Luận án TS: Nhân tố ảnh hưởng ĐLKD nữ chủ DNNVV Tây Bắc - Vũ Quang Hưng

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C KINH T QU C DÂN --------------------------------- VŨ QUANG HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG LỰC KINH DOANH CỦA NỮ CHỦ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TIỂU VÙNG TÂY BẮC LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH HÀ N I – NĂM 2020 B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C KINH T QU C DÂN --------------------------------- VŨ QUANG HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG LỰC KINH DOANH CỦA NỮ CHỦ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TIỂU VÙNG TÂY BẮC CHUYÊN NGÀNH: QU N TR KINH DOANH (KHOA QTKD) MÃ S : 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngư i hư ng d n khoa h c: PGS. VŨ MINH TRAI HÀ N I – NĂM 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Vũ Quang Hưng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .iv DANH MỤC CÁC BẢNG.v DANH MỤC CÁC HÌNH. vii PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án.

Bố cục luận án .10 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY. Tổng quan về động lực và động lực kinh doanh. Tổng quan về động lực kinh doanh. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến động lực kinh doanh.

Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài. Tổng quan các nghiên cứu ở trong nước. Xác định khoảng trống và định hướng nghiên cứu .31 TÓM TẮT CHƯƠNG 2 .34 CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý thuyết liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng tới động lực kinh doanh.

Lý thuyết về tính cách cá nhân. Lý thuyết thể chế. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu của luận án.

Phát triển giả thuyết nghiên cứu .46 TÓM TẮT CHƯƠNG 3 .62 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu định tính. Mục tiêu nghiên cứu định tính. Nội dung của nghiên cứu định tính.

Nghiên cứu định lượng. Mục tiêu nghiên cứu định lượng. Nội dung nghiên cứu định lượng. Khái quát quy trình nghiên cứu .84 TÓM TẮT CHƯƠNG 4 .86 CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Chỉ báo mới được khám phá sau nghiên cứu định tính. Kết quả nghiên cứu định lượng. Một số chỉ báo bị loại sau nghiên cứu định lượng sơ bộ. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức.

Kết luận về các giả thuyết nghiên cứu .115 TÓM TẮT CHƯƠNG 5 .116 CHƯƠNG 6: THẢO LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Một số khuyến nghị. Đối với các cơ quan quản lý vĩ mô.

Đối với bản thân phụ nữ, nữ chủ DNNVV. Cải thiện môi trường kinh doanh, phát huy truyền thống văn hóa xã hội theo hướng hiện đại. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo.144 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ .146 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .147 PHỤ LỤC iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển Châu Á CLB Câu lạc bộ CP Cổ phần ĐLKD Động lực kinh doanh DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNTN Doanh nghiệp tư nhân DV Dịch vụ GEM Gender Entrepreneurship Markets Giám sát doanh nhân toàn cầu HAWASME Ha Noi Women Association of Small and Medium Enterprises Hội nữ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội IFC International Finance Corporation Công ty Tài chính Quốc tế ILO International Labour Organization Tổ chức Lao động Quốc tế MPDF Mekong Private Sector Development Facility Chương trình Phát triển Kinh tế Tư nhân Mekong NXB Nhà xuất bản TB Tây Bắc TM Thương mại TNHH Trách nhiệm hữu hạn tp Thành phố tp HCM Thành phố Hồ Chí Minh UN United Nation Liên hợp quốc UNIDO United Nations Industrial Development Organization Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên Hợp quốc VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Industry Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VWEC Vietnam Women Entrepreneurs Council Hội đồng doanh nhân nữ Việt Nam v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Tóm tắt các yếu tố cá nhân và môi trường ảnh hưởng đến ĐLKD đã được tìm thấy trong các nghiên cứu trước đây .1: Tóm tắt tác động của từng nhân tố cá nhân và môi trường đến ĐLKD trong các nghiên cứu trước đây được đề xuất trong mô hình nghiên cứu.

Thông tin về đối tượng tham gia phỏng vấn. Cấp độ thang đo sử dụng cho nghiên cứu định lượng. Thang đo Động lực kinh doanh. Thang đo Nhu cầu thành đạt.

Thang đo Năng lực bản thân doanh nhân. Thang đo Lạc quan. Thang đo Chấp nhận rủi ro. Thang đo Mạng lưới xã hội.

Thang đo Tiếp cận vốn. Thang đo Hình mẫu nữ doanh nhân. Thang đo Địa vị xã hội của nữ doanh nhân. Thang đo Ý kiến người xung quanh.

Thang đo Rào cản được nhận thức. Cỡ mẫu tối thiểu của luận án. Tiến độ thực hiện nghiên cứu. Tổng hợp các ký hiệu chỉ báo, câu hỏi đưa vào mô hình sau kết quả nghiên cứu định tính.

Tổng hợp chỉ báo bị loại sau kết quả định lượng sơ bộ. Đặc điểm nhân khẩu của người được khảo sát. Kết quả điều tra về ĐLKD của nữ chủ DNNVV. Thang đo Mạng lưới xã hội với 4 biến quan sát.

