Luận án tiến sĩ: Mối quan hệ Quản trị công ty và Hiệu quả kinh doanh tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VỚI HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VỚI HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh (Khoa QTKD) Mã số: 9340101_QTK LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và thông hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Xác nhận của giáo viên hướng dẫn 1 Hà nội, ngày … tháng 08 năm 2019 Tác giả luận án ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.v DANH MỤC CÁC BẢNG. vi DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ.viii LỜI NÓI ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY. QUẢN TRỊ CÔNG TY. Hệ thống quản trị công ty. HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY.

Khái quát về hiệu quả kinh doanh. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh. Tiêu chuẩn hiệu quả kinh doanh. CÁC LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY.

Lý thuyết quyền sở hữu. Lý thuyết người đại diện. Lý thuyết khế ước.26 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.29 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU30 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VỚI HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY.

Nghiên cứu về vai trò của của Hội đồng quản trị với hiệu quả kinh doanh của công ty. Nghiên cứu về vai trò của Ban giám đốc với hiệu quả kinh doanh của công ty. Nghiên cứu về vai trò của Ban kiểm soát với hiệu quả kinh doanh của công ty. Nghiên cứu về vai trò của cổ đông với hiệu quả kinh doanh của công ty.

Nghiên cứu về vai trò của các bên liên quan với hiệu quả kinh doanh iii của công ty. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM. Giới thiệu các công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu.

KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN. Lựa chọn các biến và giả thuyết nghiên cứu được đề xuất. Lựa chọn các biến quan sát.66 TÓM TẮT CHƯƠNG 2.68 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu. Quy trình nghiên cứu. NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH.

Phương pháp nghiên cứu định tính. Kết quả nghiên cứu định tính. Điều chỉnh mô hình nghiên cứu. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ.

Xác định tiêu chuẩn hiệu quả kinh doanh. Thiết kế bảng hỏi. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC. Thiết kế mẫu.

Thu thập dữ liệu. Phân tích dữ liệu.87 TÓM TẮT CHƯƠNG 3.93 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. MÔ TẢ VỀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH CÁC MỐI QUAN HỆ.

Kiểm định độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích tương quan. Phân tích hồi quy đa biến.

Kiểm định sự khác biệt theo ngành.118 iv TÓM TẮT CHƯƠNG 4.121 CHƯƠNG 5: BÌNH LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KIẾN NGHỊ. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. MỘT SỐ HÀM Ý TỪ KẾT QUẢ. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.

Hạn chế của nghiên cứu. Các định hướng nghiên cứu tiếp theo.140 TÓM TẮT CHƯƠNG 5.144 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.177 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Ý nghĩa 1 ASX Sở giao dịch chứng khoán Úc 2 BGĐ Ban giám đốc 3 BKS Ban kiểm soát 4 CLKD Chiến lược kinh doanh 5 EFA Nhân tố khám phá 6 GĐ Giám đốc 7 HĐQT Hội đồng quản trị 8 HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí 9 HOSE Minh 10 HQKD Hiệu quả kinh doanh 11 IFC Tổ chức tài chính quốc tế tại Việt Nam 12 NACD Hiệp hội quốc gia các nhà quản lý 13 OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 14 ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản 15 ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu 16 TGĐ Tổng giám đốc vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa vai trò của HĐQT với hiệu quả kinh doanh của công ty. Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa vai trò của BGĐ với hiệu quả kinh doanh của công ty.

Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa vai trò của BKS với hiệu quả kinh doanh của công ty. Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa vai trò của cổ đông với hiệu quả kinh doanh của công ty. Tổng hợp các nghiên cứu về mối quan hệ giữa vai trò của các bên liên quan với hiệu quả kinh doanh của công ty. Khảo sát về trách nhiệm của HĐQT trong giai đoạn từ 2009 đến 2011.

Kết quả khảo sát về trách nhiệm của BKS năm 2016. Khảo sát về việc đảm bảo quyền của cổ đông trong giai đoạn từ 2009 đến 2011. Kết quả khảo sát về vai trò của các bên liên quan trong quản trị công ty từ năm 2009 đến 2011. Đo lường chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh của công ty.

Đo lường vai trò của HĐQT trong quản trị CLKD. Đo lường sự độc lập của BGĐ trong việc ra và triển khai các quyết định kinh doanh ngắn hạn. Đo lường hiệu lực hoạt động của BKS. Đo lường việc đảm bảo các quyền của cổ đông không tham gia điều hành78 Bảng 3.

