Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả tách ối khởi phát chuyển dạ thiểu ối tại An Giang

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ PHẠM THỊ THU HỒNG NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH, ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ KHỞI PHÁT CHUYỂN DẠ BẰNG PHƯƠNG PHÁP TÁCH ỐI Ở SẢN PHỤ MANG THAI ĐỦ THÁNG THIỂU ỐI TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI TỈNH AN GIANG LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Cần Thơ – Năm 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ PHẠM THỊ THU HỒNG NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH, ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ KHỞI PHÁT CHUYỂN DẠ BẰNG PHƯƠNG PHÁP TÁCH ỐI Ở SẢN PHỤ MANG THAI ĐỦ THÁNG THIỂU ỐI TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI TỈNH AN GIANG LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Mã số: 62.CK Chuyên ngành: Sản phụ khoa Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN TRUNG KIÊN BSCKII. VÕ ĐÔNG HẢI Cần Thơ – Năm 2018 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ chân thành cả về mặt tinh thần và kiến thức từ các thầy giáo, các nhà khoa học, bạn bè và đồng nghiệp từ các lĩnh vực khác nhau. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn: - Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Phụ Sản Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.

- Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, Khoa Khám bệnh, Khoa Sanh – Cấp cứu và Khoa Sản bệnh, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh An Giang đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi cũng xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới PGS. Nguyễn Trung Kiên, BS. Võ Đông Hải, những người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện và hoàn thành luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong Hội đồng thông qua đề cương và chấm luận án đã đóng góp những ý kiến quí báu để tôi có thể hoàn chỉnh quyển luận án này. Cuối cùng, tôi bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên khích lệ, giúp đỡ và tạo điều kiện để tôi có thể yên tâm dành mọi tâm huyết thực hiện luận án này. Cần Thơ, ngày 27 tháng 09 năm 2018 Phạm Thị Thu Hồng LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan công trình nghiên cứu này là do tự bản thân tôi thực hiện tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh An Giang. Các số liệu trong bản luận án là hoàn toàn trung thực và chưa công bố trong bất kỳ công trình nào.

Phạm Thị Thu Hồng MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Sinh lý nước ối. Nguồn gốc nước ối.

Thể tích nước ối. Tính chất nước ối. Khái niệm, tỷ lệ và nguyên nhân thiểu ối. Tỷ lệ thiểu ối.

Các nguyên nhân và yếu tố liên quan của thiểu ối. Lâm sàng và cận lâm sàng thiểu ối. Cận lâm sàng để đánh giá thể tích nước ối. Hậu quả của thiểu ối và hướng xử trí.

Hậu quả của thiểu ối. Xử trí ở thai phụ thiểu ối. Các nghiên cứu trong và ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước.

Các nghiên cứu ngoài nước. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp thu thập và đánh giá số liệu. Phương pháp hạn chế sai số. Phương pháp xử lý số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ, mức độ thiểu ối và một số yếu tố liên quan.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của thiểu ối. Kết quả khởi phát chuyển dạ bằng phương pháp tách ối. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ, mức độ thiểu ối và một số yếu tố liên quan.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của thiểu ối. Kết quả khởi phát chuyển dạ bằng phương pháp tách ối và một số yếu tố liên quan. 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục 1. Phiếu thu thập số liệu Phụ lục 2.

Giấy đồng thuận tham gia nghiên cứu Phụ lục 3. Phân loại CTG theo ACOG 2009 Phụ lục 4. Danh sách bệnh nhân DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt ÂĐ: âm đạo CDNTT: chuyển dạ ngưng tiến triển CNSS : cân nặng sơ sinh CSNO: chỉ số nước ối CTC: cổ tử cung ĐSTĐNO: độ sâu tối đa nước ối HKTNO: hai kích thước nước ối KPCD: khởi phát chuyển dạ KQKPCD: kết quả khởi phát chuyển dạ LN: lớn nhất MLT: mổ lấy thai NN: nhỏ nhất THCS: trung học cơ sở THPT : trung học phổ thông TTNO: thể tích nước ối Tiếng Anh ACOG: the American congress of obstetricians and gynecologist – Hiệp hội Sản phụ khoa Mỹ Cm: centimet, bằng 1/100 met, là đơn vị đo chiều dài hoặc khoảng cách. CPI: cerebral pulsatility index – chỉ số mạch đập động mạch não giữa trên siêu âm CRI: cerebral resistance index – chỉ số kháng của động mạch não giữa trên siêu âm CTG: cardiotocography – biểu đồ theo dõi tim thai Hb: hemoglobin – huyết sắc tố, là một protein giàu sắt nằm trong hồng cầu, có ý nghĩa trong đánh giá mức độ thiếu máu MCA: middle cerebral artery – động mạch não giữa Mcg: microgam, bằng 1/1.000 kilogam, là đơn vị đo khối lượng.

