Nghiên cứu thực trạng và yếu tố liên quan đái tháo đường thai kỳ tại Bệnh viện A Thái Nguyên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC LÊ THỊ NA NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ Ở PHỤ NỮ ĐẾN KHÁM THAI TẠI BỆNH VIỆN A THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ THÁI NGUYÊN – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC LÊ THỊ NA NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ Ở PHỤ NỮ ĐẾN KHÁM THAI TẠI BỆNH VIỆN A THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: Sản phụ khoa Mã số: NT 62 72 13 01 LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ NGƯỜI HƯỚNG DẪN: BSCKII PHẠM THỊ QUỲNH HOA THÁI NGUYÊN – 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lê Thị Na, học viên lớp BSNT K13 chuyên ngành Sản Phụ khoa Trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của BSCKII. Phạm Thị Quỳnh Hoa 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2022 Người thực hiện luận văn Lê Thị Na ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Bộ môn Phụ sản trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin đặc biệt chân thành cảm ơn tới BSCKII.

Phạm Thị Quỳnh Hoa – người thầy đã luôn tận tình hướng dẫn, theo sát tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này. Xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc, toàn thể bác sỹ và nhân viên khoa Sản Bệnh viện A Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè thân thiết đã luôn ủng hộ, khích lệ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn Thái Nguyên, tháng 12 năm 2022 Lê Thị Na iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ACOG American College of : Trường đại học sản phụ khoa Obstetricians and Hoa Kỳ Gynecologists ADA American Diabete : Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Association Kỳ BMI Body Mass Index : Chỉ số khối cơ thể CNGOF Collège National des : Trường Đại học Quốc gia Gynécologues et Pháp về Sản, Phụ khoa Obstétriciens Français ĐTĐ : Đái tháo đường ĐTĐTK : Đái tháo đường thai kỳ HAPO Hyperglycemia and Adverse : Tăng đường huyết và những Pregnancy Outcomes kết cục xấu của thai kỳ HbA1C : Hemoglobulin A1C IADPSG International Association of : Hiệp hội Quốc tế về Đái tháo Diabetes and Pregnancy Study đường và thai kỳ Group MODY Maturity Onset Diabetes of Đái tháo đường khởi phát ở the Young người trẻ tuổi NIH National institutes of health : Viện y tế quốc gia NPDNĐH : Nghiệm pháp dung nạp đường huyết RLDN : Rối loạn dung nạp THA : Tăng huyết áp WHO World Health Organization : Tổ chức Y tế Thế giới YTNC : Yếu tố nguy cơ iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iii DANH MỤC CÁC BẢNG. vi ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN .Định nghĩa về đái tháo đường thai kỳ.

Chuyển hóa Cacbohydrat ở phụ nữ có thai bình thường. Sinh lý bệnh đái tháo đường thai kỳ. Các yếu tố nguy cơ đái tháo đường thai kỳ. Hậu quả của đái tháo đường thai kỳ.

Sàng lọc và chẩn đoán ĐTĐTK. Tình hình đái tháo đường thai kỳ trong và ngoài nước. 22 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các nhóm chỉ tiêu nghiên cứu. Phương pháp tiến hành nghiên cứu.

Phương tiện nghiên cứu. Xử lí số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 31 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu. Thực trạng đái tháo đường thai kỳ. Đặc điểm tiền sử gia đình của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm số lần mang thai của đối tượng nghiên cứu.

Mối liên quan giữa một số yếu tố nguy cơ và đái tháo đường thai kỳ. 38 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Thực trạng đái tháo đường thai kỳ.

Mối liên quan giữa một số YTNC và ĐTĐTK. 63 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU. 63 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ theo IADPSG 1998.

Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ theo ADA 2009. Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ theo IADPSG 2010 và ADA 2011. Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ bằng NPDNĐH với 100g glucose. Tỷ lệ ĐTĐTK theo một số tác giả nước ngoài.

Tỷ lệ ĐTĐTK theo một số tác giả Việt Nam. Đặc điểm về phân bố tuổi của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm địa dư của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm phân bố nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ. Tỷ lệ ĐTĐTK được phát hiện tại các thời điểm của NPDNĐH. Đặc điểm phân loại BMI trước khi mang thai của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm BMI trước mang thai của đối tượng nghiên cứu. Tiền sử sản khoa bất thường của thai phụ ĐTĐTK. Tiền sử gia đình thế hệ thứ nhất của đối tượng nghiên cứu. Số lần mang thai của đối tượng nghiên cứu.

Phân bố tuổi thai tại thời điểm làm NPDNĐH. Hình thức thụ thai của đối tượng nghiên cứu. Số thai trong buồng tử cung của đối tượng nghiên cứu. Kết quả xét nghiệm Glucose niệu.

