Luận án: Xây dựng bảng từ thính lực lời tiếng Việt cho trẻ em 6-15 tuổi

Ộ GI O Ụ OT O Ộ Y TẾ TRƢỜN ỌC NỘ PH M TIẾN DŨN NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CÁC BẢNG TỪ THÍNH LỰC LỜI TIẾNG VIỆT ỨNG DỤNG O SỨC NGHE LỜI CHO TRẺ EM TUỔI HỌC ƢỜN (6 ẾN 15 TUỔI) LUẬN ÁN TIẾN SĨ ỌC NỘ – 2024 Ộ GI O Ụ OT O Ộ Y TẾ TRƢỜN ỌC NỘ PH M TIẾN DŨN NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CÁC BẢNG TỪ THÍNH LỰC LỜI TIẾNG VIỆT ỨNG DỤNG O SỨC NGHE LỜI CHO TRẺ EM TUỔI HỌC ƢỜN (6 ẾN 15 TUỔI) huy n ng nh: T i - M i - Họng M số: 9720155 LUẬN ÁN TIẾN SĨ ỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Cao Minh Thành 2. Nguyễn Văn Lợi NỘ - 2024 LỜ CAM OAN Tôi là Phạm Tiến ng, Nghiên cứu sinh khóa 35 chuy n ng nh T i M i Họng, Trƣờng ại học Y Hà Nội, xin c m đo n: 1. ây l luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của PGS.

Cao Minh Thành, GS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu n o khác đ đƣợc công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực v khách qu n, đ đƣợc xác nhận và chấp nhận củ cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 05 tháng 01 năm 2024. Ngƣời viết c m đo n Phạm Tiến Dũng DAN MỤC TỪ V ẾT TẮT Viết tắt Tiếng anh Tiếng việt BTT Bảng từ thử SNL Sức nghe lời AC Air Conduction Nghe đƣờng khí ASHA American Speech-Language- Hiệp hội Nghe-Nói- Ngôn ngữ Hearing Association Ho Kỳ BC Bone Conduction Nghe đƣờng xƣơng CID Centre Institue for the Deaf Trung tâm viện điếc CNC Consonant –Nuclues – Phụ âm-Hạt nhân nguy n âm- Consonant Phụ âm CV Consonant - Vowel Phụ âm - Nguyên âm. LNT Lexical Neighborhood Test ánh giá từ vựng lân cận. MLNT Multisyllabic Lexical ánh giá từ vựng lân cận nhiều Neighborhood Test âm tiết.

NAM Neighborhood Activation Phƣơng thức kích hoạt các từ Model lân cận NU: Northwestern University ại học Northwestern. NU- Northwestern University- ánh giá khả năng hiểu lời cho trẻ CHIPS: hildren’ Perception of em củ ại học Northwestern Speech PBK: Phonetically Balanced Cân bằng ngữ âm cho trẻ mẫu giáo Kindergarten PTA: Pure Tone Average Ngƣỡng nghe đơn âm trung bình SRT: Speech Recognition Threshold Ngƣỡng nghe lời SDI: Speech Discrimination Index Chỉ số phân biệt lời SDT: Speech Detection Threshold Ngƣỡng phát hiện lời WIPI: Word Intelligibility by Picture ánh giá khả năng hiểu lời bằng Identification việc nhận r các bức tr nh MỤC LỤC ẶT VẤN Ề. Lịch sử nghiên cứu. Lịch sử trên thế giới.

Lịch sử nghiên cứu tại Việt Nam. ơ sở xây dựng bảng từ thính lực lời tiếng Việt cho trẻ em tuổi học đƣờng. ặc điểm chung tiếng Việt.Cấu trúc âm tiết tiếng Việt. Vần trong tiếng Việt.

Thanh điệu tiếng Việt. Sự phát triển vốn từ vựng qua các lứa tuổi học đƣờng và bảng từ thử sức nghe lời cho trẻ em. Thông tin chi tiết một số bảng từ thử, câu thử đ xây dựng. Phƣơng ngữ.

ơ sở ứng dụng các bảng từ thính lực lời tiếng Việt đo sức nghe lời. Thể loại, nguyên nhân, mức độ nghe kém. Sức nghe đơn âm. Sức nghe lời.

Ứng dụng đo sức nghe lời cho trẻ học đƣờng. Ố TƢỢN V P ƢƠN P ÁP N ÊN CỨU. ối tƣợng nghiên cứu. ị điểm và thời gian nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu chuẩn loại trừ. Phƣơng pháp nghi n cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu.

