62 42 50 01 LUẬN ÁN TIẾN Sĩ SINH HỌC NGƯỜI H Ư Ớ N G DẦN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN XUÂN QUÝNH 2. PHẠM BÌNH QUYÈN HÀ NỘI,7 2010 • MỤC LỰC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.iii Danh mục các ký hiệu và chữ viết t ắ t .vi Danh mục các b ả n g .vii Danh mục các hình vẽ, đồ th ị.

Tổng quan tài liệu 1. Tình hình nghiên cứu khu hệ ĐVKXS nước ngọt trên thế g iớ i. Tình hình nghiên cứu khu hệ ĐVKXS nước ngọt ớ Việt N am. Đặc điểm khu hệ ĐVKXS các sông vùng đồng bằng Bẩc Việt N am.

Các nghiên cứu về ĐDSH sông Đáy, sôna Nhuệ. Thòi gian, Địa điếm và Phuong pháp nghiên cứu 2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên c ứ u.

Địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứ u. Phương pháp thu thập vật mẫu ngoài tự nhiên. Phương pháp thu mẫu ĐVN (Zooplankton).

Phương pháp thu mẫu ĐVĐ (Zoobenthos). Phương pháp phân tích vật mẫu trong phòng thí nghiệm. Phương pháp thu thập sổ liệ u. Phương nháp đánh giá chất lượng nước bàng hệ thống tính điểm BMWP và chỉ số sinh học ASPT.

Phươns pháp ứng dụng phần mềm Primer V. Tính toán các chỉ số ĐDSH ( H \ M agaleí). Các ứng dụng khác. Phươna pháp xử lý số liệu.

Kct quả nghiên cứu 3. Khái quát về đặc điểm điều kiện tự nhiên. Xỉ I và hiện trạng ô nhiễm lưu vực sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà N am. Đặc điểm điều kiện tự nhiên.

Phát triển công nghiệp. Quá trình dô thị h ó a. Giao thông vận tải. Các nguyên nhân khác.

Đe xuất các định hướng bảo tồn ĐDSH và B V M T. Nâng cao nhận thức về ĐDSH và B V M T. Quy hoạch phát triển đô thị gắn kết với ĐDSH. Phát triển KT.

XII theo hướng phát triển bền v ữ n g. Kiểm soát các nguồn thải đổ vào sông Đáy, sông N h u ệ. Cải tạo môi trường, bảo tồn và phát triển ĐDSH sông Đáy, sông Nhuệ. Quản lý và phòng trừ các loài ngoại lai xâm h ạ i.

Xây dựng các đề án, dự án và đề tài nghiên cứu khoa học - công nghệ về tài nguyên và môi trường phục vụ phát triển bền vững. 136 TÀI LIỆU TH A M K H Ả O .138 PHỤ L Ụ C V DANH MỰC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHŨ V I Ẻ T T Ả T ASPT Average Score Per Taxon - Điểm số trung bình cho các đơn vị phàn loại. BMWP Biological Monitoring Working Party - Tổ chức nghiên cứu về quan trắc Sinh học. BOD s Biological Oxygen Demand - Nhu cầu oxy sinh học.

BVMT Bảo vệ môi trường. BVTV Bảo vệ Thực vật. COD Chemical Oxygen Demand - Nhu cầu oxy hóa học. DO Dissolved Oxygen - Nona độ oxy hòa tan.

ĐDSH Đa dạng Sinh học. ĐVKXS Động vật không xương sống. ĐVN Động vật nổi. IUCN International Union for the Conservation o f Nature and Natural Resources (now the World Conservation Union) - Tổ chức bảo tồn quốc tế.

KCN Khu Công nghiệp. KT, XH Kinh tế, xã hội. QCVN QCVN 08: 2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước mặt, ban hành theo Quyết định số 16/2008/QĐ- BTNMT ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ trường Bộ Tài nguyên và Môi trường. SVCT Sinh vật chỉ thị.

Sở NNPTNT Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. TB Trung bình. TCVN loại A Tiêu chuẩn chất lượng nước mặt TCVN 5942: 1995 áp dụng đổi với nước mặt có thể dùng làm nguồn cấp nước sinh hoạt (nhưng phải qua quá trình xử lý theo quy định). TCVN loại B Tiêu chuẩn chất lượng nước mặt TCVN 5942: 1995 áp dụng đối với nước mặt dùng cho các mục đích khác.

Nước dùng cho nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản có quy định riêng. TCVN 5945 Giá trị giói hạn các thônạ số và nồng độ các chất ô nhiễm trong 2005 nước thài công nghiệp. vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Báng 2.1 Mối liên quan giữa chỉ số Sinh học (ASPT) và mức độ ô nhiễm. Quan hệ giữa giá trị chi số Shannon - Weiner (I I’) và mức độ đa dạng.

Quan hệ giữa giá trị chỉ số Margalef (d) và mức độ đa dạng. Dặc trưng mực nước TB sông Đáy tại trạm Phủ Lý từ năm 1980 - 2007 .2 Lưu lượns nước TB sông Đáy tại trạm Ba Thá từ năm 1970 - 2000. Lưu lượna nước theo năm thời kỳ 1961 - 2000 tại trạm Ba Thá sông Đáy. Lưu lượng nước cần lấy qua cống Liên Mạc năm 1996.

Đặc trưng mực nước TB sông Nhuệ tại cổng Nhật Tựu từ năm 1994 - 1996. Chỉ số thủy lý hóa học mùa mưa tại các tuyến thu mầu từ năm 2005 đến 2007. Chi số thủy lý hóa học mùa khô tại các tuyến thu mẫu từ năm 2005 đến 2007. Tổng hợp về thành phần loài ĐVKXS đã gặp ở sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam từ năm 2005 - 2007.

