Nhân tố tác động đến năng lực đổi mới doanh nghiệp công nghệ cao tại miền Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ………………… BÙI NHẬT LÊ UYÊN NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NĂNG LỰC ĐỔI MỚI CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI MỘT SỐ TỈNH TRỌNG ĐIỂM MIỀN NAM VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2018 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ………………… BÙI NHẬT LÊ UYÊN NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NĂNG LỰC ĐỔI MỚI CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI MỘT SỐ TỈNH TRỌNG ĐIỂM MIỀN NAM VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KINH DOANH THƯƠNG MẠI MÃ SỐ: 93 40 121 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. ĐOÀN THỊ HỒNG VÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2018 ii CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sĩ Kinh tế “Nghiên cứu các nhân tố tác động đến năng lực đổi mới của doanh nghiệp công nghiệp công nghệ cao tại một số tỉnh trọng điểm miền Nam Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được đúc kết từ quá trình học tập và nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua. Các kết quả nghiên cứu trong luận án hoàn toàn trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Thành phố Hồ Chí Minh năm 2018 iii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG VÀ MÔ HÌNH TÓM TẮT CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.

Cơ sở nghiên cứu. Tính cấp thiết của nghiên cứu. Bối cảnh nghiên cứu. Bối cảnh lý thuyết.

Bối cảnh thực tiễn. Câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng.

Đóng góp của nghiên cứu. Điểm mới của luận án. Đóng góp về mặt học thuật. Đóng góp về mặt thực tiễn.

Kết cấu của luận án .15 TÓM TẮT CHƯƠNG 1 .17 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU iv 2. Khái niệm đổi mới, năng lực đổi mới và công nghệ cao. Khái niệm đổi mới. Phân loại đổi mới.

Năng lực đổi mới. Khái niệm năng lực đổi mới. Tầm quan trọng của năng lực đổi mới. Khái niệm công nghệ cao và năng lực đổi mới trong công nghệ cao.

Khái niệm công nghệ cao. Năng lực đổi mới trong công nghệ cao. Cơ sở lý thuyết nền và các mô hình năng lực đổi mới trên thế giới 2. Cơ sở lý thuyết nền.

Lý thuyết hệ thống đổi mới quốc gia (NIS) (National Innovation Systems). Lý thuyết năng lực đổi mới. Nghiên cứu các mô hình năng lực đổi mới trong ngành công nghiệp công nghệ cao. Tseng và cộng sự (2011).

Rangus và Slavec (2017). Hung và cộng sự (2010). Kang và Park (2011). Đề xuất mô hình nghiên cứu và phân tích sự hình thành giả thuyết nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu đề xuất. Phân tích quá trình hình thành các giả thuyết trong mô hình nghiên cứu. Quản trị chất lượng toàn diện (TQM) và năng lực đổi mới. Sự học hỏi của tổ chức và năng lực đổi mới.

Hỗ trợ của Chính phủ và năng lực đổi mới. Mạng lưới cộng tác và năng lực đổi mới. Năng lực hấp thụ kiến thức và năng lực đổi mới. Nguồn nhân lực nội bộ và năng lực đổi mới.

Tình trạng sở hữu doanh nghiệp và năng lực đổi mới. 55 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 57 CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 3. Quy trình nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu của luận án. Quy trình phát triển và hoàn thiện thang đo nhân tố nghiên cứu. Phươn pháp nghiên cứu chi tiết. Nghiên cứu định tính.

Quy trình thảo luận tay đôi (In-depth interview). Quy trình thảo luận nhóm (Focus - group). Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu sơ bộ.

Nghiên cứu chính thức. Phân tích việc hình thành và xây dựng thang đo khái niệm nghiên cứu. Nhân tố năng lực đổi mới. Nhân tố hỗ trợ của Chính phủ.

Nhân tố nguồn nhân lực nội bộ. Nhân tố quản trị chất lượng toàn diện (TQM). Nhân tố sự học hỏi của tổ chức. Nhân tố năng lực hấp thụ kiến thức.

Nhân tố mạng lưới cộng tác. Tình trạng sở hữu doanh nghiệp (biến kiểm soát). Mô tả nghiên cứu định lượng sơ bộ. 92 TÓM TẮT CHƯƠNG 3.

