Luận án tiến sĩ: Quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện ở Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục - Nguyễn Thị Huệ

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN THỊ HUỆ QU¶N Lý NHµ N¦íc vÒ GI¸O DôC cÊp huyÖn ë thµnh phè hµ néi ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019 luan an BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN THỊ HUỆ QU¶N Lý NHµ N¦íc vÒ GI¸O DôC cÊp huyÖn ë thµnh phè hµ néi ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số : 914 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Phạm Văn Sơn HÀ NỘI - 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Huệ luan an MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 14 1.

Tình hình nghiên cứu có liên quan tới quản lý nhà nước về giáo dục và quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện 14 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 35 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC CẤP HUYỆN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 39 2. Quản lý nhà nước về giáo dục 39 2. Quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 53 2.

Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 75 Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC CẤP HUYỆN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 82 3. Khái quát chung về tình hình kinh tế - xã hội thành phố Hà Nội 82 3. Tổ chức nghiên cứu thực trạng 83 3. Thực trạng giáo dục và quản lý giáo dục cấp huyện ở thành phố Hà Nội 86 3.

Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện ở thành phố Hà Nội 97 3. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động tới quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện ở thành phố Hà Nội 110 3. Đánh giá chung và nguyên nhân của thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện 114 Chương 4 ĐỊNH HƯỚNG, BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC CẤP HUYỆN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 122 4. Những định hướng đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện ở thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 122 4.

Các biện pháp quản lý nhà nước về giáo dục cấp huyện ở thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 128 Chương 5 KHẢO NGHIỆM VÀ THỬ NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC CẤP HUYỆN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI 155 5. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 155 5. Tổ chức thử nghiệm biện pháp 161 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 175 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 178 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 179 luan an PHỤ LỤC 188 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Cán bộ quản lý CBQL 2 Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT 3 Giáo dục đại học GDĐH 4 Giáo dục mầm non GDMN 5 Giáo dục phổ thông GDPT 6 Hội đồng nhân dân HĐND 7 Quản lý giáo dục QLGD 8 Quản lý nhà nước QLNN 9 Trung học cơ sở THCS 10 Trung học phổ thông THPT 11 Ủy ban nhân dân UBND 12 Xã hội chủ nghĩa XHCN luan an DANH MỤC CÁC BẢNG TT TÊN BIỂU ĐỒ Trang Bảng 3.1 Hệ thống các trường mầm non 86 Bảng 3.2 Hệ thống các trường tiểu học 87 Bảng 3.3 Hệ thống các trường THCS 87 Bảng 3.4 Thống kê số lượng cán bộ, giáo viên và phòng học các trường mầm non thành phố Hà Nội 89 Bảng 3.5 Thống kê số lượng cán bộ, giáo viên và phòng học các trường tiểu học thành phố Hà Nội 89 Bảng 3.6 Thống kê số lượng cán bộ, giáo viên và phòng học các trường THCS thành phố Hà Nội 90 Bảng 3.7 Thống kê chức vụ và trình độ được đào tạo của cán bộ phòng GD&ĐT cấp huyện (10 đơn vị được khảo sát) 94 Bảng 3.8 Thống kê chất lượng cán bộ của phòng GD&ĐT cấp huyện (10 đơn vị được khảo sát, số liệu thống kê không tính những người chưa có chứng chỉ).9 Thực trạng phân cấp, cơ chế, quan hệ quản lý trong QLNN về giáo dục ở cấp huyện 95 Bảng 3.10 Thực trạng mức độ thực hiện công tác tham mưu xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển giáo dục trên địa bàn cấp huyện 97 Bảng 3.11 Thực trạng mức độ tổ chức thực hiện QLNN về giáo dục cấp huyện 99 Bảng 3.12 Thực trạng mức độ thực hiện xây dựng, hoàn thiện các chủ trương, chỉ đạo và chính sách phát triển giáo dục và quản lý ở cấp huyện 102 Bảng 3.13 Thực trạng mức độ thực hiện kiểm tra, giám sát các hoạt động QLNN về giáo dục cấp huyện 105 Bảng 3.14 Thực trạng hiệu quả thực hiện kiểm tra, giám sát các hoạt động QLNN về giáo dục cấp huyện 108 Bảng 3.15 Kết quả khảo sát đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động 110 Bảng 5.1 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 156 Bảng 5.2 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 157 Bảng 5.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đã đề xuất (Tính điểm trung bình) 159 Bảng 5.4 Tiêu chuẩn, thang đánh giá tiêu chí 1 164 Bảng 5.5 Tiêu chuẩn, thang đánh giá tiêu chí 2 165 Bảng 5.6 Khảo sát trình độ ban đầu về năng lực quản lý của 166 luan an nhóm thử nghiệm và đối chứng Bảng 5.7 Kết quả chỉ đạo thực hiện chương trình, nội dung, phương pháp bồi dưỡng cho CBQL giáo dục 168 Bảng 5.8 Mức độ tiến bộ năng lực quản lý của CBQL giáo dục sau thử nghiệm tác động 168 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ TT TÊN BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa 2 mức độ đánh giá kết quả thqm mưu xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển giáo dục trên địa bàn cấp huyện 99 Biểu đồ 3.2 Tương quan giữa đánh giá của cán bộ lãnh đạo, CBQL cấp huyện với đánh giá của CBQL, giáo viên các trường về mức độ tổ chức thực hiện QLNN về giáo dục cấp huyện 102 Biểu đồ 3.3 Tương quan giữa đánh giá của cán bộ lãnh đạo, CBQL cấp huyện với đánh giá của CBQL, giáo viên các trường về mức độ thực hiện xây dựng, hoàn thiện các chủ trương, chỉ đạo và chính sách phát triển giáo dục và quản lý ở cấp huyện 105 Biểu đồ 3.4 Tương quan giữa đánh giá của cán bộ lãnh đạo, CBQL cấp huyện với đánh giá của CBQL, giáo viên các trường về mức độ thực hiện kiểm tra, giám sát các hoạt động QLNN về giáo dục cấp huyện 107 Biểu đồ 3.5 Tương quan giữa đánh giá của cán bộ lãnh đạo, CBQL cấp huyện với đánh giá của CBQL, giáo viên các trường về hiệu quả kiểm tra, giám sát các hoạt động QLNN về giáo dục cấp huyện 110 Biểu đồ 3.6 Thực trạng các yếu tố tác động đến QLNN về giáo dục ở cấp huyện 113 Biểu đồ 5.1 Tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 157 Biểu đồ 5.2 Tính khả thi của các biện pháp đề xuất 158 Biểu đồ 5.3 Mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 159 Biểu đồ 5.4 Mức độ tiến bộ về năng lực quản lý của CBQL giáo dục sau thử nghiệm tác động 170 luan an 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, là quốc sách hàng đầu.

Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đặc biệt quan tâm, chăm lo phát triển GD&ĐT. Đổi mới căn bản, toàn diện là tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới từ nhận thức đến hành động trong mọi hoạt động giáo dục, mà trước hết là đổi mới cơ chế QLNN về giáo dục. Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế đã nêu 1 trong 9 nhiệm vụ, giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới là: Đổi mới căn bản quản lý GD&ĐT, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở GD&ĐT; coi trọng quản lý chất lượng. Xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan QLNN về GD&ĐT và trách nhiệm quản lý theo ngành, lãnh thổ của các bộ, ngành, địa phương.

Quản lý nhà nước về giáo dục ở cơ sở thực chất là triển khai các hoạt động hành chính nhà nước trong quá trình chỉ đạo các hoạt động giáo dục ở cơ sở. Mọi cơ sở giáo dục thực hiện chức năng, nhiệm vụ GD&ĐT theo sự chỉ đạo ngành dọc, nhưng các cơ sở giáo dục đều đóng trên một địa bàn cụ thể nào đó, vì vậy cũng phải tuân thủ sự quản lý hành chính của địa phương theo quy định phân cấp của nhà nước. Mọi hoạt động quản lý không thể tách rời sự chỉ đạo theo ngành dọc và theo lãnh thổ và chúng được coi là một nguyên tắc quan trọng trong QLNN nói chung và QLNN về giáo dục nói riêng. Nội dung chủ yếu của nguyên tắc này dưới góc độ vĩ mô có thể diễn đạt như sau: Sự nghiệp giáo dục, hệ thống giáo dục quốc dân là một hệ thống nhất.

Để thực hiện được điều đó nhà nước đã quy định cụ thể nhiệm vụ quyền hạn của ngành và địa phương (như nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND, UBND, các cơ quan chức năng). Trong hoạt động quản lý mọi mặt ở địa phương (cấp huyện) như: kinh tế xã hội, văn hóa xã hội thì có nhiệm vụ quản lý GD&ĐT ở cấp huyện theo những quy định, quy chế của ngành. Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan QLNN về GD&ĐT thống nhất trong phạm vi cả nước. Chính luan an 6 quyền địa phương QLNN về GD&ĐT theo phần lãnh thổ của mình thông qua cơ quan chuyên môn, theo nhiệm vụ, quyền hạn do nhà nước quy định phù hợp với cơ chế phân cấp.