Thành phần loài ĐVKXS đã gặp ở sông Dáy, sông Nhuệ theo từng n ă m. Danh sách các loài đặc hữu cho Việt Nam dã gặp ở sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam từ năm 2005 - 2007 (theo quan điểm của Đặng Ngọc Thanh và nnk, 1980 và 2002). Danh sách các loài đã gặp tại sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam từ năm 2005 - 2007 có tên trong ""Nguồn lợi thủy sản Việt Nam” (Bộ Thủy sản, 1996). Số ngàv xả thải (mờ cống Nhật Tựu) qua các năm 2005 -2007.

Thành phần loài ĐVN dã gặp tại khu vực nghiên cứutừ năm 2005 -. Số lượng loài ĐVN đã gặp theo các năm thu m ẫ u. Số lượng loài ĐVN dã gặp theo các tuyến thu m ẫ u. Thành phần loài DVN đã gặp tại tuyến 1 từ 2005 - 2007.

Thành phần loài DVN đã gặp tại các điểm thu mẫu tuyến 1 từ 2005 - 2007. Thành phần loài ĐVN đã gặp tại tuyên 2 từ 2005 - 2007. Thành phần loài ĐVN dã t»ặp tại các điểm thu mẫu tuyến 2 từ 2005 - 2007. Thành phần loài ĐVN đã gặp tại tuyến 3 từ 2005 - 2007.

Thành phần loài ĐVN đã gặp tại các điểm thu mẫu tuyến 3 từ 2005 - 2007. số lượng loài ĐVN đã gặp theo mùa. Mật độ TB (cá thể/nr') và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (H') và Magalei'(d) của các nhỏm ĐVN tuyến 1. Mật độ TB (cá thể/m3) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (H’) và Magalef (d) của các nhóm ĐVN tại các điểm thu mẫu tuyến 1.

Mật độ TB (cá thể/m3) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (H’) và Magalef (d) của các nhóm ĐVN tuyển 2. Mật độ TB (cá thể/m3) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (FT) và Magalef (d) của các nhóm ĐVN tại các điểm thu mẫu tuyến 2. Mật độ TB (cá thể/m') và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (IT) và Magalef (d) cùa các nhóm ĐVN tuyến 3. Mật độ TB (cá thể/m3) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (IT) và Magalef (d) của các nhóm ĐVN tại các điểm thu mẫu tuyến 3.

Tỷ lệ phần trăm số lượng cá thể ở các nhóm ĐVN theo m ù a. Mật độ TB (cá thể/m3), chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (IT) và Magalef (d) của các nhóm ĐVN theo mùa. Thành phần loài ĐVĐ dã gặp tại khu vực nghiên cứu từ năm 2005 - 2007. số lượng loài ĐVĐ đã gặp theo các năm thu m ẫ u.

Số lượng loài ĐVĐ đã gặp theo các tuyến thu m ẫ u. Thành phần loài ĐVĐ dã gặp tại tuyến 1 từ 2005 - 2007. Thành phần loài ĐVĐ đã gặp tại các điểm thu mẫu tuyến I lừ 2005 2007. Thành phần loài DVD đã gặp tại tuyến 2 từ 2005 - 2007.

Thành phần loài DVD dã gặp tại các điểm thu mẫu tuyến 2 từ 2005 — 2007. Thành phần loài DVD đã gặp tại tuyến 3 từ 2005 - 2007. Thành phần loài DVD dã gặp tại các điểm thu mẫu tuyến 3 từ 2005 - 2 0 0 7. Số lượng loài ĐVĐ đã gặp theo mùa.

Mật độ TB (cá thế/m ) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (ÍT) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ tuyến 1. Mật độ TB (cá thể/m2) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (IF) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ tại các điểm thu mầu tuyến 1. Mật độ TB (cá thể/m2) và chỉ sổ ĐDSH Shannon - Weiner (II’) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ tuyến 2. Mật độ TB (cá thể/m ) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (H’) và Magalef (d) của các nhóm DVD tại các điểm thu mẫu tuvến 2.

Mật độ TB (cá thể/m2) và chì sổ ĐDSH Shannon - Weiner (H’) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ tuyến 3. Mật độ TB (cá thể/m2) và chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (IT) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ tại các điểm thu mẫu tuyến 3. Phần trăm số lượng cá thể ở các nhóm ĐVĐ theo mùa. Mật độ TB (cá thể/m2), chỉ số ĐDSH Shannon - Weiner (H’) và Magalef (d) của các nhóm ĐVĐ theo mùa.

Số lượng loài ĐVKXS theo các nhóm sinh c ả n h. Các họ ĐVKXS cỡ lớn nằm trong hệ thống tính điểm BMWP VI|;1. Chỉ số sinh học ASPT theo các điếm và tuyến thu mẫu từ năm 2005 - 2 0 0 7. Phân bón và lượng hóa chất được sử dụng trong nông nghiệp từ ăm 2004 và dự đoán đến năm 2010.

Lưu lượng một sổ nguồn thải gây ô nhiễm lưu vực sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà N a m. Hàm lượng dầu trong nước tại một số bến, cảng ở Hà N am. 126 IX DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, DÒ THỊ Trang Hình 2. Sơ đồ các điểm thu mẫu tại sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam từ năm 2005 đến 2007.

Phần trăm thành phần loài ĐVKXS đã gặp ờ sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam từ năm 2005 đến 2007. Thành phần loài các nhóm ĐVKXS đã gặp tại sông Đáy, sông Nhuệ thuộc địa phận tỉnh Hà Nam qua các năm từ 2005 - 2007.