Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả khởi phát chuyển dạ bằng thông Foley 2 bóng cải tiến cho thai từ 40-42 tuần

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN HÀ NGỌC UYÊN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ KHỞI PHÁT CHUYỂN DẠ BẰNG THÔNG FOLEY HAI BÓNG CẢI TIẾN CHO THAI TỪ 40 - 42 TUẦN TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2017- 2018 LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II CẦN THƠ – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN HÀ NGỌC UYÊN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ KHỞI PHÁT CHUYỂN DẠ BẰNG THÔNG FOLEY HAI BÓNG CẢI TIẾN CHO THAI TỪ 40 - 42 TUẦN TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2017- 2018 Chuyên ngành: SẢN PHỤ KHOA Mã số: 62.CK LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Người hướng dẫn khoa học: 1. TRƯƠNG THỊ ANH THI CẦN THƠ – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này do chính tôi thực hiện. Các số liệu, kết quả là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào trước đây. Tác giả luận án NGUYỄN HÀ NGỌC UYÊN LỜI CẢM ƠN Trong quá trình hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ chân thành cả về mặt tinh thần và kiến thức từ các thầy giáo, các nhà khoa học, bạn bè và đồng nghiệp từ các lĩnh vực khác nhau.

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn: - Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Phụ Sản Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. - Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, Khoa Sản bệnh, Khoa Sanh Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ. Đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi cũng xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới PGS.

Đàm Văn Cương, BS. Trương Thị Anh Thi, những người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong Hội đồng thông qua đề cương và chấm luận án đã đóng góp những ý kiến quí báu để tôi có thể hoàn chỉnh quyển luận án này. Cuối cùng, tôi bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới gia đình, người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên khích lệ, giúp đỡ và tạo điều kiện để tôi có thể yên tâm dành mọi tâm huyết thực hiện luận án này.

Cần Thơ, ngày 27 tháng 09 năm 2018 Nguyễn Hà Ngọc Uyên MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục hình Danh mục bảng Danh mục sơ đồ Danh mục biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Thai quá ngày .2 Tổng quan về chuyển dạ .3 Các phương pháp KPCD .4 Khởi phát chuyển dạ bằng thông 2 bóng. 17 Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Phương pháp nghiên cứu .3 Đạo đức trong nghiên cứu. 38 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của thai quá ngày dự sanh .2 Đánh giá kết quả của KPCD bằng ống thông Foley 2 bóng cải tiến 49 Chương 4 BÀN LUẬN .1 Bàn luận về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng .2 Bàn luận kết quả KPCD bằng ống thông Foley 2 bóng cải tiến.

82 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHIẾU THU THẬP SỐ LIỆU DANH SÁCH BỆNH NHÂN THAM GIA NGHIÊN CỨU DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACOG American Congress of Obstetricians and Gynecologists Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ BVPSTPCT Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ BXĐC Bất xứng đầu chậu CCĐ Chống chỉ định CD Chuyển dạ cm Centimet CNSS Cân nặng sơ sinh CRI Trở kháng động mạch rốn Cs Cộng sự CTC Cổ tử cung CTG Cardiotocography ĐMNG Động mạch não giữa ĐMR Động mạch rốn KPCD Khởi phát chuyển dạ KTC Khoảng tin cậy MLT Mổ lấy thai NST Nonstress test OCT Oxytocin challenge test PGs Prostaglandine ST Stress test TNTC Thai ngoài tử cung TQN Thai quá ngày TTCB Tim thai cơ bản URI Trở kháng động mạch não giữa DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Siêu âm đo độ dài kênh CTC .2 Thông Foley và cách đặt trong KPCD .3 Thông 2 bóng Cook và thông Foley 2 bóng cải tiến .1 Dụng cụ đặt thông Foley 2 bóng cải tiến và 1 bóng.2 Máy siêu âm và máy theo dõi tim thai .3 Thông Foley 1 bóng và 2 bóng cải tiến sau khi bơm .4 Cách đặt thông 2 bóng. 34 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Chỉ số Apgar .2 Chỉ số Bishop .3 Liều oxytocin trong KPCD .1 Phân bố thai phụ theo nhóm tuổi .2 Phân bố thai phụ theo nơi cư ngụ .3 Phân bố thai phụ theo nghề nghiệp .4 Đặc điểm về tiền căn nạo, sẩy, thai lưu .5 Phân bố thai phụ theo tuổi thai .6 Phân bố về bề cao tử cung .7 Mật độ CTC trước KPCD .8 Hướng CTC trước KPCD .9 Độ xóa mở CTC và độ lọt của ngôi thai .10 Tim thai cơ bản .11 Đặc điểm về dao động nội tại .12 Đặc điểm về thay đổi nhịp tim thai .13 Đặc điểm về số cơn gò tử cung trước KPCD .14 Chỉ số ối .15 Chỉ số trở kháng động mạch não giữa .16 Chỉ số trở kháng động mạch rốn .17 Chiều dài kênh CTC .18 Ước lượng cân nặng thai trên siêu âm .19 Số cơn gò tử cung sau KPCD .20 Cường độ cơn gò tử cung sau KPCD .21 Mật độ CTC sau KPCD.22 Hướng CTC sau KPCD .23 Độ mở CTC sau KPCD .24 Chỉ số Bishop trước và sau KPCD .25 Thời gian từ đặt thông đến KPCD thành công .26 Thời gian từ KPCD đến lúc sinh .27 Thời gian từ KPCD thành công đến lúc sinh .28 Tình trạng mẹ sau KPCD .29 Thời gian nằm viện của 2 nhóm .30 Chỉ số Apgar .31 Cân nặng bé sau sinh ở 2 nhóm .1 Thời gian từ lúc đặt thông KPCD đến khi KPCD thành công 71 Bảng 4.2 Thời gian từ đặt thông Foley KPCD đến sinh. 72 DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 2.1 Sơ đồ nghiên cứu KPCD bằng thông Foley 2 bóng cải tiến .1 Phân bố theo số lần sinh của đối tượng nghiên cứu .2 Tỉ lệ KPCD thành công .3 Cách thức sinh .4 Nguyên nhân MLT .5 Kết quả KPCD và cách sinh. 57 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Chuyển dạ là quá trình diễn biến của nhiều hiện tượng, quan trọng nhất là cơn co tử cung làm cho cổ tử cung xóa mở, kết quả là thai và nhau được tống xuất ra ngoài [31], [33].

