Tổ chức dạy học theo lý thuyết kiến tạo chương cân bằng và chuyển động của vật r

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN VĂN DŨNG TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO LÝ THUYẾT KIẾN TẠO CHƢƠNG “CÂN BẰNG VÀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN” VẬT LÝ 10 CƠ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: LL&PP DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÝ MÃ SỐ: 60 14 01 11 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Hồng Việt Thái Nguyên - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CAM ĐOAN Luận văn: Tổ chức dạy học theo lý thuyết kiến tạo chương “Cân bằng và chuyển động của vật rắn” Vật lý 10 cơ bản đƣợc thực hiện từ tháng 5 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014. Tôi xin cam đoan: Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các thông tin đã đƣợc chọn lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đƣa vào luận văn đúng quy định. Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực và chƣa đƣợc sử dụng để bảo vệ trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014 Tác giả Nguyễn Văn Dũng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, phòng đào tạo sau đại học, Ban chủ nhiệm, quý Thầy, Cô giáo khoa Vật lý trƣờng Đại học sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên và quý thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy, giúp đỡ trong suốt quá trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu cùng quý Thầy, Cô giáo tổ Vật lý trƣờng THPT Hòa Phú huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo hƣớng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hồng Việt, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lớp cao học Vật lý K20 đã giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này. Xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, ngƣời thân, bạn bè và đồng nghiệp giúp đỡ, động viên tác giả hoàn thành luận văn này. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014 Tác giả Nguyễn Văn Dũng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục các bảng. iv Danh mục các biểu đồ, sơ đồ. iv Danh mục hình. v Danh mục các từ viết tắt trong luận văn.

iv MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO LÝ THYẾT KIẾN TẠO ĐÁP ỨNG MỤC TIÊU DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ, NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI. Mục tiêu dạy học môn vật lí ở trƣờng THPT. Mục tiêu của giáo dục phổ thông:.

Mục tiêu DHVL ở trƣờng phổ thông: .2 Lý thuyết kiến tạo trong dạy học. Cơ sở tâm lý học của lý thuyết kiến tạo. Cơ sở triết học của lý thuyết kiến tạo. Một số luận điểm cơ bản của lý thuyết kiến tạo trong dạy học[7].

Dạy học kiến tạo. Cách tiếp cận kiến tạo trong dạy học. Các loại kiến tạo trong dạy học. Một số năng lực cơ bản kiến tạo kiến thức.

Vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học kiến tạo. Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học Vật lý ở trƣờng phổ thông. Đặc thù của môn Vật lý. Điều kiện cần thiết để tổ chức dạy học Vật lý theo quan điểm kiến tạo.

Tiến trình chung của việc vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học Vật lý ở trƣờng phổ thông. 18 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Tính tích cực của học sinh. Những biểu hiện của tính tích cực.

Các biện pháp phát huy tính tích cực. Tiêu chí đánh giá TTC của học sinh. Thực trạng dạy học Vật lý ở một số trƣờng THPT trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Đối với HS.

Đối với GV. Đề xuất tiến trình xây dựng kiến thức Vật lý THPT theo LTKT. Mục tiêu dạy học Vật lý THPT theo LTKT. Đề xuất tiến trình xây dựng kiến thức Vật lý THPT theo LTKT.

31 Kết luận chƣơng 1. 34 Chƣơng 2: ĐỀ XUẤT TIẾN TRÌNH DẠY HỌC THEO LTKT MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƢƠNG “CÂN BẰNG VÀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN” VẬT LÝ 10 CƠ BẢN ĐÁP ỨNG MỤC TIÊU DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ, NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI. Nghiên cứu nội dung chƣơng trình, sách giáo khoa và xây dựng sơ đồ cấu trúc logic nội dung chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn”. Mục tiêu dạy học chƣơng “ Cân bằng và chuyển động của vật rắn ”.

Nội dung của chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn”. Xây dựng cấu trúc nội dung chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn”. Thiết bị dạy học chƣơng đáp ứng mục tiêu dạy học chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn”. Thí nghiệm có trong phòng thí nghiệm của trƣờng thực nghiệm.

Thí nghiệm chúng tôi cải tiến, chế tạo. Lí do cải tiến, chế tạo thí nghiệm. 43 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Các thí nghiệm chế tạo, cải tiến.

Thiết kế tiến trình dạy học một số kiến thức chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn” theo lý thuyết kiến tạo. Điều tra quan niệm của học sinh về các kiến thức liên quan đến cân bằng và chuyển động của vật rắn trƣớc khi dạy học chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn”. Thiết kế tiến trình dạy học một số kiến thức chƣơng “Cân bằng và chuyển động của vật rắn” theo lý thuyết kiến tạo. 53 Kết luận chƣơng 2.

