Vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề khi dạy học chương từ trường vật

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐOÀN THỊ THU TRANG VẬN DỤNG DẠY HỌC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHI DẠY HỌC CHƢƠNG “TỪ TRƢỜNG” VẬT LÝ 11 NÂNG CAO NHẰM PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH THPT MIỀN NÚI LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Thái Nguyên, năm 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐOÀN THỊ THU TRANG VẬN DỤNG DẠY HỌC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ KHI DẠY HỌC CHƢƠNG “TỪ TRƢỜNG” VẬT LÝ 11 NÂNG CAO NHẰM PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH THPT MIỀN NÚI Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lý Mã sô: 60.11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Tô Văn Bình Thái Nguyên, năm 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn khoa học PGS. Tô Văn Bình đã tận tình dạy bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong quá trình hoàn thành luận văn này. Đối với tác giả thầy luôn là một tấm gương sáng về tinh thần làm việc khoa học và sự quan tâm bồi dưỡng thế hệ trẻ. Tác giả xin chân thành cảm ơn tới tập thể các thầy cô giáo trong tổ Phương pháp giảng dạy vật lý, Ban chủ nhiệm khoa vật lý, Phòng sau đại học – Trường ĐHSP Thái Nguyên, Ban giám hiệu, các thầy cô giáo trường THPT Thành phố Cao Bằng, trường THPT Bế Văn Đàn đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và người thân, các anh chị học viên lớp cao học Lý K20 đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014 Tác giả: Đoàn Thị Thu Trang Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình đề tài nghiên cứu này là của tôi, do chính tôi viết, nghiên cứu và hoàn thành chưa được công bố ở đâu trên bất kì tạp chí nào. Thái Nguyên, Tháng 4 năm 2014 Tác giả Đoàn Thị Thu Trang Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ MỤC LỤC Trang Mục lục. i Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt.

ii Danh mục các bảng. iii Danh mục các hình vẽ, đồ thị. iv MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Bố cục của luận văn. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG DẠY HỌC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NHẰM PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH THPT MIỀN NÚI.

Phát huy tính sáng tạo của học sinh THPT trong dạy học. Đặc điểm và các đặc trưng cơ bản của tính sáng tạo của học sinh. Mối liên hệ giữa tư duy sáng tạo với các phẩm chất trí tuệ khác. Các biện pháp hình thành và phát huy tính sáng tạo của HS.

Cách kiểm tra đánh giá tính sáng tạo của học sinh. Quan niệm về dạy và học.1 Bản chất của hoạt động dạy trong quan điểm dạy học hiện đại .2 Bản chất của hoạt động học trong quan điểm dạy học hiện đại. Sự tương tác trong quan hệ dạy và học trong quan điểm dạy học hiện đại. Phương pháp dạy học theo xu hướng tích cực.

Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề. 17 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Thực trạng dạy học theo quan điểm phát hiện và giải quyết vấn đề theo hướng phát huy tính sáng tạo của học sinh ở các trường THPT miền núi. Phương pháp.

Kết quả điều tra. Vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Vật lí nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh. Đặc điểm dạy học vật lí. Vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Vật lí nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh.

Vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Vật lí nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh miền núi. Đặc điểm học sinh miền núi. Vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học Vật lí nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh miền núi. 34 Kết luận chương 1.

VẬN DỤNG DẠY HỌC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ MỘT SỐ BÀI HỌC CHƢƠNG “TỪ TRƢỜNG” VẬT LÝ 11 NÂNG CAO NHẰM PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH THPT MIỀN NÚI. Phân tích cấu trúc, mục tiêu dạy học chương “Từ trường” vật lý 11 nâng cao. Cấu trúc, đặc điểm chương “Từ trường” vật lý 11 nâng cao. Mục tiêu dạy học chương “Từ trường” Vật lý 11 nâng cao.

Thiết kế tiến trình dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề một số bài chương “Từ trường” Vật lí 11 nâng cao nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh THPT miền núi.1 Tiến trình giảng dạy bài số 1 .2 Tiến trình giảng dạy bài số 2. Tiến trình giảng dạy bài số 3. 59 Kết luận chương 2. 70 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 3.THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM.

Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm. Mục đích của thực nghiệm sư phạm. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm. Đối tượng và phương pháp của thực nghiệm sư phạm.

Đối tượng thực nghiệm sư phạm. Phương pháp của thực nghiệm sư phạm. Đánh giá kết quả TNSP. Cơ sở để đánh giá kết quả TNSP.

Kết quả của TNSP. 75 Kết luận chương 3. 90 KẾT LUẬN CHUNG. 96 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BGH.

Ban giám hiệu DH. Dạy học DH GQVĐ. Dạy học giải quyết vấn đề ĐC. Đối chứng GQVĐ.

Giải quyết vấn đề GV. Giáo viên HS. Học sinh PH & GQVĐ. Phát hiện và giải quyết vấn đề PTDH.

Phương tiện dạy học QTDH. Quá trình dạy học THPT. Trung học phổ thông TN. Đối chứng TNSP.

Thực nghiệm sư phạm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1 Đặc điểm chất lượng học tập của lớp TN và ĐC .2: Bảng tổng kết mức độ hứng thú, tích cực, chú ý nghe giảng của lớp TN và lớp ĐC. Bảng phân phối thực nghiệm - bài kiểm tra 1. Bảng xếp loại - bài kiểm tra 1. Bảng phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 1.

Bảng phân phối thực nghiệm - bài kiểm tra 2. Bảng xếp loại - bài kiểm tra 2. Bảng phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 2. Bảng phân phối thực nghiệm - bài kiểm tra số 3.

Bảng xếp loại - bài kiểm tra số 3. Bảng phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 3. Bảng tổng hợp các tham số thống kê qua ba bài kiểm tra TNSP. 89 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Trang Hình 1.1: Sơ đồ cấu trúc tâm lý của hoạt động học .2: Sơ đồ quan hệ người dạy - người học và đối tượng dạy học trong quá trình dạy học .3: Chu trình sáng tạo V.

Ra- zu- mốp- xki.1: Biểu đồ xếp loại học tập lần 1 .1: Đồ thị đường phân phối tần suất bài kiểm tra số 1 .2: Biểu đồ xếp loại học tập lần 2 .2: Đồ thị đường phân phối tần suất bài kiểm tra số 2 .3: Biểu đồ xếp loại học tập lần 3 .3: Đồ thị đường phân phối tần suất bài kiểm tra số 3. 87 } Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra: Từ nay đến năm 2020 chúng ta phải phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại.

Mục tiêu công nghiệp hóa – hiện đại hóa là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất – kĩ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lí, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa trên, đất nước cần có nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết vấn đề. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. ; “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nh dạng, chú ý các hoạt động xã hội , nghiên cứu khoa học.” Trong đó sáng tạo là một thành phần quan trọng tạo nên năng lực của HS.

Trước những yêu cầu trên, ngành giáo dục đã có nhiều đổi mới về chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học. Đặc biệt là việc đổi mới phương Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ pháp dạy học ở trường phổ thông. Nhiều giáo viên đã chú ý khắc phục việc dạy học theo lối truyền thụ một chiều, thiên về lý thuyết, xa rời thực tiễn. Đã có nhiều phương pháp dạy học hiện đại được nghiên cứu và vận dụng trong các trường phổ thông, trong đó có phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề.

Trong phương pháp này, học sinh được tổ chức hoạt động nhận thức thông qua việc phát hiện và giải quyết vấn đề. Nhờ đó học sinh tích cực, chủ động, tự giác tham gia hoạt động học, tự mình tìm ra tri thức cần chiếm lĩnh. Nghiên cứu về vận dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học đã có một số luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục được thực hiện như: Nguyễn Uy Đức - Vận dụng dạy học theo chủ đề trong dạy học chương “Từ vi mô đến vĩ mô” – Lớp 12 THPT ban nâng cao (Luận văn thạc sĩ – ĐHSP TPHCM- Năm 2009).