Xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo trường sa hiện nay luận án tiến sĩ

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ PHẠM HỒNG BINH Xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI - 2014 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ PHẠM HỒNG BINH Xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học Mã số : 62 22 03 08 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. PGS, TS Nguyễn Mạnh Hƣởng 2. PGS, TS Nguyễn Đức Tiến HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phạm Hồng Binh MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HUYỆN ĐẢO TRƢỜNG SA 30 1. Hệ thống chính trị ở Việt Nam và hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay 30 1. Quan niệm và đặc điểm xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay 59 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HUYỆN ĐẢO TRƢỜNG SA HIỆN NAY 68 2. Thực trạng xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa 68 2.

Nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra trong xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay 86 Chƣơng 3 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HUYỆN ĐẢO TRƢỜNG SA HIỆN NAY 102 3. Những nhân tố tác động và yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay 102 3. Một số giải pháp cơ bản xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay 119 KẾT LUẬN 156 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 160 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Viết đầy đủ Viết tắt 1 Ban Chấp hành Trung ƣơng BCHTW 2 Chủ nghĩa đế quốc CNĐQ 3 Chủ nghĩa xã hội CNXH 4 Chủ quyền biển, đảo CQBĐ 5 Đảng Cộng sản Việt Nam ĐCSVN 6 Hệ thống chính trị HTCT 7 Hội đồng nhân dân HĐND 8 Tƣ bản chủ nghĩa TBCN 9 Ủy ban nhân dân UBND 10 Xã hội chủ nghĩa XHCN 5 MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu khái quát về công trình nghiên cứu Đề tài “Xây dựng hệ thống chính trị huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay” đƣợc thực hiện dƣới góc độ khoa học của chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học.

Đây là công trình nghiên cứu dựa trên hệ thống những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về cách mạng xã hội chủ nghĩa; quan điểm, chủ trƣơng của Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTCT ở Việt Nam, về Chiến lƣợc bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và Chiến lƣợc biển Việt Nam đến năm 2020. Trong quá trình triển khai công trình này, tác giả đã tham khảo kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trong và ngoài nƣớc có liên quan; các báo cáo sơ kết, tổng kết các mặt công tác của Quân chủng Hải quân; của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Khánh Hòa; của UBND huyện đảo Trƣờng Sa và số liệu khảo sát thực tiễn của tác giả tại một số đảo thuộc huyện đảo Trƣờng Sa để giải quyết các vấn đề nghiên cứu đặt ra. Kết cấu công trình gồm: mở đầu, 3 chƣơng (6 tiết), kết luận, danh mục các công trình khoa học đã công bố của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục. Với dung lƣợng 150 trang nội dung, tác giả tập trung nghiên cứu, luận giải những vấn đề lý luận cơ bản về xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa; phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa; đề xuất yêu cầu và giải pháp cơ bản xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa hiện nay.

Đây là công trình nghiên cứu độc lập, không trùng lặp với bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào đã công bố. Lý do lựa chọn đề tài Việt Nam là một quốc gia ven biển, có diện tích bề mặt biển khoảng 3.000 km2; 3260 km bờ biển; nhiều hải cảng lớn; hơn 3000 hòn đảo lớn, nhỏ và gần một triệu km2 thềm lục địa. Vùng biển Việt Nam không chỉ có 6 tiềm năng kinh tế lớn, mà còn giữ vị trí chiến lƣợc về kinh tế, chính trị và quốc phòng – an ninh của đất nƣớc. Bƣớc sang thế kỷ XXI, trong bối cảnh nguồn tài nguyên trên lục địa ngày càng cạn kiệt, cùng với sự gia tăng dân số và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ làm cho tất cả các nƣớc có biển cũng nhƣ không có biển đều nhất loạt hiện thực hóa kế hoạch vƣơn ra biển nhằm tìm kiếm, tranh giành nguồn lợi to lớn từ biển.

Vì vậy, vấn đề tranh chấp chủ quyền quốc gia trên các vùng biển trở thành vấn đề chính trị hết sức nhạy cảm và phức tạp trên thế giới. Biển Đông nói chung, khu vực Trƣờng Sa nói riêng, có vị trí chiến lƣợc trong sự phát triển kinh tế và quốc phòng – an ninh của khu vực và thế giới, đƣợc nhiều nƣớc đặc biệt quan tâm. Các nƣớc ven biển trong khu vực, vì có quyền lợi trực tiếp ở đây nên luôn tăng cƣờng tranh chấp chủ quyền, làm cho vấn đề chủ quyền quốc gia ở Biển Đông nói chung, trên các đảo của Trƣờng Sa nói riêng trở thành “điểm nóng”, tạo ra những mâu thuẫn, dẫn đến những xung đột giữa các nƣớc trong khu vực. Mặt khác, một số nƣớc có tiềm lực khoa học công nghệ và quân sự trên thế giới, vì những mục tiêu kinh tế, chính trị khác nhau, đã luôn tìm cách can thiệp, gây áp lực cho các nƣớc trong khu vực, làm cho vấn đề tranh chấp chủ quyền biển, đảo trên Biển Đông ngày càng phức tạp và vƣợt ra khỏi phạm vi khu vực.

