Luận án: Mối quan hệ Phong cách lãnh đạo và Hành vi Nhân viên tại Doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NCS. Ao Thu Hoài MỐI QUAN HỆ GIỮA PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ HÀNH VI NHÂN VIÊN: KIỂM CHỨNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Hà Nội, 2012 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NCS. Ao Thu Hoài MỐI QUAN HỆ GIỮA PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ HÀNH VI NHÂN VIÊN: KIỂM CHỨNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Danh Nguyên 2.

Lê Hiếu Học Hà Nội, 2012 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án này chưa từng được nộp cho bất kỳ một chương trình cấp bằng tiến sỹ nào cũng như cho bất kỳ một chương trình cấp bằng nào khác. Tôi cũng xin cam đoan rằng bản luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu kết quả nêu trong Luận án là trung thực. Những tư liệu được sử dụng trong Luận án có nguồn gốc và trích dẫn rõ ràng.

Ao Thu Hoài 3 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.4 MỤC LỤC HÌNH MINH HỌA.8 MỤC LỤC BẢNG BIỂU.9 MỤC LỤC PHỤ LỤC.11 PHẦN MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN. DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA LUẬN ÁN. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN.19 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ HÀNH VI NHÂN VIÊN 21 1.

NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO. Lãnh đạo và Người lãnh đạo. Phong cách lãnh đạo. Phân loại phong cách lãnh đạo.

Học thuyết về Đặc điểm. Học thuyết về Hành vi. Trường phái Tham gia. Trường phái Tình huống.

Trường phái Nghiệp vụ. Trường phái Chuyển đổi và nghiên cứu của Bass và cộng sự. Đánh giá chung về các nghiên cứu Phong cách lãnh đạo. HÀNH VI CỦA NHÂN VIÊN.

Hành vi cá nhân. Hành vi nhân viên trong tổ chức. Một số hành vi được lựa chọn cho nghiên cứu. Tham vọng và hoài bão cá nhân.

Gắn bó với tổ chức. Căng thẳng trong công việc. MỐI QUAN HỆ GIỮA PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ HÀNH VI CỦA NHÂN VIÊN TRONG TỔ CHỨC. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành phong cách lãnh đạo.

Mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên. LÃNH ĐẠO VÀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO TẠI CÁC DOANH NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỆT NAM. Lãnh đạo và phong cách lãnh đạo ở Việt Nam. Lãnh đạo và phong cách lãnh đạo doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam.66 TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA PHẦN 1.67 PHẦN 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Xây dựng thang đo.

Thang đo phong cách lãnh đạo. Thang đo hành vi nhân viên. Nghiên cứu định lượng sơ bộ và điều chỉnh thang đo. Thang đo Phong cách lãnh đạo.

Thang đo hành vi nhân viên. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo. Thang đo Phong cách lãnh đạo. Thang đo hành vi nhân viên.

Kiểm tra độ hiệu lực của thang đo. Thang đo phong cách lãnh đạo. Thang đo hành vi nhân viên. Điều chỉnh mô hình nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu mới. Giả thuyết nghiên cứu sau khi điều chỉnh mô hình. Mẫu nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Mô tả mẫu.87 TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA PHẦN 2.89 PHẦN 3: KIỂM ĐỊNH VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT. Phân tích ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến hành vi nhân viên. Mô hình thứ nhất. Mô hình thứ hai.

Mô hình thứ ba. Phân tích sự khác biệt về hành vi của nhân viên dưới sự ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo 100 3. Sự khác biệt về tham vọng và hoài bão cá nhân. Sự khác biệt giữa các giới tính.

Sự khác biệt giữa các độ tuổi. Sự khác biệt giữa các nhóm học vấn. Sự khác biệt giữa các nhóm công việc đang làm. Sự khác biệt về gắn bó tổ chức.

Sự khác biệt giữa các giới tính. Sự khác biệt giữa các độ tuổi. Sự khác biệt giữa các nhóm học vấn. Sự khác biệt giữa các nhóm công việc đang làm.

Sự khác biệt về căng thẳng công việc. Sự khác biệt giữa các giới tính. Sự khác biệt giữa các độ tuổi. Sự khác biệt giữa các nhóm học vấn.

Sự khác biệt giữa các nhóm vị trí làm việc. Tổng hợp kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.110 TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA PHẦN 3.112 PHẦN 4: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KẾT LUẬN. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ. Phong cách lãnh đạo.

Hành vi nhân viên. Ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến hành vi nhân viên. Về ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo tới tham vọng và hoài bão cá nhân. Về ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo tới Gắn bó tổ chức.

Về ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo tới căng thẳng công việc. KẾT LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CHO BƯU CHÍNH VIỆT NAM. TỔNG KẾT NHỮNG ĐÓNG GÓP CHÍNH CỦA LUẬN ÁN. Những kết quả đã đạt được.

Những đóng góp của luận án. Những hạn chế trong kết quả nghiên cứu. Kiến nghị về các hướng nghiên cứu tiếp theo.126 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 192 Tiếng nước ngoài.

