Luận án phát triển nguồn nhân lực ngân hàng VietinBank - Nguyễn Thị Thuần Vân (2017)

bé quèc phßng Häc viÖn chÝnh trÞ NGUYỄN THỊ THUẦN VÂN Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc Ng©n hµng th-¬ng m¹i Cæ phÇn C«ng Th-¬ng ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: Kinh tÕ chÝnh trÞ M· sè : 62 31 01 02 LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ CHÝNH TRÞ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS NguyÔn Minh Kh¶i Hµ néi - 2017 bé quèc phßng Häc viÖn chÝnh trÞ NGUYỄN THỊ THUẦN VÂN Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc Ng©n hµng th-¬ng m¹i Cæ phÇn C«ng Th-¬ng ViÖt Nam LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ CHÝNH TRÞ Hµ néi - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả và trích dẫn nêu trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Thuần Vân MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 11 Chƣơng 1 PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 28 1. Một số vấn đề chung về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam 28 1.

Quan niệm, nội dung và các nhân tố tác động đến phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 39 1. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của một số ngân hàng thương mại trên thế giới và Việt Nam; bài học rút ra đối với Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam hiện nay 62 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM 79 2. Tổng quan về Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 79 2. Thành tựu, hạn chế trong phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 86 2.3 Nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế và những vấn đề đặt ra trong phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 117 Chƣơng 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM 139 3.

Quan điểm phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 139 3. Giải pháp đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực tại ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam 147 KẾT LUẬN 174 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ 177 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 178 PHỤ LỤC 190 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Chính trị quốc gia CTQG 2 Chủ nghĩa xã hội CNXH 3 Công ty Tài chính Quốc tế IFC 4 Hiệp hội Phát triển Quốc tế IDA 5 Ngân hàng thương mại NHTM 6 Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương VietinBank Việt Nam 7 Ngân hàng thương mại nhà nước NHTMNN 8 Ngân hàng Trách nhiệm hữu hạn một thành viên OceanBank Đại Dương 9 Ngân hàng Trách nhiệm hữu hạn một thành viên GP Bank Dầu Khí Toàn Cầu 10 Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế IBRD 11 Nguồn nhân lực NNL 12 Nhà xuất bản Nxb 13 Thương mại cổ phần TMCP 14 Tổ chức Bảo lãnh Đầu tư Đa phương MIGA 15 Trung tâm Giải quyết các Tranh chấp Đầu tư ICSID Quốc tế 16 Xã hội chủ nghĩa XHCN 17 Ngân hàng Tokyo Mitsubishi BTMU 18 Trường Đại học Việt Đức VGU 19 Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải HSBC 20 Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV 21 Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam TechcomBank 22 Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn AgriBank 23 Hội đồng Quản trị HĐQT DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 1: Sự biến động nhân sự qua các năm 91 Biểu đồ 2: So sánh trình độ cán bộ, nhân viên VietinBank 95 qua các năm (%) Biểu đồ 3: Cơ cấu nguồn nhân lực VietinBank năm 2015 (%). 106 Biểu đồ 4: Cơ cấu nguồn nhân lực VietinBank năm 2016 (%). 107 Biểu đồ 5: Số lượng cán bộ, nhân viên của VietinBank 116 qua các năm (%) 5 MỞ ĐẦU 1.

Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu Công trình “Phát triển Nguồn nhân lực Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam” là một công trình nghiên cứu độc lập của tác giả. Với vai trò là một cán bộ ngân hàng làm việc tại VietinBank, nghiên cứu sinh (NCS) đã được chứng kiến nhiều biến cố, thăng trầm của ngành Ngân hàng thời gian qua cũng như nhận thức rõ về vai trò của NNL trong quá trình phát triển của các ngân hàng hiện nay. NCS luôn cập nhật về tình hình NNL hiện tại của VietinBank và trăn trở làm sao có được những giải pháp mang tính quyết định để phát triển NNL nhằm thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển của VietinBank thời gian tới. Với quyết tâm đó, nghiên cứu sinh mong muốn được làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận, thực tiễn và đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm đóng góp cho sự nghiệp phát triển NNL tại VietinBank hiện nay và đó cũng là những nội dung chủ yếu mà đề tài luận án này hướng tới.

