Luận án tiến sĩ Triết học: Tư tưởng Jiddu Krishnamurti về con người

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng. Các tư liệu, trích dẫn trong luận án có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Kết quả nghiên cứu của luận án là trung thực và nguyên bản. Tác giả Võ Anh Tuấn LỜI CẢM ƠN Hoàn thành luận án Tự tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người, nghiên cứu sinh xin chân thành gửi lời cảm ơn đến Ban Giám đốc, Phòng Quản lý đào tạo; Ban chủ nhiệm Khoa Triết học, Học viện Khoa học xã hội — Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; quý thầy cô giáo, các nhà khoa học đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt khóa học.

Nghiên cứu sinh trân trọng cảm ơn PGS. Nguyễn Tiến Dũng, người thầy đã khuyến khích và tận tình hướng dẫn tôi trên con đường nghiên cứu khoa học. Không có sự giúp đỡ thường xuyên của quý thầy, chắc hăn tôi khó vượt qua được những thử thách trong quá trình thực hiện luận án này. Sau cùng, tôi xin cảm ơn sự hỗ trợ, động viên vô cùng quý giá của gia đình; sự trao đôi về học thuật của đồng nghiệp và bạn bè gần xa.

Xin trân trọng cảm ơn! ii MỤC LỤC 1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến bối cảnh lịch sử - xã hội và tiền đề hình thành tư tưởng của J. Krishnamurti về con người. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến những nội dung cốt lõi trong tư tưởng J.

Krishnamurti về con người. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến giá trị, hạn chế của tư tưởng Krishnamurti về con người. Những vấn đề chính cần tiếp tục giải quyết trong luận án. 26 Chương 2: BÓI CẢNH LỊCH SỬ - XÃ HỘI VÀ TIÊN ĐÈ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG CỦA J.

KRISHNAMURTI VẺ CON NGƯỜI. Bối cảnh lịch sử - xã hội. Cuộc đời và hành trình tư tưởng của Krishnamurti. ------ --s‹ 51 Chuong 3: NHUNG NOI DUNG COT LOI TRONG TU TUONG CUA JIDDU KRISHNAMURTI VÈẺ CON NGƯỜI.

Tự do - Nền tảng của nhân sinh. Tâm trí bị điều kiện và sự tha hóa tỉnh thần của con người hiện đại. Cách mạng nội tâm và sứ mệnh của giáo dục Chuong 4: TU TUONG CUA J. KRISHNAMURTI VE CON NGƯỜI - GIÁ 0) )À20:7)0e: 015.

Những giá trị chủ yếu của tư tưởng J. Krishnamurti về con người. Những hạn chế chủ yếu của tư tưởng J. Krishnamurti về con người.

148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BÓ CỦA TÁC GIÁ CÓ LIEN QUAN DEN LUAN AN. TÀI LIỆU THAM KHẢO. iii MỞ ĐÀU 1. Lý đo chọn đề tài Nghị luận về con người trong lĩnh vực triết học không phải là mới mẻ nếu chúng ta nhìn vào chiều sâu của lịch sử.

Không khó để tìm thấy những lý giải nhân học vô cùng phong phú trong di sản triết học , xuyên suốt từ Phật giáo, Nho giao, Socrates, Saint Augustin, F. Hegel, Ludwig Feuerbach cho dén chi nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa Freud, nhân học triết học, truong phai Frankfurt. Trong tư cách là một nhà nhân học, Jiddu Krishnamurti luôn hướng những thé nghiệm của mình vào vấn đề căn bản của tồn tại người. Ông luôn trăn trở làm sao để con người có được cuộc sống lành mạnh, an yên, hạnh phúc.

Jiddu Krishnamurti đã gieo ảnh hưởng đậm nét nơi suy tư của con người về những trắc diện của nhân sinh. Người ta còn nói rằng, tư tưởng đậm chất triết lý của Jiddu Krishnamurti có sức thức tỉnh mãnh liệt, đã “mở mắt” cho con người thấu suốt được trạng huống hiện hữu của chính mình trong thế giới đầy biến động này. Điều đó phần nào lý giải tại sao tình cảnh của con người trong xã hội hiện đại lại xâm chiếm mọi Suy tư chất chứa hiện sinh của nhà tư tưởng Án Độ. Nền văn minh của nhân loại trong thế kỷ XX và những thành tựu của nó có tác động đa chiều đến tồn tại người.

Không thể phủ nhận sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, những thành tựu tuyệt vời về kỹ thuật và công nghệ đã đem đến cho con người ngày nay một cuộc sống đầy tiện nghi không chỉ về vật chất, mà thậm chí còn thỏa mãn ở mức độ nhất định nhu cầu tỉnh thần. Nói cách khác, chưa có lúc nào con người lại được đáp ứng những nhu cầu đa dạng, phong phú mà nền văn minh hiện đại đã làm được. Song, đó chỉ là một mặt của vấn đề. Đúng như nhận định của C.Mác: “Những thắng lợi của kỹ thuật đường như đã được mua bằng cái giá của sự suy đổi về mặt tinh thần” [76, tr.10], rằng sự bành trướng của nền đại công nghiệp và sức mạnh của kỹ thuật đã làm tha hóa tinh thần của con người.

