Luận án: Nghiên cứu nhiễm nấm miệng và chất lượng sống người mang phục hình răng tại Nam Định (2019-2021)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO BỘ Y VIỆN SỐT RÉT - KÝ SINH TRÙNG - CÔN TRÙNG TRUNG NGUYỄN HỮU BẢN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM NẤM MIỆNG VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI MANG PHỤC HÌNH RĂNG TẠI TỈNH NAM ĐỊNH (2019 - 2021) LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO BỘ Y VIỆN SỐT RÉT - KÝ SINH TRÙNG - CÔN TRÙNG TRUNG NGUYỄN HỮU BẢN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM NẤM MIỆNG VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI MANG PHỤC HÌNH RĂNG TẠI TỈNH NAM ĐỊNH (2019 - 2021) Chuyên ngành : Dịch tễ học Mã số : 9720117 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Ngọc Tuyến 2. Đinh Tuấn Đức HÀ NỘI - 2022 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM NẤM MIỆNG VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI MANG PHỤC HÌNH RĂNG TẠI TỈNH NAM ĐỊNH (2019 - 2021) LỜI CẢM ƠN Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Ngọc Tuyến và TS.

Đinh Tuấn Đức là những người thầy giáo, đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ, động viên và ngày đêm trăn trở cùng tôi trong suốt quá trình tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện, Phòng Khoa học & Đào tạo và các Khoa, Phòng liên quan của Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng trung ương đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng trân trọng cảm ơn tới Ban Giám đốc và các Phòng, Ban liên quan của Công an tỉnh Nam Định, Sở Y tế tỉnh Nam Định đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Chủ nhiệm, Cán bộ, Công nhân viên và kỹ thuật viên của Bộ môn Ký sinh trùng của Học viện Quân y đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu tại Labo của Bộ môn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và cán bộ viên chức của Khoa Sinh học phân tử của Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng trung ương đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu tại Labo của Khoa. Tôi xin bày tỏ lòng chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo, các Phòng, Ban và tập thể y-bác sĩ của Công ty TNHH MTV Phòng khám Răng-Hàm-Mặt Nụ Cười Việt đã tạo mọi điều kiện giúp tôi hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu. Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, xin được gửi tấm lòng đầy ân nghĩa nặng tình tới gia đình, vợ và con, nơi hàng ngày tôi nhận được sự cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ và mong mỏi cho tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này. Hà Nội, ngày 15 tháng 08 năm 2022 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM NẤM MIỆNG VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI MANG PHỤC HÌNH RĂNG TẠI TỈNH NAM ĐỊNH (2019 - 2021) Nghiên cứu sinh NGUYỄN HỮU BẢN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG NHIỄM NẤM MIỆNG VÀ CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI MANG PHỤC HÌNH RĂNG TẠI TỈNH NAM ĐỊNH (2019 - 2021) LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Hữu Bản, là nghiên cứu sinh khóa 11, chuyên ngành Dịch tễ học tại Viện Sốt rét-Ký sinh trung-Côn trùng Trung ương.

Tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy PGS. Lê Ngọc Tuyến và thầy TS. Đinh Tuấn Đức.

Các số liệu và thông tin nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn chính xác, trung thực, khách quan và đã được xác nhận, chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 15 tháng 08 năm 2022 Nghiên cứu sinh NGUYỄN HỮU BẢN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết Chữ viết đầy tắt đủ BN Bệnh nhân BRM Bệnh răng miệng CLCS Chất lượng cuộc sống CSSKRM Chăm sóc vệ sinh răng miệng DIP Dental Impact Profile (Tiểu sử tác động nha khoa) ĐLC Độ lệch chuẩn GOHAI The Geriatric Oral Health Assessment Index (Chỉ số đánh giá sức khỏe răng miệng người cao tuổi) GTLN Giá trị lớn nhất GTNN Giá trị nhỏ nhất HRQoL Health-related quality of life (Chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe) NNM Nhiễm nấm miệng OHIP The Oral Health Impact Profile (Đặc điểm tác động của sức khỏe răng miệng) PCNNM Phòng chống nhiễm nấm miệng PCR Polymerase Chain Reaction (Phản ứng chuỗi trùng hợp) PHR Phục hình răng Qol Quality of life (Chất lượng cuộc sống) RHM Răng hàm mặt RFLP Restriction fragment length polymorphism (Đa hình độ dài đoạn giới hạn) SIDD The Social Impacts of Dental Disease (Chỉ số tác động xã hội của bệnh răng miệng) SKRM Sức khỏe răng miệng SL Số lượng TB Trung bình TL Tỷ lệ VSRM Vệ sinh răng miệng WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN i LỜI CAM ĐOAN ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii DANH MỤC HÌNH x ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Chương 1.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 1. Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản, cơ sở lý thuyết dùng trong nghiên cứu. Sức khỏe răng miệng 3 1. Nhiễm nấm miệng 4 1.