Nội dung nghiên cứu. ác bƣớc tiến hành. Vật liệu v phƣơng tiện nghiên cứu. Sai số và cách khắc phục sai số.

Phân tích và xử lý số liệu. ạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Xây dựng các bảng từ thính lực lời tiếng Việt cho trẻ em tuổi học đƣờng từ 6-15 tuổi.

Kho ngữ liệu và tần suất xuất hiện các từ. Danh sách các từ 1 âm tiết để góp phần xây dựng bảng từ thử. Danh sách các từ, ngữ 2 âm tiết để góp phần xây dựng bảng từ thử. Bảng từ thử 1 âm tiết.

Bảng từ thử 2 âm tiết. Ứng dụng các bảng từ thính lực lời tiếng Việt vào thực tế. Trƣờng độ, cƣờng độ các từ trong đĩ ghi d nh sách bảng từ thử. Thông tin chung đối tƣợng bình thƣờng kiểm định bảng từ thử và xác định chỉ số bình thƣờng sức nghe lời.

Ngƣỡng nghe đơn âm nhóm trẻ bình thƣờng. Kết quả kiểm định tính cân bằng bảng từ thử 1 âm tiết. Kết quả kiểm định tính cân bằng bảng từ thử 2 âm tiết. Ngƣỡng nghe lời ở nhóm trẻ nghe bình thƣờng.

Chỉ số phân biệt lời nhóm trẻ nghe bình thƣờng. Thông tin chung nhóm nghe kém. Thể loại và phân loại mức độ nghe kém theo tai. Ngƣỡng nghe lời và PTA.

Chỉ số phân biệt lời và PTA. Xây dựng các bảng từ thính lực lời tiếng Việt cho trẻ em tuổi học đƣờng 6-15 tuổi. Kho ngữ liệu và tần suất xuất hiện các từ. Danh sách từ 1 âm tiết góp phần xây dựng bảng từ thử.

Danh sách các từ, ngữ 2 âm tiết để góp phần xây dựng bảng từ thử. Bảng từ thử 1 âm tiết. Bảng từ thử 2 âm tiết. Ứng dụng các bảng từ thính lực lời tiếng Việt vào thực tế.

Trƣờng độ, cƣờng độ các từ trong đĩ ghi âm d nh sách bảng từ thử. Thông tin chung đối tƣợng bình thƣờng kiểm định bảng từ thử và xây dựng chỉ số bình thƣờng sức nghe lời. Ngƣỡng nghe đơn âm nhóm trẻ bình thƣờng. Kết quả kiểm định tính cân bằng bảng từ thử 1 âm tiết.

Kết quả kiểm định tính cân bằng bảng từ thử 2 âm tiết. Ngƣỡng nghe lời ở nhóm trẻ nghe bình thƣờng. Chỉ số phân biệt lời nhóm trẻ nghe bình thƣờng. ặc điểm chung của nhóm nghe kém.

Thể loại và phân loại mức độ nghe kém theo tai. Ngƣỡng nghe lời và PTA. Chỉ số phân biệt lời và PTA. 123 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ã ƢỢC CÔNG BỐ L ÊN QUAN ẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Nguy n âm đôi. Các vị trí cấu âm, phƣơng thức cấu âm của âm cuối. Phụ âm đầu. Bảng từ thử, số thử, câu thử đ đƣợc xây dựng ở Việt Nam.

Phƣơng ngữ tiếng Việt. Danh sách các từ 1 âm tiết có âm sắc thấp. Danh sách các từ 1 âm tiết có âm sắc trung. Danh sách các từ 1 âm tiết có âm sắc cao.

Danh sách các từ, ngữ 2 âm tiết có âm sắc thấp. Danh sách các từ 2 âm tiết có âm sắc trung. Danh sách các từ, ngữ 2 âm tiết có âm sắc cao. Bảng từ thử 1 âm tiết.

Phân loại vần trong các danh sách từ thử 1 âm tiết. Sự phân bổ số lƣợng các nguyên âm vào các danh sách từ thử 1 âm tiết. Sự phân bổ số lƣợng các phụ âm đầu vào các danh sách từ thử 1 âm tiết. Phân loại th nh điệu trong các danh sách từ thử 1 âm tiết.