192 7 MỤC LỤC HÌNH MINH HỌA Hình 1.1: Mức độ kiểm soát hoạt động tổ chức của người lãnh đạo và nhân viên.2: Mô hình lãnh đạo tình huống.3: Mô tả sự phát triển các trường phái/học thuyết về lãnh đạo. Mô hình Mars về hành vi cá nhân, yếu tố tác động và hệ quả.5: Ứng dụng và phát triển mô hình MARS cho nghiên cứu của luận án.6: Những yếu tố tác động để hình thành nên phong cách lãnh đạo.7: Giải thích mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên dựa vào nghiên cứu về hành vi của J.1: Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên trong tổ chức.2: Khái quát quy trình nghiên cứu trong toàn bộ luận án.3: Khái quát quy trình nghiên cứu của luận án.4: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh.1: Phân tích nghiên cứu nhóm biến phong cách lãnh đạo.2: Gợi ý về sự sáng tạo hay vận dụng linh hoạt nghiên cứu của học thuyết lãnh đạo chuyển đổi theo Bass và cộng sự trong điều kiện Việt Nam.3: Ý nghĩa việc nghiên cứu của luận án đối với thực tế lãnh đạo trong các tổ chức Bưu chính ở Việt Nam thời kỳ đổi mới. 122 8 MỤC LỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Tổng hợp một số định nghĩa về Lãnh đạo.2: Một số học thuyết và trường phái nghiên cứu về lãnh đạo trong đó có đề cập đến phong cách lãnh đạo.3: Tổng hợp các tiêu chí phân loại phong cách lãnh đạo.4: Định nghĩa về căng thẳng công việc.5: Các kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo với các yếu tố trong một tổ chức.1: Danh sách các biến thang đo nghiên cứu phong cách lãnh đạo.2: Danh sách các biến thang đo hành vi nhân viên.3: Kết quả kiểm định sơ bộ thang đo phong cách lãnh đạo.4: Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo hành vi nhân viên.5: Kết quả phân tích KMO cho thang đo phong cách lãnh đạo.6: Kết quả phân tích KMO thang đo hành vi nhân viên.7: Thống kê mẫu nghiên cứu khảo sát và kiểm định trong một số doanh nghiệp Bưu chính ở Việt Nam.1: Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính mô hình thứ nhất.2: Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính mô hình thứ hai.3: Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính mô hình thứ ba.4: Kết quả phân tích sự khác biệt về tham vọng và hoài bão cá nhân giữa hai giới nam và nữ trong doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam.5: Kết quả phân tích sự khác biệt về tham vọng và hoài bão cá nhân giữa các nhóm tuổi của nhân viên.6: Kết quả phân tích phương sai tham vọng và hoài bão cá nhân giữa các nhóm học vấn trong tổ chức doanh nghiệp Bưu chính.7: Kết quả phân tích phương sai tham vọng hoài bão cá nhân giữa các nhóm vị trí làm việc của nhân viên.8: Kết quả phân tích phương sai gắn bó tổ chức giữa hai giới tính.9: Kết quả phân tích phương sai gắn bó tổ chức giữa các nhóm tuổi.10: Kết quả phân tích phương sai gắn bó tổ chức giữa các nhóm học vấn của nhân viên Bưu chính.11: Kết quả phân tích phương sai gắn bó tổ chức giữa các nhóm vị trí làm việc của nhân viên 106 Bảng 3.12: Kết quả phân tích phương sai căng thẳng công việc giữa hai giới tính của nhân viên 107 Bảng 3.13: Kết quả phân tích phương sai căng thẳng công việc giữa các nhóm tuổi của nhân viên Bưu chính.14: Kết quả phân tích phương sai căng thẳng công việc giữa các nhóm học vấn của nhân viên 109 Bảng 3.15: Kết quả phân tích phương sai căng thẳng công việc giữa các nhóm công việc của nhân viên.16: Tổng hợp kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.110 1 MỤC LỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1 Tổng hợp một số nghiên cứu về phong cách lãnh đạo nổi bật.126 Phụ lục 2 Bốn phong cách lãnh đạo theo nghiên cứu của Rensis Likert.128 Phụ lục 3 Tóm tắt nghiên cứu về phong cách lãnh đạo của Victor H.129 Phụ lục 4 Bảng số liệu tổng hợp về lãnh đạo Tổng công ty Bưu chính Việt nam theo tuổi và giới tính.130 Phụ lục 5 Cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý theo trình độ chuyên môn của các nhóm tuổi và giới tính 131 Phụ lục 6 Cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý theo trình độ chuyên môn.132 Phụ lục 7 Cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý theo lĩnh vực được đào tạo chính.132 Phụ lục 8 Danh sách các biến thang đo phong cách lãnh đạo.133 Phụ lục 9 Thông tin về nguồn gốc và quá trình hiệu chỉnh các biến quan sát đo lường phong cách lãnh đạo. 134 Phụ lục 10 Danh sách các biến thang đo hành vi nhân viên.136 Phụ lục 11 Thông tin về nguồn gốc và quá trình hiệu chỉnh các biến quan sát đo lường hành vi nhân viên.138 Phụ lục 12 Câu hỏi khảo sát để kiểm định mỗi quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và hành vi nhân viên.

141 Phụ lục 13 Kết quả kiểm định sơ bộ thang đo phong cách lãnh đạo.144 Phụ lục 14 Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo hành vi nhân viên.146 Phụ lục 15 Kết quả phân tích EFA thang đo phong cách lãnh đạo.148 Phụ lục 16 Tổng hợp kết quả kiểm định sau xoay Matrix.149 Phụ lục 17 Ma trận chuyển đổi thành phần thang đo phong cách lãnh đạo.151 Phụ lục 18 Ma trận trọng số nhân tố thang đo phong cách lãnh đạo.152 Phụ lục 19 Bảng ma trận hiệp phương sai nhân tố thành phần thang đo hành vi của phong cách lãnh đạo.