Luận án phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật mổ lấy thai tại khoa sản Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh - Nguyễn Văn Dương

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC NGUYỄN VĂN DƯƠNG PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN PHẪU THUẬT MỔ LẤY THAI TẠI KHOA SẢN BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƯỢC SỸ CHUYÊN KHOA CẤP I HÀ NỘI 2019 luan an BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN VĂN DƯƠNG Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN PHẪU THUẬT MỔ LẤY THAI TẠI KHOA SẢN BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƯỢC SỸ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LÝ - DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ: 60 72 04 05 Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Đình Hòa Thời gian thực hiện: 22/7/2019 – 22/11/2019 HÀ NỘI 2019 luan an LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới: PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh, Giảng viên bộ môn Dược lực, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về thông tin thuốc và theo dõi phản ứng có hại của thuốc; TS. Vũ Đình Hòa, Giảng viên bộ môn Dược lâm sàng, trường Đại học Dược Hà Nội, Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Phó Giám đốc Trung tâm Quốc gia về thông tin thuốc và theo dõi phản ứng có hại của thuốc, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này. Thứ hai, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới DS.

Nguyễn Hoàng Anh (B) chuyên viên Trung tâm Quốc gia về thông tin thuốc và theo dõi phản ứng có hại của thuốc là người đã nhiệt tình hướng dẫn tôi xử lý số liệu trong quá trình làm luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh, toàn thể các anh, chị Phòng Kế hoạch tổng hợp, các đồng nghiệp tại Khoa Dược - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh đã luôn tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu. Các cô, chú, bạn bè, đồng nghiệp trong bệnh viện luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như quá trình làm luận văn. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, những người đã luôn bên tôi, động viên, khuyến khích tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu của mình.

Hà Nội, ngày 22 tháng 11 năm 2019 Học viên Nguyễn Văn Dương luan an MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ĐẶT VẤN ĐỀ. 3 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 1. Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ. Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ.

Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn vết mổ. Các yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ. Đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn trên bệnh nhân. Tổng quan về kháng sinh dự phòng trong phẫu thuật.

Khái niệm kháng sinh dự phòng. Chỉ định sử dụng kháng sinh dự phòng. Lựa chọn kháng sinh dự phòng. Liều kháng sinh dự phòng.

Đường dùng kháng sinh dự phòng. Thời điểm sử dụng kháng sinh dự phòng. Lưu ý khi sử dụng KSDP. Kháng sinh dự phòng trong mổ lấy thai.

Nguyên tắc lựa chọn và khuyến cáo sử dụng KSDP trong mổ lấy thai. Thời điểm dùng kháng sinh dự phòng trong mổ lấy thai. Các khuyến cáo sử dụng KSDP trong mổ lấy thai. Vài nét về Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Nội dung nghiên cứu.

Các tiêu chí đánh giá và quy trình đánh giá.20 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 2. Xử lý số liệu:. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Khảo sát đặc điểm bệnh nhân của mẫu nghiên cứu.

Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Các yếu tố nguy cơ NKVM và đặc điểm nhiễm khuẩn trước phẫu thuật. Đăc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm khuẩn sau phẫu thuật.

Tình trạng bệnh nhân ra viện. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu. Kháng sinh được sử dụng trước, trong và sau ngày phẫu thuật. Phân tích sử dụng kháng sinh kiểu dự phòng trên bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu.

Thời điểm dừng kháng sinh sau phẫu thuật. Phân tích tính phù hợp của việc sử dụng kháng sinh kiều dự phòng. Đặc điểm bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật lấy thai tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Phân tích việc sử dụng kháng sinh theo kiểu dự phòng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh từ 01/01/2019 đến 30/06/2019.

38 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 44 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT ADR Adverse drug reaction - Phản ứng có hại của thuốc ASA American Society of Anesthegiologists - Hội Gây mê Hoa Kỳ American Society of Health-System Pharmacists - Hội Dược sĩ ASHP bệnh viện Hoa Kỳ BMI Body mass index - Chỉ số khối cơ thể Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC C1G, C2G, C3G Cephalosporin thế hệ 1, 2, 3 Centers for Disease Control and Prevention - Trung tâm Kiểm CDC soát và Phòng chống bệnh tật Hoa Kỳ DW Dosage based on weight - Liều dùng theo cân nặng IBW Ideally body weight - Cân nặng lý tưởng KSDP Kháng sinh dự phòng Methicillin-resistant Staphylococcus aureus - Tụ cầu vàng MRSA kháng methicillin NKVM Nhiễm khuẩn vết mổ National Nosocomial Infection Surveillance - Hệ thống Giám NNIS sát quốc gia về Nhiễm khuẩn bệnh viện Systemic inflammatory response syndrome - Hội chứng đáp SIRS ứng viêm toàn thân WHO World Health Organization - Tổ chức Y tế Thế giới KSKDP Kháng sinh kiểu dự phòng luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tác nhân gây bệnh thường gặp trong NKVM. Điểm ASA đánh giá tình trạng người bệnh trước phẫu thuật.

