Luận án tiến sĩ: Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trường trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay - Vũ Thị Thu Thủy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM VŨ THỊ THU THỦY QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM VŨ THỊ THU THỦY QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 9 14 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1.TS Phan Văn Kha 2.TS Nguyễn Xuân Thức HÀ NỘI - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trường trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu và các số liệu trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng, chƣa đƣợc công bố trong một công trình nào khác. Hà Nội, tháng 8 năm 2018 Tác giả luận án Vũ Thị Thu Thủy ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Người hướng dẫn khoa học: GS. Phan Văn Kha và PGS.TS Nguyễn Xuân Thức đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án.

Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, Trung tâm Đào tạo - Bồi dưỡng thuộc Viện, các nhà khoa học đã tạo điều kiện mọi mặt để tác giả hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn tới Bộ Giáo dục Đào tạo, Đảng ủy, Ban Giám đốc, các Phòng Ban văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường trung học phổ thông trên địa bàn các tỉnh, thành phố: Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Lào Cai nơi NCS tổ chức nghiên cứu đã tạo mọi điều kiện về vật chất, tinh thần để tác giả thực hiện luận án. Xin chân thành cảm ơn quý Thầy giáo, Cô giáo, các nhà khoa học, gia đình, đồng nghiệp và tập thể lớp Nghiên cứu sinh K2012, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã quan tâm giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu, cổ vũ và động viên tác giả hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 8 năm 2018 Tác giả luận án Vũ Thị Thu Thủy iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CBQL : Cán bộ quản lý GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo GDCD : Giáo dục công dân GDPL : Giáo dục pháp luật GDTX : Giáo dục thƣờng xuyên GV : Giáo viên HS : Học sinh PBGDPL : Phổ biến giáo dục pháp luật THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông UBND : Ủy ban nhân dân iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC BẢNG SỐ. x DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ.

xii MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu.

Nơi thực hiện đề tài nghiên cứu. Các luận điểm bảo vệ. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án.

9 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Các công trình nghiên cứu về giáo dục pháp luật. Các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục pháp luật.

Nhận xét các công trình nghiên cứu và xác định các vấn đề cần giải quyết trong luận án. Giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Trƣờng trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân và đặc điểm lứa tuổi học sinh trung học phổ thông.

Bối cảnh hiện nay và công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Bối cảnh hiện nay của công tác giáo dục pháp luật và quản lý giáo dục pháp luật. Yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục pháp luật và quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Phân cấp quản lý trong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Phân cấp quản lý nhà nƣớc đối với giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Phân cấp quản lý trong nhà trƣờng trung học phổ thông về giáo dục pháp luật cho học sinh. Quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh của hiệu trƣởng trƣờng trung học phổ thông. Lập kế hoạch giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Tổ chức bộ máy giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Chỉ đạo, điều khiển hoạt động giáo dục giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Kiểm tra hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Các yếu tố chủ quan ảnh hƣởng đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Các yếu tố khách quan ảnh hƣởng đến quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. 67 Kết luận chƣơng 1.

69 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY. Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông. Mục đích khảo sát. Nội dung khảo sát.

Phƣơng pháp khảo sát. Tiêu chí và thang đánh giá. Địa bàn nghiên cứu và mẫu khảo sát thực trạng. Thực trạng giáo dục pháp luật cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông.

Thực trạng mức độ đạt đƣợc mục tiêu giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Thực trạng mức độ thực hiện các nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Thực trạng các hình thức giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Thực trạng mức độ thực hiện các phƣơng pháp giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Thuận lợi và khó khăn trong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông. Thực trạng quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông. Lập kế hoạch giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông93 2.

Tổ chức bộ máy nhân sự thực hiện hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Tổ chức và chỉ đạo các hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Quản lý cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Thực trạng yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Các yếu tố chủ quan ảnh hƣởng đến công tác quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Các yếu tố khách quan ảnh hƣởng đến công tác quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Đánh giá thực trạng công tác quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

112 Kết luận chƣơng 2. 114 viii Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi.

Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả. Nguyên tắc đảm bảo tính bền vững.

Biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục pháp luật cho học sinh. Lập kế hoạch giáo dục pháp luật theo chủ điểm giáo dục phù hợp với học sinh trung học phổ thông. Tổ chức bồi dƣỡng kiến thức, kỹ năng giáo dục pháp luật cho giáo viên và cộng tác viên.

Chỉ đạo thực hiện giáo dục pháp luật cho học sinh theo yêu cầu của chƣơng trình giáo dục pháp luật thông qua môn học. Chỉ đạo đa dạng hóa các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo các chủ điểm giáo dục pháp luật. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Mục đích khảo sát. Mẫu và địa bàn khảo sát. Phƣơng pháp khảo sát, tiêu chí và thang đánh giá khảo sát.

Tổ chức thực nghiệm biện pháp quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông. Mục đích thực nghiệm. Giả thuyết thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm.

Mẫu thực nghiệm. Kế hoạch và phƣơng pháp tiến hành thực nghiệm. Thực nghiệm thăm dò. Thực nghiệm tác động.

Xử lý chung kết quản thực nghiệm. Tổng hợp kết quả thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm. 163 Kết luận chƣơng 3.

164 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo. Đối với các trƣờng trung học phổ thông. Đối với các cơ quan liên quan đến giáo dục pháp luật.

168 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ PHỤ LỤC x DANH MỤC BẢNG SỐ Bảng 2. Mẫu khảo sát và địa bàn khảo sát. Biểu hiện hành vi vi phạm pháp luật của học sinh THPT. Thực trạng mức độ đạt đƣợc mục tiêu của giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông.

Đánh giá thực trạng mức độ thực hiện các nội dung giáo dục pháp luật cho học sinh trung học phổ thông .