Nhà tư tưởng Án Độ đương đại Jiddu Krishnamurti được đánh giá là “một trong những nhà tư tưởng lớn nhất thời đại chúng ta” (Đạt Lai Lạt Ma). Từ “nhãn quan đại bàng” của một nhà nhân học có tắm lòng nhân văn sâu sắc, Krishnamurti cũng nhận thấy được những khía cạnh phi nhân tính của xã hội hiện đại. Không phải ngẫu nhiên, chủ đề xuyên suốt những bài diễn thuyết của nhà tư tưởng Ấn Độ chính là trạng huống hiện sinh của con người trong xã hội hiện đại. Dường như những thành tựu rực rỡ của nền văn minh hiện đại mà nhân loại không ngừng tự hào về chúng không thể đem lại một cuộc sống tốt đẹp và sự thanh thản tâm hồn Của COn người.

Rang, con người hiện đại đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tinh than sâu sắc, mà một trong những biểu hiện rõ ràng đó là tình trạng tha hóa của tồn tại người. Ở mức độ nhất định, cục diện thế giới đầy phức tạp, đầy rẫy những xung đột, bạo lực đang diễn ra với phạm vi và cường độ ngày càng thường xuyên và rộng lớn hơn đã phần nào chứng minh những suy tư của Krishnamurti không phải không có căn cứ. Không thể phủ nhận, cách tiếp cận nhân học của Krishnamurti đã mang đến cho chúng ta một cái nhìn đầy mê hoặc về vấn đề tồn tại người. Nói cách khác, có thể xem tư tưởng của Krishnamurti về con người đã thêm vào lịch sử triết học một ý kiến mới về một đề tài xưa cũ.

Thêm nữa, không khó để nhận ra trong những năm gan day, Krishnamurti là một trong những tác giả có số lượng tác phẩm được chuyển ngữ và xuất bản nhiều nhất ở Việt Nam. Song trái với thực tế đó, thật ngạc nhiên khi tư tưởng triết lý của ông lại chưa được nghiên cứu nhiều. Đó là một phần lý do giải thích Vì sao tác phẩm của Krishnamurti hiện diện khá phô biến trên các kệ sách, nhưng tên tuổi của ông cho đến nay vẫn còn khá xa lạ với giới học thuật trong nước. Nói cách khác, nghiên cứu về di sản tư tưởng của Krishnamurti có thể được xem là một chọn lựa đáng để tìm tòi với nhiều vấn dé con dang it nhiều mới mẻ.

Thiền nghĩ sự lựa chọn này chắc chắn là một thách thức không hề nhỏ cho bất cứ một nỗ lực “tìm lối vào mảnh đất tư tưởng” của nhà hiền triết Ấn Độ này. Những lý do trên đã thôi thúc nghiên cứu sinh lựa chọn “7 trởng của jJiddu Krishnamurti về con người” làm đề tài luận án tiễn sĩ chuyên ngành Triết học. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích của luận án Từ góc độ triết học, luận án có mục đích nghiên cứu tư tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người một cách chuyên sâu và mang tính hệ thống, trên cơ sở đó đánh giá những giá trị, hạn chế chủ yếu của nó.

Nhiệm vụ của luận án Để đạt được mục đích trên, luận án đã tập trung thực hiện những nhiệm vụ chủ yếu sau: Thứ nhất, tông quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến tư tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người, trên cơ sở đó xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ thêm. Thứ hai, làm rõ bối cảnh lịch sử - xã hội của thế giới và Án Độ, những tiền đề văn hóa tư tưởng, và những điểm nhắn trong cuộc đời và hành trình tư tưởng của Jiddu Krishnamurti có ảnh hưởng đến sự hình thành tư tưởng của ông về con người. Thứ ba, hệ thông hóa và luận giải những nội dung cốt lõi trong tư tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người. Thứ tư, chỉ ra những giá trị và hạn chế chủ yếu trong tư tưởng của Jiddu Krishnamurti vé con người.

Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án có đối tượng nghiên cứu là nội dung cơ bản, giá trị và hạn chế chủ yếu của tư tưởng Jiddu Krishnamurti về con người. Pham vỉ nghiên cứu Luận án tập trung khảo cứu có chọn lọc tư tưởng triết học của Jiddu Krishnamurti về con người thể hiện qua các tác phẩm chủ yếu của ông đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt và xuất bản chính thống ở Việt Nam. Trong những trường hợp cần thiết, nhằm đảm bảo tính chuẩn xác của tri thức, tác giả luận án còn tham khảo, đối chiếu một số bản dịch các tác phẩm của Jiddu Krishnamurti trên một số trang mạng (đã được nghiên cứu sinh liệt kê chỉ tiết ở phần 7ài liệu tham khảo).

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Cơ sở lý luận của luận án là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; quan điểm mácxít về nghiên cứu lịch sử triết học; quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa, giáo dục, và con người. * Phương pháp nghiên cứu Trên cơ sở việc xác định đề tài luận án thuộc đề tài nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu sinh đã lựa chọn các phương pháp nghiên cứu định tính trong quá trình thực hiện. Cụ thể, luận án sử dụng một cách nhất quán và có hệ thống những phương pháp nghiên cứu phô biến trong nghiên cứu triết học nói chung, nghiên cứu lịch sử triết học nói riêng như lịch sử và lôgic, phân tích và tổng hợp, diễn dịch và quy nạp, khái quát hóa, trừu tượng hóa, so sánh đối chiếu.

Phương pháp lịch sử và logic được tác giả sử dụng để làm rõ sự tác động của bối cảnh hình thành tư tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người. Suy cho cùng, tư tưởng của Jiddu Krishnamurti về con người không gì khác chính là “kết tỉnh của thời đại”, hình thành dưới sự tác động đa chiều của bối cảnh thế giới và Ấn Độ thế kỷ XX đến tình trạng nhân sinh mà thôi.