Luận án tiến sĩ: Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng HS-CRP, PCT, IL-6 trong viêm phổi nặng do vi rút ở trẻ em dưới 5 tuổi - Học viện Quân y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN THỊ NGỌC TRÂN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ HS-CRP, PROCALCITONIN, INTERLEUKIN-6 TRONG VIÊM PHỔI NẶNG DO VI RÚT Ở TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN THỊ NGỌC TRÂN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ HS-CRP, PROCALCITONIN, INTERLEUKIN-6 TRONG VIÊM PHỔI NẶNG DO VI RÚT Ở TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI Chuyên ngành: NỘI KHOA Mã số: 972 01 07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐÀO MINH TUẤN HÀ NỘI LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện Quân y, Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Phòng sau đại học, Bộ môn - Trung tâm Nội hô hấp, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Đào Minh Tuấn là những người thầy đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn và động viên tôi hoàn thành luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn tới các Thầy trong Hội đồng chấm luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Huy Lực cùng các Thầy trong Bộ môn - Trung tâm Nội hô hấp đã tận tình hướng dẫn và có những ý kiến quý báu giúp tôi hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới toàn thể các bác sỹ, điều dưỡng và nhân viên khoa Hô hấp, khoa Chẩn đoán hình ảnh, khoa Huyết học và Sinh hóa, khoa Sinh học phân tử các bệnh truyền nhiễm, Phòng lưu trữ hồ sơ - Bệnh viện Nhi Trung ương đã giúp đỡ trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn đến các bệnh nhi và gia đình bệnh nhi đã giúp tôi thực hiện nghiên cứu và cung cấp cho tôi những số liệu vô cùng quý giá để tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng, xin cảm ơn Bố, Mẹ đã sinh, dưỡng và là nguồn động viên to lớn cổ vũ tôi học tập và phấn đấu. Cảm ơn Chồng và các Con thân yêu cùng người thân trong gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên, giúp đỡ và là chỗ dựa vô cùng to lớn cả về vật chất lẫn tinh thần để tôi thực hiện và hoàn thành luận án. Hà nội, ngày tháng năm Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Trân LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận án Nguyễn Thị Ngọc Trân MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Khái niệm viêm phổi. Khái niệm viêm phổi do vi rút.

Khái niệm hs-CRP, PCT và IL-6. Nguyên nhân gây viêm phổi. Vi rút gây viêm phổi thường gặp. Cơ chế bệnh sinh viêm phổi do vi rút.

Xâm nhập của vi rút tại đường thở. Sự phá huỷ tế bào và phản ứng viêm. Sự hồi phục sau khi nhiễm vi rút. Triệu chứng viêm phổi do vi rút.

Yếu tố dịch tễ. Triệu chứng lâm sàng. Triệu chứng cận lâm sàng. Chẩn đoán viêm phổi.

Chẩn đoán viêm phổi nặng do vi rút. Điều trị viêm phổi nặng do vi rút. Chống suy hô hấp. Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.

Chống nhiễm khuẩn. Điều trị nguyên nhân. Viêm phổi do một số loại vi rút hay gặp ở trẻ em. Vi rút hợp bào hô hấp.

Viêm phổi đồng nhiễm. Viêm phổi đồng nhiễm vi rút và vi khuẩn. Cơ chế đồng nhiễm, nhiễm khuẩn thứ phát. Vai trò và cơ chế của một số các marker sinh học.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nước.37 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu.

Các thông số nghiên cứu. Tiêu chuẩn đánh giá các thông số nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu.

Đạo đức y học:. Sơ đồ quy trình nghiên cứu.55 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của viêm phổi nặng do vi rút ở trẻ dưới 5 tuổi. Một số đặc điểm chung của bệnh nhi.

Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Đánh giá mối liên quan giữa hs-CRP, PCT, IL-6 và lâm sàng, cận lâm sàng, kết quả điều trị, căn nguyên vi rút trong viêm phổi nặng do vi rút ở trẻ em dưới 5 tuổi. Mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng với căn nguyên gây bệnh. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở những bệnh nhi có viêm phổi nặng do vi rút đồng nhiễm.78 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của viêm phổi nặng do vi rút ở trẻ dưới 5 tuổi. Một số đặc điểm chung của bệnh nhi. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng theo các nhóm vi rút ở những bệnh nhi mắc 1 vi rút đơn thuần.

Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở những bệnh nhi mắc đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút. Đánh giá mối liên quan giữa hs-CRP, PCT, IL-6 và lâm sàng, cận lâm sàng, kết quả điều trị, căn nguyên vi rút trong viêm phổi nặng do vi rút ở trẻ em dưới 5 tuổi. So sánh đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nặng nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút. Tương quan giữa các chỉ số cận lâm sàng và lâm sàng.