Phân loại th nh điệu cao, thấp trong các danh sách từ thử 1 âm tiết. Chiều dài các chữ trong bảng từ thử 1 âm tiết. Số lƣợng con chữ trong bảng từ thử 1 âm tiết. Bảng từ thử 2 âm tiết.

Phân loại vần trong các danh sách từ thử 2 âm tiết. Sự phân bổ số lƣợng các nguyên âm vào các danh sách từ thử 2 âm tiết. Sự phân bổ phụ âm đầu theo âm sắc vào các danh sách từ thử 2 âm tiết. Phân loại th nh điệu trong các danh sách từ thử 2 âm tiết.

Phân loại th nh điệu cao, thấp trong các danh sách từ thử 2 âm tiết. Chiều dài các chữ trong bảng từ thử 2 âm tiết. Số lƣợng con chữ trong bảng từ thử 2 âm tiết. Trƣờng độ, cƣờng độ của các từ trong bảng tử thử 1 âm tiết.

Trƣờng độ, cƣờng độ của các từ trong bảng tử thử 2 âm tiết. Tuổi, giới tính nhóm kiểm định bảng từ thử. Số từ nhóm trẻ kiểm định bảng từ thử cần nghe. Phân bố tuổi, giới nhóm trẻ xây dựng chỉ số bình thƣờng ngƣỡng nghe lời và chỉ số phân biệt lời.

Ngƣỡng nghe trung bình đƣờng khí (PTA) tai phải. Tỷ lệ% nghe hiểu lời nói bảng từ thử 1 âm tiết tại 15dB. Tỷ lệ % nghe hiểu lời nói bảng từ thử 2 âm tiết tại 15dB. Ngƣỡng nghe lời với bảng từ thử 2 âm tiết.

Chỉ số phân biệt lời nhóm trẻ nghe bình thƣờng với bảng từ thử 1 âm tiết. Mức độ nghe kém và thể loại nghe kém. So sánh ngƣỡng nghe lời và PTA theo mức độ nghe kém. So sánh ngƣỡng nghe lời và PTA theo thể loại nghe kém.

Hệ số tƣơng qu n giữ ngƣỡng nghe lời và PTA. Chỉ số phân biệt lời ở các mức độ nghe kém khác nhau. Chỉ số phân biệt lời ở các thể loại nghe kém khác nhau. 84 DANH MỤC BIỂU Ồ Biểu đồ 3.

Tỷ lệ nghe hiểu lời nói 1 âm tiết. Phân bố giới tính nhóm nghe kém. Phân bố tuổi của nhóm nghe kém. Phân bố số t i nghe kém đƣợc nghiên cứu.

80 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Th nh điệu ( ƣờng nét F0) tiếng Việt. Mối liên hệ giữa các khu vực của vỏ não trong việc nghe hiểu, tích l y từ vựng và nghe nói. Biểu đồ sức nghe lời chuẩn của Pháp do Portmann xây dựng.

Các loại biểu đồ sức nghe lời bệnh lý. Bộ nội soi t i m i họng. Máy ghi âm tại đ i tiếng nói Việt Nam. Máy đo sức nghe đơn âm , sức nghe lời.

Phân thích phổ âm từ “mu ”. Phân thích phổ âm từ “mồ hôi”. 73 1 ẶT VẤN Ề o sức nghe lời (SNL) là một phần trong thực hành thính học, bằng cách sử dụng các chất liệu ngôn ngữ là từ thử, câu thử giúp chúng ta có thể đánh giá chức năng qu n trọng củ cơ qu n thính giác l nghe hiểu lời nói để giao tiếp, học tập, làm việc, giải trí… Trong thực hành thính học có h i phép đo SNL thƣờng sử dụng l tìm ngƣỡng nghe lời và chỉ số phân biệt lời.1-5 Ngƣỡng nghe lời l cƣờng độ lời nói nhỏ nhất m ngƣời nghe có thể trả lời đúng ít nhất 50% số từ hoặc câu trong 1 danh sách của bảng từ thử (BTT), bảng câu thử.6 Chỉ số phân biệt lời là tỷ lệ % số từ 1 âm tiết trả lời đúng trong 1 d nh sách của BTT tại các cƣờng độ kích thích khác nhau tƣơng ứng với tiếng nói thầm, nói thƣờng, nói to hoặc tại cƣờng độ m ngƣời nghe cảm thấy nghe thoải mái nhất, thƣờng l tr n ngƣỡng nghe lời 30dB – 40dB.