65 Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm. Đối tƣợng thực nghiệm. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm.

Nội dung thực nghiệm. Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm. Phân tích diễn biến giờ học thực nghiệm theo tiến trình DHKT đã đề xuất. Đánh giá kết quả thực nghiệm.

Đánh giá định tính. Đánh giá định lƣợng. 75 Kết luận chƣơng 3. 82 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

Hƣớng phát triển của luận văn. 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 87 PHỤ LỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC CÁC BẢNG STT Kí hiệu Nội dung Trang 1 Biểu hiện sự bộc lộ quan niệm và khả năng vận 75 Bảng 3. dụng kiến thức của HS.

Phân bố tần số điểm kiểm tra 76 3 Bảng 3. Xếp loại điểm kiểm tra 76 4 Bảng 3. Phân bố tần suất điểm kiểm tra 78 5 Bảng 3. Phân bố tần suất lũy tích điểm kiểm tra 78 6 Các tham số đặc trƣngcho bảng phân bố điểm 79 Bảng 3.

kiểm tra DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ STT Kí hiệu Nội dung Trang 1 Biểu đồ 3. Xếp loại kết quả học tập 77 2 Biểu đồ 3. Phân bố tần suất điểm kiểm tra 78 3 Biểu đồ 3. Phân bố tần suất tích lũy điểm kiểm tra 78 4 Sơ đồ 1.

Sơ đồ kiến tạo kiến thức của nhóm CLIS 20 5 Sơ đồ kiến tạo kiến thức của Guy Robardet và Sơ đồ 1. 21 Jean Claudde 6 Sơ đồ cấu trúc nội dung chƣơng“Cân bằng và Sơ đồ 2. 40 chuyển động của vật rắn” 7 Sơ đồ tiến trình DHKT kiến thức về “các dạng Sơ đồ 2. 8 Sơ đồ tiến trình DHKT kiến thức về “cân bằng Sơ đồ 2.

59 của một vật có mặt chân đế ” Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC HÌNH STT Kí hiệu Nội dung Trang 1 Hình 2. 42 Thí nghiệm tìm hợp lực của hai lực song song, 4 Hình 2. 43 cùng chiều Thí nghiệm xác định điều kiện cân bằng của vật rắn 5 Hình 2. 44 chịu tác dụng của hai lực Thí nghiệm về cách xác định trọng tâm của một vật 6 Hình 2.

45 mỏng, phẳng Thí nghiệm xác định điều kiện cân bằng của vật rắn 7 Hình 2. 45 chịu tác dụng của ba lực không song song. Nhóm 1 thiết kế thí nghiệm 4 46 9 Hình 2. Nhóm 2 thiết kế thí nghiệm 5 46 10 Hình 2.

Nhóm 3 thiết kế thí nghiệm 6 46 Dụng cụ thí nghiệm về điều kiện cân bằng của vật 11 Hình 2. 46 có mặt chân đế Xác định điều kiện cân bằng của một vật có mặt 12 Hình 2. Thí nghiệm về các dạng cân bằng của vật rắn 48 14 Hình 2. Bàn phƣơng án thiết kế 48 15 Hình 2.

Tìm nguyên vật liệu 48 16 Hình 2. Tham gia gia công 48 17 Hình 3. HS thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi của GV 68 18 Hình 3.2 HS tiến hành thí nghiệm về các dạng cân bằng 68 19 Hình 3. HS tiến hành thí nghiệm kiểm chứng 70 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN STT Viết tắt Viết đầy đủ 1 DHKT Dạy học kiến tạo 2 ĐC Đối chứng 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh 5 LTKT Lý thuyết kiến tạo 6 PPDH Phƣơng pháp dạy học 7 THPT Trung học phổ thông 8 TN Thực nghiệm 9 TNSP Thực nghiệm sƣ phạm 10 TTC Tính tích cực 11 QN Quan niệm 12 VTCB Vị trí cân bằng 13 SGK Sách giáo khoa 14 ĐKCB Điều kiện cân bằng 15 CB Cân bằng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Ngày nay, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tiến trình hội nhập quốc tế của đất nƣớc đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ cao, năng động, sáng tạo, tích cực, tự lực.

Để đáp ứng yêu cầu đó ngành giáo dục cần đổi mới một cách đồng bộ quá trình giáo dục và ở mọi cấp độ từ vĩ mô đến vi mô bao gồm: quan điểm giáo dục, mục tiêu giáo dục, nội dung, phƣơng pháp, phƣơng tiện và kiểm tra đánh giá quá trình giáo dục… Trong đó đổi mới quan điểm giáo dục đƣợc coi là điểm xuất phát và là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình giáo dục.2 Luật giáo dục quy định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác dụng đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.