Kết quả điều trị. Hạn chế của nghiên cứu.124 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ACTH Adrenocorticotropic hormone (Hormon kích vỏ thượng thận) ARDS Acute Respiratory Distress Syndrome (Hội chứng suy hô hấp cấp) ARN Axit ribonucleic BC Bạch cầu CS Cộng sự CTM Công thức máu INF Interferon IL Interleukin Hb Hemoglobin Hs-CRP High sensitivity C-Reactive Protein (Protein phản ứng C siêu nhạy) Ig Immunoglobulin IVIG Intravenous Immune Globulin (Globulin miễn dịch đường tiêm) MUC Mucin (mucin 5AC, mucin 5B) NEUT Neutrophil (Bạch cầu đa nhân trung tính) NOD Nucleotide‐binding oligomerization domain (vùng oligomer gắn nucleotide) NKHHCT Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính MN Monocyte (Bạch cầu mono) LYM Lymphocyte (Bạch cầu lympho) RT-PCR Real-time Polymerase chain reaction (phản ứng tổng hợp chuỗi thời gian thực) PCT Procalcitonin PT Prothrombin RSV Respiratory Syncytial Virus (Vi rút hợp bào hô hấp) TNF Tumor Necrosis Factor (Yếu tố hoại tử u) SDD Suy dinh dưỡng SHH Suy hô hấp SpO2 Peripheral capillary oxygen saturation (Độ bão hòa Oxy qua da) Se Sensitivity (Độ nhậy) Sp Specificity (Độ đặc hiệu) WHO World Health Oganization (Tổ chức Y tế Thế giới) DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Những phương pháp thường dùng để chẩn đoán nhiễm vi rút hô hấp. Thuốc kháng vi rút trong phòng và điều trị viêm phổi vi rút nặng.

Các marker sinh học sử dụng trong chẩn đoán, tiên lượng và theo dõi nhiễm khuẩn huyết. Phân bố bệnh nhi theo tuổi và giới. Tiền sử sản khoa của bệnh nhi. Tiền sử nuôi dưỡng và tiêm chủng.

Tiền sử bệnh tật của bệnh nhi. Bệnh sử của bệnh nhi. Triệu chứng lâm sàng. Đặc điểm xét nghiệm của bệnh nhi.

Đặc điểm xét nghiệm bạch cầu của bệnh nhi. Tình trạng thiếu máu của bệnh nhi. Nồng độ hs-CRP và PCT. Tình trạng suy hô hấp của bệnh nhi theo SpO2 và PaO2.

Đặc điểm vi rút. Đặc điểm đồng nhiễm. Đặc điểm đồng nhiễm vi khuẩn. Đặc điểm chung của bệnh nhi theo các nhóm vi rút đơn thuần.

Đặc điểm tiền sử sản khoa theo các nhóm vi rút đơn thuần. Tiền sử nuôi dưỡng và tiêm chủng theo các nhóm vi rút đơn thuần. Tiền sử mắc bệnh hô hấp theo các nhóm vi rút đơn thuần. Đặc điểm bệnh sử theo các nhóm vi rút đơn thuần.

Triệu chứng lâm sàng theo các nhóm vi rút đơn thuần. Tổn thương X-quang theo các nhóm vi rút đơn thuần .71 DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 3. Đặc điểm chỉ số xét nghiệm theo các nhóm vi rút đơn thuần. Đặc điểm chỉ số bạch cầu theo các nhóm vi rút đơn thuần.

Đặc điểm thiếu máu, hs-CRP và PCT theo các nhóm vi rút đơn thuần. Đặc điểm suy hô hấp theo các nhóm vi rút đơn thuần. Đặc điểm lâm sàng bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác. Tổn thương X-quang phổi các bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút.

Đặc điểm các chỉ số xét nghiệm ở các bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút. Đặc điểm chỉ số bạch cầu ở các bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút. Đặc điểm thiếu máu, hs-CRP và PCT ở các bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút. Đặc điểm suy hô hấp theo SpO 2 và PaO2 ở các bệnh nhi đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút.

So sánh triệu chứng lâm sàng giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nặng nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác. So sánh tổn thương X-quang phổi giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nặng nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác. So sánh các chỉ số xét nghiệm giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác. So sánh chỉ số bạch cầu giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác.

So sánh tình trạng thiếu máu, hs-CRP và PCT giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác .87 DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 3. Tình trạng suy hô hấp giữa nhóm bệnh nhi viêm phổi nhiễm 1 vi rút đơn thuần và nhóm đồng nhiễm vi khuẩn, vi rút khác. Một số triệu chứng lâm sàng và một số chỉ số cận lâm sàng. Tương quan giữa các chỉ số cận lâm sàng.

Phương trình hồi quy tuyến tính biểu diễn.92 mối quan hệ giữa hs-CRP và PCT. Thời gian điều trị theo căn nguyên. Kết quả điều trị theo căn nguyên. Kết quả điều trị theo một số đặc điểm cận lâm sàng.

So sánh cận lâm sàng bệnh nhân viêm phổi và trẻ khỏe mạnh.103 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.