Phục hình răng 4 1. Khái niệm chất lượng cuộc sống 5 1. Tỷ lệ nhiễm và một số yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng 9 1. Đặc điểm nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng 9 1.

Một số yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng 14 1. Xác định thành phần loài nấm miệng ở người mang phục hình răng 16 1. Kỹ thuật lấy bệnh phẩm và xét nghiệm soi tươi nấm 17 1. Quy trình kỹ thuật nuôi cấy nấm 17 1.

Kỹ thuật xác định thành phần loài nấm qua kỹ thuật PCR-RFLP 17 1. Xác định thành phần loài nấm bằng kỹ thuật giải trình tự gene 19 1. Đánh giá chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm miệng 20 1. Ảnh hưởng của việc mất răng đến sức khỏe răng miệng 20 1.

Ảnh hưởng của việc mất răng đến sức khỏe toàn thân 21 1. Ảnh hưởng của việc mất răng lên chất lượng cuộc sống 21 1. Chất lượng cuộc sống và chất lượng cuộc sống liên quan đến phục hình răng ở người mang phục hình răng 23 Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 2.

Xác định tỷ lệ nhiễm và một số yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019- 2021) 35 2. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu 35 2. Phương pháp nghiên cứu 36 2. Nội dung nghiên cứu 38 2.

Các kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu 39 2. Xác định và đo lường các chỉ số, biến số trong nghiên cứu 42 2. Xác định thành phần loài nấm miệng ở người mang phục hình răng 49 2. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu 49 2.

Phương pháp nghiên cứu 49 2. Nội dung nghiên cứu 50 2. Các biến số, chỉ số trong nghiên cứu 50 2. Các kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu 51 2.

Đánh giá chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm miệng 53 2. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu 53 2. Phương pháp nghiên cứu 54 2. Nội dung nghiên cứu 54 2.

Các biến số, chỉ số trong nghiên cứu 55 2. Các kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu 57 2. Phương pháp nhập, phân tích và xử lý số liệu 59 2. Sai số và Các biện pháp khống chế sai số 60 2.

Các biện pháp khống chế sai số 60 2. Đạo đức trong nghiên cứu 61 Chương 3. Xác định tỷ lệ nhiễm và một số yếu tố liên quan đến nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019 - 2021) 62 3. Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 62 3.

Xác định tỷ lệ nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019 - 2021) 64 3. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019- 2021) 69 3. Xác định thành phần loài nấm miệng ở người mang phục hình răng 77 3. Đánh giá chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm 85 3.

Chất lượng phục hình răng ở người mang phục hình răng 85 3. Chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm 86 Chương 4. Tỷ lệ nhiễm và một số yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019 - 2021) 106 4. Đặc điểm chung của đối tượng tham gia nghiên cứu 106 4.2 Tỷ lệ nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019 - 2021) 108 4.

Một số yếu tố liên quan đến tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tại tỉnh Nam Định (2019- 2021) 113 4. Thành phần loài nấm miệng ở người mang phục hình răng 115 4. Chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm miệng 119 4. Chất lượng phục hình răng ở người mang phục hình răng 119 4.

Chất lượng cuộc sống ở người mang phục hình răng có nhiễm nấm miệng 121 KẾT LUẬN 127 KHUYẾN NGHỊ 129 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI VÀ MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 130 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ 132 TÀI LIỆU THAM KHẢO 133 DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC 149 DANH MỤC BẢNG Tên bảng Tiêu đề Trang Bảng 2. Đặc điểm nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng 43 Bảng 2. Các yếu tố về nhân khẩu, xã hội học của người mang phục hình răng tham gia nghiên cứu 45 Bảng 2. Một số hành vi và kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng tham gia nghiên cứu 47 Bảng 2.

Đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành 48 Bảng 2. Xác định thành phần loài nấm miệng ở người mang phục hình răng 50 Bảng 2. Kích thước sản phẩm PCR và các mảnh cắt bằng enzyme MspI của một số loài nấm 51 Bảng 2. Đánh giá ảnh hưởng của mất răng đến chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân phục hình răng 55 Bảng 3.

Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu 62 Bảng 3. Một số hành vi và kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng 63 Bảng 3. Phân bố loại phục hình răng theo nhóm tuổi 64 Bảng 3. Phân bố tình trạng nhiễm nấm miệng theo giới 65 Bảng 3.

Phân bố tình trạng nhiễm nấm miệng ở người mang phục hình răng theo nhóm tuổi 65 Bảng 3.