Vì vậy, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam không chỉ là nhiệm vụ thƣờng xuyên mà còn là vấn đề mang tính cấp bách, có ý nghĩa chiến lƣợc, quyết định đến sự phát triển ổn định, bền vững của đất nƣớc. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, của cả HTCT dƣới sự lãnh đạo của Đảng, trong đó, lực lƣợng tại chỗ là trực tiếp và nòng cốt. Huyện đảo Trƣờng Sa thuộc tỉnh Khánh Hòa, nằm giữa Biển Đông, án ngữ đƣờng hàng hải, hàng không quan trọng của khu vực và thế giới; đồng thời, là một vùng biển giàu tài nguyên, chƣa đƣợc khai thác. Vì vậy, các đảo 7 thuộc huyện đảo Trƣờng Sa đang là tâm điểm cho những tranh chấp chủ quyền giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực, là vấn đề nhạy cảm về an ninh - chính trị của cả khu vực và thế giới.

Xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa vững mạnh, thể hiện sự quản lý thống nhất về mặt nhà nƣớc của Việt Nam đối với vùng biển này, là cơ sở pháp lý quốc tế quan trọng khẳng định chủ quyền biển, đảo Việt Nam ở Trƣờng Sa; đồng thời, là điều kiện tiên quyết cho chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng – an ninh bảo vệ vững chắc chủ quyền Trƣờng Sa, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam trong tình hình mới. Nhận thức rõ vị trí, vai trò của huyện đảo Trƣờng Sa nói chung, HTCT huyện đảo Trƣờng Sa nói riêng, những năm gần đây, Đảng, Nhà nƣớc ta đã có những chủ trƣơng, chính sách nhằm củng cố, xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Để thực hiện mục tiêu: “Đến năm 2020, phấn đấu đƣa nƣớc ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, đảm bảo vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia trên biển, đảo, góp phần quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm cho đất nƣớc giàu mạnh” [46, tr.76], Đảng Cộng sản Việt Nam đã chủ trƣơng: “Thực hiện dân sự hóa trên biển, đảo gắn với tổ chƣc dân cƣ, tổ chức sản xuất và khai thác biển. Có chính sách đặc biệt để khuyến khích mạnh mẽ nhân dân ra định cƣ ổn định trên đảo và làm ăn dài ngày trên biển.

Thí điểm xây dựng các khu quốc phòng – kinh tế tại các đảo, quần đảo Trƣờng Sa, vùng biển, đảo ở Đông Bắc …” [46, tr. Chủ trƣơng của Đảng là cơ sở để tỉnh Khánh Hòa kết hợp với các bộ, ngành Trung ƣơng tiến hành các nội dung, biện pháp xây dựng HTCT, đẩy mạnh tiến trình dân sự hóa huyện đảo Trƣờng Sa. Trên thực tiễn, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của HTCT huyện đảo Trƣờng Sa không ngừng đƣợc củng cố; chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức huyện đảo Trƣờng Sa không ngừng đƣợc nâng cao; cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội ở huyện đảo từng bƣớc đƣợc xây dựng, phát triển và 8 phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, do sự chia cắt về địa lý; sự khắc nghiệt về môi trƣờng hoạt động; sự thiếu hụt về tổ chức, chồng chéo về cơ chế quản lý; những hạn chế về năng lực hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ công chức và những diễn biến phức tạp trên khu vực Biển Đông, làm cho hoạt động của HTCT huyện đảo Trƣờng Sa còn những biểu hiện hạn chế, chƣa hiệu quả, chƣa ngang tầm với vị thế của một huyện đảo tiền tiêu của Tổ quốc.

Vì vậy, xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa vững mạnh, với cơ cấu hợp lý, cơ chế hoạt động hiệu quả, có khả năng độc lập xử lý linh hoạt các mối quan hệ phức tạp trên biển là nhiệm vụ cấp bách, đáp ứng yêu cầu bảo vệ độc lập chủ quyền biển, đảo và chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của nƣớc ta hiện nay. Vấn đề đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTCT ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đã và đang đƣợc Đảng, Nhà nƣớc hết sức quan tâm; đƣợc nhiều học giả nghiên cứu dƣới những góc độ tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, vấn đề xây dựng HTCT huyện đảo Trƣờng Sa, một huyện đảo tiền tiêu của Tổ quốc, với nhiều tính đặc thù nhƣ hiện nay, chƣa có một công trình khoa học nào đề cập đến với tƣ cách là một đề tài độc lập, hoàn chỉnh.