Cronbach’s Alpha của các thang đo trong nghiên cứu. Kiểm định KMO and Bartlett's Test các nhân tố. Kiểm định mức độ giải thích của các biến quan sát đối với nhân tố. Ma trận xoay nhân tố cho tất cả các biến độc lập.

Cronbach alpha cho biến “Chuẩn mực xã hội”. Cronbach alpha cho biến Lạc quan. Cronbach’ Alpha cho biến phụ thuộc. Kiểm định KMO and Bartlett's Test với biến phụ thuộc.

Kiểm định mức độ giải thích của các biến quan sát với biến phụ thuộc. Thống kê mô tả biến trong dữ liệu điều tra. Kết quả ma trận hệ số tương quan Pearson. Kết quả hồi quy .18: Kết quả phân tích mức độ tác động đến ĐLKD của nữ chủ DNNVV.

Kết luận về các giả thuyết nghiên cứu .115 vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Mô hình nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu của luận án. Thống kê tuổi của mẫu điều tra.

Thống kê cơ cấu dân tộc của mẫu điều tra. Thống kê số con của mẫu điều tra. Thống kê trình độ học vấn của mẫu điều tra. ĐLKD của nữ chủ DNNVV (các yếu tố kéo) trong mẫu điều tra.

ĐLKD của nữ chủ DNNVV (các yếu tố đẩy) trong mẫu điều tra. Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh .108 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài ĐLKD qua việc tạo lập và duy trì DN là động lực cho phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Một nền kinh tế phát triển được là nhờ phát triển về cả số lượng và chất lượng các DN.

Carree and Thurik (2003) chỉ ra rằng có mối quan hệ chặt chẽ giữa việc tạo lập DN mới với tăng trưởng kinh tế vùng và địa phương. Những nơi có tỷ lệ thành lập và duy trì DN cao thường có tốc độ phát triển kinh tế cao. Các DN được thành lập, duy trì và phát triển ngoài việc đóng góp vào GDP của nền kinh tế còn tạo ra nhiều việc làm cho xã hội, và làm giàu cho bản thân chủ DN. Chính vì lẽ đó, chính phủ các nước phát triển cũng như đang phát triển đều dành nhiều chính sách hỗ trợ và nỗ lực để thúc đẩy việc bắt đầu và điều hành DN trong giới trẻ, đặc biệt là giới nữ khuyến khích họ không đi làm thuê mà tự tạo việc làm, gia tăng cả về số lượng và chất lượng DN cho phát triển kinh tế (Estrin và cộng sự, 2009).

Trong một vài thập kỷ gần đây, phụ nữ trở thành doanh nhân và theo đuổi con đường tự chủ kinh tế đã nổi lên như một xu hướng toàn cầu. Các nhà lãnh đạo trên toàn thế giới luôn tìm cách để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước và vấn đề này liên quan đến phụ nữ - một nửa dân số thế giới - là giải pháp giúp giải phóng tất cả tiềm năng cho từng quốc gia. Phụ nữ ngày càng trở nên quan trọng đặc biệt trong sự phát triển kinh tế xã hội ở các đang phát triển, họ chiếm tỷ lệ đáng kể trong khu vực DNNVV. Theo ước lượng của IFC (2011) có từ 31 đến 38% tổng số DNNVV trong khu vực chính thức ở các nền kinh tế mới nổi do phụ nữ làm chủ.

Họ đóng góp công sức vào sự tăng trưởng và phát triển kinh tế thông qua việc tham gia vào hoạt động thành lập, duy trì và phát triển DN của họ trong khu vực DNNVV. Một số nghiên cứu gần đây cho thấy DN do phụ nữ làm chủ có xu hướng tăng nhanh hơn về số lượng so với các DN do nam giới làm chủ và chiếm tỷ lệ ngày càng cao trong các DNNVV (IFC, 2017). Theo GEM (2012) có 6,3% phụ nữ trên thế giới trong độ tuổi lao động có tham gia các hoạt động quản lý DN, trong khi đó có 19% các DNNVV được quản lý bởi phụ nữ. Với tầm quan trọng của DNNVV do phụ nữ làm chủ, thúc đẩy sự hình thành và phát triển các DN này là xu hướng chung của tất cả các nền kinh tế trên thế giới.

Doanh nhân nữ ở các nước phát triển có lợi thế hơn so với các nước đang phát triển, họ được tiếp cận với sự hỗ trợ lớn hơn từ các cố vấn là hình mẫu phụ nữ và dễ dàng tiếp cận đào tạo chính thức hơn trong quá trình quản trị: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra. Hơn nữa, việc tiếp cận vốn không khó, chấp nhận phụ nữ là chủ DN và phụ nữ tại nơi làm việc đã cải thiện đáng kể số lượng phụ nữ tại các quốc gia 2 phát triển (Bussey and Bandura, 1999). Tuy nhiên, phụ nữ ở các nước phát triển cũng phải đối mặt với những trở ngại nhất định, đây là những xã hội dựa trên các quy tắc cũ và để thay đổi nó cần một khoảng thời gian đủ dài.