Đo lường việc khuyến khích sự hợp tác cùng có lợi giữa công ty và các bên liên quan không có vốn chủ sở hữu. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tổng nguồn vốn kinh doanh của ngành bất động sản và xây dựng. Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROA đối với ngành bất động sản và xây dựng80 Bảng 3. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tổng nguồn vốn kinh doanh của ngành công nghiệp.

Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROA đối với ngành công nghiệp. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tổng nguồn vốn kinh doanh của ngành tài chính. Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROA đối với ngành tài chính. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu của ngành bất động sản và xây dựng.

Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROE đối với ngành bất động sản và xây dựng. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu của ngành công nghiệp84 Bảng 3. Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROE đối với ngành công nghiệp. Tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu của ngành tài chính.

Bảng phân tổ cho chỉ tiêu ROE đối với ngành tài chính. Mô tả về đặc điểm của các biến. Mô tả đặc điểm từng thước đo của các biến nghiên cứu. Kết quả phân tích thang đo lần 1 cho nhân tố VTHDQT.

Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố VTHDQT. Kết quả phân tích thang đo lần 1 cho nhân tố SDLBGD. Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố SDLBGD. Kết quả phân tích thang đo lần 1 cho nhân tố HLHĐBKS.

Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố HLHĐBKS. Kết quả phân tích thang đo lần 1 cho nhân tố ĐBQCĐ. Kết quả phân tích thang đo lần 2 cho nhân tố ĐBQCĐ. Kết quả phân tích thang đo cho nhân tố VTBLQ.

Kết quả phân tích thang đo cho nhân tố HQKD. Kiểm định KMO. Kết quả EFA cho các biến độc lập. Kiểm định KMO.

Kết quả EFA cho các biến phụ thuộc. Hệ số tương quan (Correlations). Phân tích hồi quy lần 1. Phân tích hồi quy lần 2.

Kiểm định sự khác biệt theo ngành.120 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ SƠ ĐỒ: Sơ đồ 2. Mô hình nghiên cứu được đề xuất. Quy trình nghiên cứu của luận án.70 HÌNH VẼ: Hình 4. Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy.

Biểu đồ tần số của phần dư chuẩn hóa. Lý do chọn đề tài Về mặt lý luận, như chúng ta đã biết các nguồn lực sản xuất xã hội là một phạm trù khan hiếm và có xu hướng ngày càng giảm trong khi đó nhu cầu của con người ngày càng đa dạng và tăng lên không ngừng, con người ngày càng sử dụng nhiều các nguồn lực sản xuất để phục vụ các nhu cầu khác nhau của mình. Điều này phản ánh quy luật khan hiếm bắt buộc các doanh nghiệp cần phải trả lời một cách chính xác ba câu hỏi đó là: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Và sản xuất cho ai? Các doanh nghiệp không trả lời chính xác ba câu hỏi nêu trên sẽ sử dụng các nguồn lực sản xuất xã hội không có hiệu quả và sẽ không có khả năng tồn tại được. Mặt khác, các doanh nghiệp kinh doanh trong cơ chế thị trường đặc biệt là trong điều kiện nền kinh tế mở cửa và hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay đòi hỏi các doanh nghiệp phải đứng vững trong cạnh tranh.

Muốn vậy, các doanh nghiệp cần phải không ngừng quan tâm đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm hay dịch vụ của mình, cần phải sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Hiệu quả kinh doanh là phạm trù tương đối của việc sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất xã hội và đó cũng là điều kiện để thực hiện mục tiêu bao trùm, lâu dài của doanh nghiệp đó là tối đa hóa lợi nhuận của mình. Hiệu quả kinh doanh ngày càng cao càng phản ánh doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất của mình. Do đó, việc nâng cao hiệu quả kinh doanh cho các doanh nghiệp hiện nay là hết sức cần thiết và đòi hỏi khách quan để các doanh nghiệp thực hiện được mục tiêu bao trùm, lâu dài của mình.

Đối với các công ty cổ phần quản trị công ty và quản trị kinh doanh luôn tồn tại và luôn được diễn ra một cách đồng thời. Quản trị kinh doanh bao gồm việc điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp do BGĐ thực hiện. Còn Quản trị công ty đó lại là một quá trình thực hiện việc giám sát và kiểm soát nhằm bảo đảm cho việc thực thi phù hợp với lợi ích của các cổ đông.