T-cut point của một số phẫu thuật. Phân loại phẫu thuật. 9 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Bảng 1. Khuyến cáo sử dụng KSDP trong mổ lấy thai.

Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Các yếu tố nguy cơ NKVM. Đặc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu. Tỷ lệ bệnh nhân nhiễm khuẩn sau phẫu thuật.

Tình trạng bệnh nhân ra viện. Kháng sinh được sử dụng của mẫu nghiên cứu. Lựa chọn kháng sinh kiểu dự phòng. Liều dùng, đường dùng kháng sinh kiểu dự phòng.

Tính phù hợp của việc sử dụng kháng sinh kiểu dự phòng. 32 luan an DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sơ đồ phân loại nhiễm khuẩn vết mổ. Quy trình đánh giá tính phù hợp chung của KSKDP.

Quy trình chọn mẫu nghiên cứu. Thời điểm dùng bắt đầu dùng KSKDP trong mẫu nghiên cứu. 30 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Hình 3. Thời điểm dừng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu.

Tính phù hợp chung của việc sử dụng kháng sinh kiểu dự phòng. 33 luan an ĐẶT VẤN ĐỀ Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là nhiễm khuẩn bệnh viện thường gặp hàng thứ 2, với tỷ lệ từ 5-10% tại các bệnh viện tại Việt Nam. Hậu quả của NKVM làm kéo dài thời gian nằm viện, tăng nguy cơ tử vong và chi phí điều trị. Sử dụng kháng sinh dự phòng (KSDP) trong phẫu thuật đã được chứng minh là biện pháp hiệu quả nhất trong việc kiểm soát nhiễm khuẩn vết mổ [6] [37] [41].

Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Một trong những biện pháp hiệu quả giúp giảm tỷ lệ NKVM là sử dụng kháng sinh dự phòng. Theo Bruke và cộng sự, sử dụng KSDP hợp lý có thể giảm 50% tỷ lệ nhiễm khuẩn sau phẫu thuật, góp phần làm giảm chi phí cho người bệnh [16]. Tuy nhiên các nghiên cứu thực hiện gần đây cho thấy việc thực hành sử dụng KSDP còn nhiều hạn chế như lựa chọn kháng sinh chưa hợp lý, thời gian sử dụng kháng sinh sau phẫu thuật quá dài, thời điểm đưa liều dự phòng chưa phù hợp…[28]. Điều đó dẫn đến nhiều hậu quả như gia tăng vi khuẩn kháng thuốc, tăng gánh nặng cho bệnh nhân, xã hội.

Vì vậy, nhu cầu xây dựng và triển khai các đề án KSDP trong chương trình quản lý sử dụng kháng sinh nhằm nâng cao chất lượng điều trị tại các bệnh viện là cần thiết. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh là bệnh viện hạng I của tỉnh, sử dụng đến kháng sinh hợp lí luôn là vấn đề được quan tâm trong quá trình thực hành lâm sàng tại đơn vị, đặc biệt là việc sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật. Tại bệnh viện, bệnh nhân mổ lấy thai chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên chưa có nghiên cứu đánh giá tính hợp lý trong sử dụng kháng sinh dự phòng trên nhóm bệnh nhân này.

Trong bối cảnh đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân tích sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật mổ lấy thai tại Khoa Sản - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh” nhằm 2 mục tiêu sau: 1. Khảo sát đặc điểm bệnh nhân có sử dụng kháng sinh được chỉ định phấu thuật mổ lấy thai tại khoa sản bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh từ tháng 1/1/2019 đến 30/6/2019. Phân tích đặc điểm sử dụng kháng sinh theo kiểu dự phòng của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu. 1 luan an Từ kết quả thu được, nhóm nghiên cứu hy vọng đề xuất được các biện pháp góp phần sử dụng KSDP hợp lý, an toàn và hiệu quả trên các bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật mổ lấy thai tại đơn vị.

Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 2 luan an Chương 1. Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ 1. Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ với phẫu thuật không có cấy ghép và cho tới một năm sau mổ với phẫu thuật có cấy ghép bộ phận giả (phẫu thuật implant) [5]. Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 1.