NST: non stress test – thử nghiệm không tác động Percentile: bách phân vị S/D: systolic/diastolic ratio – tỷ số tâm thu/tâm trương ST: stress test – thử nghiệm tác động UA: umbilical artery – động mạch rốn URI: umbilical resistance index – chỉ số kháng của động mạch rốn DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Chỉ số nước ối theo tuổi thai. Độ sâu xoang ối lớn nhất theo tuổi thai. Tỷ lệ thiểu ối.

Điểm cắt về chỉ số nước ối. Hệ thống điểm số Bishop. Đặc điểm về dịch tễ học. Đặc điểm về sản khoa.

Tỷ lệ thiểu ối theo nghề nghiệp của thai phụ. Tỷ lệ thiểu ối theo dân tộc của thai phụ. Tỷ lệ thiểu ối theo tôn giáo của thai phụ. Tỷ lệ thiểu ối theo trình độ học vấn của thai phụ.

Tỷ lệ thiểu ối theo chỉ số Apgar 1 phút sau sinh. Liên quan giữa nhóm tuổi của thai phụ và thiểu ối. Liên quan giữa địa chỉ của thai phụ và thiểu ối. Liên quan giữa kinh tế gia đình của thai phụ và thiểu ối.

Liên quan giữa tiền thai và thiểu ối. Liên quan giữa tiền căn sinh non và thiểu ối. Liên quan giữa số lần khám thai và thiểu ối. Liên quan giữa tuổi thai và thiểu ối.

Liên quan giữa tăng cân thai kỳ và thiểu ối. Liên quan giữa thiểu ối và cân nặng sơ sinh. Liên quan giữa thiểu ối và cân nặng sơ sinh trung bình. Liên quan giữa thiểu ối và mổ lấy thai.

Liên quan giữa thiểu ối và chỉ định mổ lấy thai. Đặc điểm các yếu tố chuyển dạ của thai phụ thiểu ối. Một số đặc điểm lâm sàng của thai phụ thiểu ối. Một số đặc điểm cận lâm sàng của thai phụ thiểu ối.

Phân bố kết quả khởi phát chuyển dạ theo thời gian tách ối. Phân bố kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối theo nghề nghiệp thai phụ. Phân bố kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối theo học vấn thai phụ. Phân bố kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối theo dân tộc.

Phân bố kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối theo tôn giáo. Liên quan giữa tuổi mẹ và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối. Liên quan giữa tiền thai và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối. Liên quan giữa tăng cân thai kỳ và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối.

Liên quan giữa địa chỉ và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối. Liên quan giữa kinh tế và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối. Liên quan giữa tuổi thai và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối. Liên quan giữa nhóm cân nặng sơ sinh và kết quả khởi phát chuyển dạ ở nhóm thiểu ối.

Kết quả khởi phát chuyển dạ ở thai kỳ thiểu ối. 78 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Tỷ lệ thiểu ối. Các mức độ thiểu ối.

Kết quả khởi phát chuyển dạ. 55 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 2. Cách đo chỉ số nước ối. 31 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản ngày một tăng, đảm bảo mẹ khỏe, con khỏe không những là mong muốn của các gia đình, mà còn là mục tiêu mà mỗi cơ sở sản khoa đặt ra.

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và những tiến bộ của sản khoa hiện đại, đã góp phần đáng kể trong việc phát hiện và chẩn đoán sớm các bất thường trong quá trình mang thai, đồng thời xử trí kịp thời các biến chứng trong thời kỳ thai nghén. Từ nhiều năm nay người ta đã nhận thấy tầm quan trọng của nước ối đối với thai nhi, mọi bất thường về nước ối đều làm tăng cao tỷ lệ tử vong và tỷ lệ mắc bệnh chu sinh, trong đó thiểu ối là một tình trạng thường gặp trong 3 tháng cuối thai kỳ và thường đi kèm các nguy cơ như tăng ngạt cho thai nhi trong chuyển dạ gấp 6,7 lần so với nhóm không thiểu ối [8], [61], thai chậm phát triển trong tử cung, hít ối phân su, do đó làm tăng tử suất chu sinh [35]. Do tình trạng chèn ép rốn dẫn đến thai suy nên tỷ lệ mổ lấy thai trong thiểu ối tăng 2–5 lần so với không thiểu ối [65]. Tần suất thiểu ối thay đổi tùy tuổi thai, dao động 2,3% đến 4%, trong thai quá ngày tỷ lệ thiểu ối tăng đến 12% [52].

Với những nguy cơ trên, thiểu ối trở thành điều quan tâm của các nhà lâm sàng, một trong những vấn đề của sản khoa hiện đại. Tuy nhiên, xử trí thiểu ối vẫn chưa được thống nhất, một số bác sĩ sản khoa chọn mổ sinh, nhưng nhiều báo cáo khác cho thấy thiểu ối có thể sinh ngả âm đạo an toàn trong điều kiện nhất định.