106 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4. Mô tả chi tiết nghiên cứu định lượng chính thức. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu. Mô tả mẫu nghiên cứu.

Kiểm định thang đo các nhân tố. Kiểm định thang đo các nhân tố bằng EFA. Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh sau kết quả EFA. Kiểm định thang đo các nhân tố bằng CFA.

Đánh giá kết quả kiểm định thang đo. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Kiểm định mô hình nghiên cứu. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu.

Kiểm định sự khác biệt do tình trạng sở hữu doanh nghiệp. Kiểm định sự phiến diện không phản hồi. 140 TÓM TẮT CHƯƠNG 4. 141 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ CỦA NGHIÊN CỨU 5.

Các hàm ý quản trị đối với doanh nghiệp trong ngành công nghiệp công nghệ cao. Phát triển nguồn nhân lực cho công nghiệp công nghệ cao. Tăng cường hợp tác nghiên cứu khoa học thúc đẩy đổi mới. Nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nâng cao năng lực hấp thụ. Tăng cười vai trò của Chính phủ trong hoạt động đổi mới. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của nghiên cứu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo. 156 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ .157 TÀI LIỆU THAM KHẢO .158 PHỤ LỤC viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT KÝ HIỆU VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT AC Absorptive capacity Năng lực hấp thụ CBI Confederation of British Liên đoàn Công nghiệp Industry Anh CN Collaboration network Mạng lưới cộng tác CFA Confirmatory Factor Analysis Phân tích nhân tố khẳng định Df Degree of freedom Bậc tự do DTI Department of Trade and Bộ Công thương và công Industry nghiệp EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá FDI Foreign Direct Investment Đấu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội GII Global Innovation Index Chỉ số đổi mới toàn cầu GFI Goodness of fix index Chỉ số thống kê trong phân tích CFA GPS Global positioning system Hệ thống định vị toàn cầu GS Government suppor Hỗ trợ của Chính phủ INSEAD The business school for the Trường đào tạo kinh World doanh IHC Internal human resources Nguồn nhân lực nội bộ KMO Kaiser-Meyer-Olkin Kiểm định KMO trong phân tích nhân tố khám phá ix NIS National innovation system Hệ thống đổi mới quốc gia OECD Qrganisation for Economic Tổ chức hợp tác và phát Cooperation and Development triển kinh tế OL Organization learning Học hỏi của tổ chức PAF Principal Axis Factoring Một kỹ thuật trong phân tích EFA R&D Research & development Nghiên cứu và phát triển RMSEA Root Mean Square Error Chỉ số thống kê trong Approximation CFA SEM Structural Equation Modeling Mô hình cấu trúc tuyến tính SE Standard error Sai lệch chuẩn SMEs Small and Medium enterprise Doang nghiệp vừa và nhỏ SHTP Sai Gon High Tech Park Khu công nghệ cao Sài Gòn SPSS Statistical Package for the social Phần mềm xử lý dữ liệu Sciances TNHH Trách nhiệm hữu hạn TLI Tucker and Lewis index Chỉ số thống kê trong CFA TQM Total Quality Management Quản trị chất lượng toàn diện USPTO United States Patent and Phòng đăng ký nhãn hiệu Trademark Office hàng hóa và bằng sang chế Hoa Kỳ WIPO World intellectual property Tổ chức sở hữu trí tuệ thế organization giới x DANH MỤC CÁC BẢNG Tựa đề Trang Bảng 3-1: Bộ thang đo các khái niệm nghiên cứu của luận án 87 Bảng 3-2: Kết quả EFA và kiểm định Cronbach’s alpha thang đo TQM 93 Bảng 3-3: Kết quả EFA thang đo OL 94 Bảng 3-4: Kết quả EFA thang đo AC 96 Bảng 3-5: Đánh giá độ tin cậy thang đo GS 96 Bảng 3-6: Kết quả EFA thang đo GS 97 Bảng 3-7: Kết quả EFA thang đo IHC 97 Bảng 3-8: Kết quả EFA thang đo CN 98 Bảng 3-9: Đánh giá độ tin cậy thang đo IC 98 Bảng 3.