Luận án tiến sĩ: Nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp vận tải hàng hóa Hải Phòng

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG LÊ BẰNG VIỆT NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HOÁ ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - Năm 2024 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG LÊ BẰNG VIỆT NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HOÁ ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. Vũ Thanh Liêm; TS. Nguyễn Thị Luyến Hà Nội - Năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải hàng hoá đường bộ tại Thành phố Hải Phòng trong điều kiện hội nhập quốc tế” là công trình nghiên cứu của riêng tôi; số liệu, thông tin sử dụng trong luận án là trung thực, dẫn nguồn gốc rõ ràng; nội dung luận án chưa từng được sử dụng để bảo vệ lấy bất kỳ một học vị hoặc đề tài nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả luận án Lê Bằng Việt LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Viện trưởng, Phó Viện trưởng và các Thầy, Cô giáo của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận án tại Viện.

Tôi bày tỏ lòng biết ơn tới TS Vũ Thanh Liêm và TS Nguyễn Thị Luyến, những người hướng dẫn tôi về mặt khoa học đã có những góp ý xác đáng và giúp đỡ tận tình trong quá trình tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các Lãnh đạo và đồng nghiệp công tác tại Trường Đại học Hải Phòng về những giúp đỡ đầy nhiệt huyết và những ý kiến đóng góp, động viên để tôi có thể hoàn thành nhiệm vụ. Cuối cùng, tôi đặc biệt biết ơn gia đình và những người bạn thân thiết đã thường xuyên động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận án này. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả luận án Lê Bằng Việt i MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .iv DANH MỤC BẢNG.

v DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ. vii MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Những điểm mới của luận án.

Kết cấu nội dung của luận án. 4 Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tổng quan các công trình liên quan đến phương thức nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải. Khoảng trống tiếp tục nghiên cứu trong luận án. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Cách tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp thông qua điều tra doanh nghiệp. Phương pháp thu thập thông tin thông qua phỏng vấn sâu.

Phương pháp phân tích dữ liệu .20 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải hàng hoá đường bộ.

Phương thức nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải hàng hoá đường bộ. Các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải hàng hoá đường bộ. KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Kinh nghiệm của một số địa phương.

Bài học kinh nghiệp rút ra cho Thành phố Hải Phòng .50 Chương 3 THỰC TRẠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA TẠI HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Thị trường vận tải hàng hóa tại Thành phố Hải Phòng. Thực trạng doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành Phố Hải Phòng.

Hội nhập quốc tế và yêu cầu đối với các doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng. ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Khả năng tồn tại và duy trì hoạt động của doanh nghiệp. Khả năng chiếm lĩnh thị phần của doanh nghiệp.

Khả năng duy trì và nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. ĐÁNH GIÁ PHƯƠNG THỨC NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Nâng cao năng lực cạnh tranh dựa vào quy mô và năng lực vận tải hàng hóa 78 3. Nâng cao năng lực cạnh tranh dựa vào giá cước vận tải.

Nâng cao năng lực cạnh tranh dựa vào sự khác biệt trong cung cấp dịch vụ vận tải. ĐÁNH GIÁ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Nhân tố hội nhập quốc tế. Nhân tố chính sách của Nhà nước.

Nhân tố điều kiện tự nhiên, văn hóa xã hội. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Những kết quả đạt được.

Những hạn chế và bất cập. Nguyên nhân của những hạn chế và bất cập .117 Chương 4 BỐI CẢNH VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. BỐI CẢNH VÀ QUAN ĐIỂM VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước. Quan điểm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ. Giải pháp từ phía chính sách của Trung ương.

Giải pháp từ phía chính sách của Thành phố Hải Phòng. Giải pháp từ phía doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng .138 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.147 NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .163 iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of South ASEAN East Asian Nations) ASEM Hội nghị thượng đỉnh Á Âu (The Asia-Europe Meeting) Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao (Build - Operate - BOT Transfer) CFS Điểm thu gom hàng lẻ (Container Freight Station) CP Cổ phần CSHT Cơ sở hạ tầng DN Doanh nghiệp EU Liên minh Châu Âu (European Union) GDP tổng sản phẩm nội địa (Gross Domestic Product) GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn HTX Hợp tác xã ITF Diễn đàn vận tải quốc tế (International Transport Forum) KT-XH Kinh tế - xã hội PPP Hợp tác công tư (Public Private Partnership) QL Quốc lộ TNHH Trách nhiệm hữu hạn VTHHĐB Vận tải hàng hoá đường bộ WB Ngân hàng Thế giới (World Bank) WTO Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization) v DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Quy mô mẫu và kết quả điều tra doanh nghiệp. Quy mô mẫu phỏng vấn sâu .1: Khối lượng hàng hoá luân chuyển bằng các phương thức trên địa bàn Hải Phòng .2: Đánh giá về khả năng nắm bắt sự thay đổi thị trường và nhu cầu của khách hàng của doanh nghiệp VTHHĐB tại Thành phố Hải Phòng .3: Khối lượng hàng hóa doanh nghiệp Hải Phòng vận chuyển nội tỉnh 65 Bảng 3.4: Khối lượng hàng hóa doanh nghiệp Hải Phòng vận chuyển đến địa phương khác .5: Khối lượng hàng hóa doanh nghiệp Hải Phòng vận chuyển từ địa phương khác đến .6: Thị phần vận tải hàng hóa tại Hải Phòng tuyến nội tỉnh .7: Thị phần vận tải hàng hóa tuyến từ Hải Phòng đi .8: Thị phần vận tải hàng hóa tuyến đến Hải Phòng .9: Đánh giá của doanh nghiệp về khả năng chiếm lĩnh thị phần của doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng .10: Cơ cấu chi phí trên giá cước của doanh nghiệp VTHHĐB .11: Khả năng sinh lời của DN VTHHĐB tại Thành phố Hải Phòng .12: Đánh giá của doanh nghiệp về lợi thế về chi phí của doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng .13: Quy mô doanh nghiệp vận tải hàng hoá đường bộ Hải Phòng.14: Đánh giá của doanh nghiệp về năng lực cạnh tranh dựa vào quy mô và năng lực vận tải của doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng .15: Giá cước VTHHĐB tuyến nội tỉnh tại Hải Phòng .16: Giá cước VTHHĐB tuyến từ Hải Phòng đi các địa phương khác 83 Bảng 3.17: Giá cước VTHHĐB tuyến từ các địa phương khác đến Hải Phòng 84 vi Bảng 3.18: Đánh giá của doanh nghiệp về chiến lược cạnh tranh bằng giá cước vận tải của doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường bộ tại Thành phố Hải Phòng 85 Bảng 3.19: Tỷ lệ vận tải hàng hóa hai chiều tuyến liên tỉnh (%) .20: Đánh giá của doanh nghiệp về ảnh hưởng của hội nhập quốc tế .21: Đánh giá của doanh nghiệp về ảnh hưởng của chính sách của trung ương .22: Đánh giá của doanh nghiệp về ảnh hưởng của chính sách của Thành phố Hải Phòng.23: Đánh giá của doanh nghiệp về ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên 102 Bảng 3.24: Đánh giá của doanh nghiệp về ảnh hưởng của yếu tố văn hóa, xã hội 103 Bảng 3.25: Đánh giá của doanh nghiệp về nguồn nhân lực của doanh nghiệp VTHHĐB tại Thành phố Hải Phòng .