NCS cũng đã dành nhiều tâm huyết, thời gian và công sức từ khi tìm hiểu và quyết định lựa chọn đề tài luận án đến khi nghiên cứu, xây dựng luận án và đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn, các nhà khoa học cùng các đồng nghiệp tại VietinBank và một số ngân hàng khác. Luận án dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển con người trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính. Trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn trong và ngoài nước và sự hiểu biết của NCS, luận án đề cập thực trạng phát triển NNL ở một số ngân hàng tại Việt Nam trong đó tập trung nghiên cứu sâu về nguồn nhân lực, đặc biệt NNL làm nghiệp vụ chính tại VietinBank từ năm 2006 đến nay, trên cơ sở đó đề xuất những quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu để VietinBank không ngừng nâng cao chất lượng NNL đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và của toàn xã hội. Lý do lựa chọn đề tài Phát triển NNL, nhất là NNL chất lượng cao là một trong ba khâu đột phá chiến lược được Đảng ta khẳng định tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI và được khẳng định lại tại Đại hội lần thứ XII của Đảng.

Phát triển NNL thực sự là vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của mọi quốc gia, là một trong nhiều vấn đề đang được các cơ quan hoạch định chính sách, các nhà khoa học, những người chỉ đạo thực tiễn quan tâm nghiên cứu tiếp cận cả trên bình diện vĩ mô, vi mô và dưới nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, Phát triển NNL các NHTM tại Việt Nam đặc biệt là phát triển NNL ở VietinBank dưới góc độ kinh tế chính trị thì chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, cụ thể cả về lý luận và thực tiễn. Sau hơn 30 năm đổi mới và hội nhập của đất nước, Việt Nam đã từ một trong những nước nghèo và khó khăn nhất thế giới trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với thu nhập bình quân đầu người tăng từ mức dưới 100 USD lên 2.109 USD vào năm 2015 và 2.215 USD vào năm 2016, tăng trưởng GDP thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất thế giới từ năm 1990 đến nay, kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Góp phần không nhỏ vào thành công đó, ngành ngân hàng tài chính đã thực hiện mục tiêu tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát thông qua điều hành chính sách tiền tệ…và thực sự khẳng định rằng, ngân hàng là ngành kinh tế có vai trò vô cùng quan trọng đóng góp không nhỏ trong sự phát triển của nền kinh tế đất nước.

Yếu tố con người hay còn gọi là nguồn nhân lực ngành ngân hàng nói chung và tại VietinBank nói riêng luôn là yếu tố then chốt tạo nên sự phát triển bền vững, sự khác biệt riêng có và là thương hiệu của mỗi ngân hàng. Bởi vì muốn xây dựng một thương hiệu vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại đòi hỏi phải xây dựng, đào tạo con người phù hợp, đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, ưu tú về chất lượng, chuyên nghiệp về kỹ năng, hiện đại về công nghệ thông tin và cập nhật về trình độ ngoại ngữ…để mỗi cán bộ ngân hàng đều 7 là những điểm sáng, những nhân tố quan trọng quyết định sự thành công không phải của cá nhân mà còn của cả tổ chức họ đang nỗ lực cống hiến và làm việc. Nếu chỉ có quy trình chặt chẽ, trang thiết bị công nghệ thông tin hiện đại mà con người chưa chuyên nghiệp, trình độ chưa đáp ứng được yêu cầu công việc và yêu cầu của tổ chức thì không thể thực hiện được việc phát triển bền vững của một ngân hàng, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới, hội nhập. Bên cạnh đó, trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, các NHTM tại Việt Nam đang phải đối mặt với sức ép cạnh tranh toàn diện không chỉ ở thị trường trong nước mà còn cả trên thị trường quốc tế.

Các NHTM Việt Nam không thể phát triển tốt nếu không chiếm được thị phần, không phát triển được mạng lưới, không có đủ tiềm lực tài chính, không làm chủ được công nghệ, không tạo ra được những sản phẩm, dịch vụ mới…, mà yếu tố then chốt suy đến cùng chính là NNL. Chính vì vậy, phát triển NNL ngành ngân hàng đã, đang và sẽ luôn là nhu cầu bức thiết đặt ra và là thách thức đối với các cấp lãnh đạo, ban điều hành của mỗi ngân hàng. Đi cùng với những thành công chung của ngành ngân hàng, VietinBank cũng không phải là ngoại lệ khi phải đối mặt với những trọng trách của ngành cũng như tìm cách đi riêng nhằm mang lại sự phát triển bền vững cả về chất và lượng. VietinBank đã tập trung phát triển NNL, cải tiến chất lượng dịch vụ, nâng cao hiệu quả quản lý và đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển của hệ thống NHTM tại Việt Nam nói chung và của VietinBank nói riêng.