Chuyển dạ tự nhiên vào đúng thời điểm thai 38 tuần đến 40 tuần luôn là niềm mong đợi của tất cả các thai phụ. Trước đây, vấn đề thai quá ngày dự sinh ít được quan tâm và dễ bị bỏ qua. Ngày nay, khi mặt bằng y tế được cải thiện, dân trí được nâng cao, các thai phụ đi khám thai thuận tiện và thường xuyên hơn [24], các bác sĩ sản khoa có cơ hội phát hiện nhiều trường hợp thai quá ngày dự sinh hơn. Nhưng do hiểu biết về vấn đề này còn hạn chế, nhiều thai phụ và gia đình vì quá lo lắng những nguy cơ của thai quá ngày dự sinh như suy thai do thiểu ối gây chèn ép dây rốn, thai suy trường diễn, thai lưu trong tử cung trước hoặc trong chuyển dạ, đã phải chọn phương pháp chấm dứt thai kỳ bằng mổ lấy thai [19].

Khởi phát chuyển dạ là gây ra cơn co tử cung trước khi bắt đầu chuyển dạ tự nhiên nhằm mục đích gây sinh. Lựa chọn phương pháp nào để khởi phát chuyển dạ cần phải được cân nhắc. Có những phương pháp ưu thế làm chín mùi cổ tử cung, hoặc những phương pháp ưu thế tạo cơn go tử cung hữu hiệu, nhưng cũng có những phương pháp lại cho cả hai tác dụng. Khởi phát chuyển dạ có thể chỉ dùng một phương pháp đơn thuần nhưng có lúc cần một sự kết hợp các phương pháp [33].

Điều này đã thúc đẩy rất nhiều bác sĩ sản khoa trong và ngoài nước nghiên cứu để tìm ra một phương pháp khởi phát chuyển dạ vừa có hiệu quả, an toàn cho thai phụ và thai nhi, vừa “hợp lẽ tự nhiên” lại vừa tiết kiệm được chi phí cũng như giảm số ngày nằm viện, và thai phụ phục hồi sức khỏe sớm hơn so với mổ lấy thai. Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh: khởi phát chuyển dạ bằng ống thông Foley là phương pháp dễ sử dụng, rẻ tiền, hiệu quả cao, ít biến chứng và không ảnh hưởng toàn thân như các phương pháp khởi phát chuyển dạ bằng thuốc [6], [10], [15], [62]. Bên cạnh đó cũng đã có nhiều nghiên cứu ngoài nước 2 đánh giá hiệu quả của thông bóng đôi so với các phương pháp khởi phát chuyển dạ khác. Các công trình nghiên cứu này cho thấy khởi phát chuyển dạ bằng thông Foley bóng đôi cho tỉ lệ thành công cao và tỉ lệ sinh ngã âm đạo cao hơn [59], [61].

Tuy nhiên, ở Việt Nam việc áp dụng thông bóng đôi vào khởi phát chuyển dạ chưa thực hiện được vì giá thành cao. Tại Bệnh viện Hùng Vương, Nguyễn Thị Anh Phương tiến hành nghiên cứu đánh giá so sánh hiệu quả khởi phát chuyển dạ bằng thông Foley bóng đôi cải tiến và thông Foley bóng đơn cho thấy tỉ lệ khởi phát chuyển dạ thành công bằng thông Foley bóng đôi cải tiến là 86,4% cao hơn phương pháp dùng thông Foley một bóng là 61,6% [29]. Theo báo cáo năm 2016 của Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ có 645 trường hợp thai quá ngày dự sinh, trong đó đa số sinh mổ, chỉ có khoảng 90 trường hợp sinh thường. Những trường hợp mổ lấy thai này bao gồm mổ chủ động, mổ có chỉ định hoặc mổ do khởi phát chuyển dạ thất bại.

Hiện tại Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ hiện chỉ sử dụng ba phương pháp khởi phát chuyển dạ: lóc ối, truyền oxytocin, và đặt thông Foley một bóng, nhưng tỉ lệ khởi phát chuyển dạ thành công của thông Foley một bóng chỉ đạt 78,9% [28]. Với mong muốn tìm một phương pháp khởi phát chuyển dạ cho tỉ lệ thành công cao hơn, rút ngắn thời gian khởi phát chuyển dạ hơn, lại tiết kiệm chi phí cho thai phụ, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả của khởi phát chuyển dạ bằng thông Foley hai bóng cải tiến cho thai từ 40 đến 42 tuần tại Bệnh viện Phụ sản Thành phố Cần Thơ năm 2017- 2018”. Với các mục tiêu sau: 1.