Mối liên quan giữa tuổi của thai phụ và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa tiền sử sản khoa bất thường của thai phụ và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa tiền sử sinh con to và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa tiền sử gia đình ĐTĐ thế hệ thứ nhất và ĐTĐTK.

Mối liên quan giữa tiền sử gia đình tăng huyết áp thế hệ thứ nhất và ĐTĐTK…………………………………………………………………. Mối liên quan giữa BMI và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa hình thức thụ thai và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa số thai trong buồng tử cung và ĐTĐTK.

Mối liên quan giữa số lần mang thai và ĐTĐTK. Mối liên quan giữa Glucose niệu dương tính và ĐTĐTK. Tỷ lệ ĐTĐTK theo một số nghiên cứu trong nước. Tỷ lệ ĐTĐTK theo một số nghiên cứu trên thế giới.

Tỷ lệ ĐTĐTK được phát hiện tại các thời điểm khác nhau. 50 (đói, 1h, 2h sau uống Glucose) của NPDNĐH Glucose. Tỷ lệ thừa cân và béo phì, BMI trung bình trước khi mang thai của thai phụ ĐTĐTK qua một số nghiên cứu tại Việt Nam. 51 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) là một thể của bệnh đái tháo đường (ĐTĐ), là bệnh rối loạn chuyển hoá thường gặp nhất trong thai kỳ.

Cùng với sự gia tăng của đái tháo đường, đái tháo đường thai kỳ cũng không ngừng gia tăng nhất là khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam. Tỷ lệ trung bình chung của ĐTĐTK tại châu Á là 11,5%, tỷ lệ này khác nhau ở từng quốc gia theo tiêu chí chẩn đoán, bước sàng lọc và thiết lập nghiên cứu [37]. Cho tới nay đái tháo đường thai kỳ đang là một vấn đề đáng quan tâm của y tế cộng đồng vì tỷ lệ mắc bệnh cũng như các biến chứng của bệnh cho cả người mẹ và thai nhi. Có nhiều bằng chứng chỉ ra mối liên hệ giữa đái tháo đường thai kỳ với tăng tỷ lệ các biến cố ở mẹ và thai nhi như tiền sản giật, sảy thai, thai chết lưu, thai to gây đẻ khó, ngạt sơ sinh….

Trẻ sơ sinh của những bà mẹ bị đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao bị hạ đường máu, vàng da và nguy cơ bị béo phì, đái tháo đường type 2. Phụ nữ bị ĐTĐTK có nguy cơ phát triển thành ĐTĐ type 2 cao gấp 21 lần bình thường [50]. Trong những năm gần đây đã có một số nghiên cứu về đái tháo đường thai kỳ: Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Khoa Diệu Vân năm 2012 trên 515 thai phụ tại bệnh viện Bạch Mai cho thấy tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ là 39% [26], nghiên cứu năm 2015 tại bệnh viện Phụ sản Hải Phòng của tác giả Nguyễn Thị Mai Phương với 885 thai phụ cho thấy tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ là 37,4% [17], nghiên cứu của tác giả Vương Tú Như trên phụ nữ có thai từ thụ tinh trong ống nghiệm tại bệnh viện Mỹ Đức tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ ghi nhận là 25,4% [12]. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện tuy nhiên đa số đều tiến hành ở các thành phố lớn.

Tại địa bàn thành phố Thái Nguyên đã có nghiên cứu của Nguyễn Hoa Ngần năm 2010 thực hiện trên 106 thai phụ cho thấy tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ là 9,4% [11]. Đây là nghiên cứu được dựa trên tiêu chuẩn 2 chẩn đoán được thống nhất tại hội thảo quốc tế lần thứ 4 về ĐTĐTK tại Mỹ năm 1998. Tiêu chuẩn chẩn đoán này chủ yếu dựa trên ngưỡng đường huyết gây hại cho mẹ mà ít tính đến nguy cơ cho thai nhi. Hiện nay Việt Nam đang sử dụng tiêu chuẩn chẩn đoán theo hướng dẫn của Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabete Association – ADA) 2011 và Hiệp hội Quốc tế về Đái tháo đường và thai kỳ (International Association of Diabetes and Pregnancy Study Group – IADPSG) 2010.

Trên thực tế đái tháo đường thai kỳ đang tăng lên, cần có một nghiên cứu mới để đánh giá thực trạng đái tháo đường thai kỳ tại Thái Nguyên. Vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và một số yếu tố liên quan đến đái tháo đường thai kỳ ở phụ nữ đến khám thai tại Bệnh viện A Thái Nguyên” nhằm hai mục tiêu: 1. Mô tả thực trạng đái tháo đường thai kỳ của phụ nữ đến khám thai làm nghiệm pháp dung nạp đường huyết tại Bệnh viện A Thái Nguyên từ tháng 7/2021 đến tháng 7/2022.