Luận án: Phát triển giảng viên Cao đẳng GTVT trong kỷ nguyên CNH, HĐH & HNQT

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN VĂN LÂM PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HOÁ HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Hà Nội, 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN VĂN LÂM PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HOÁ HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 62 14 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Thành Nghị 2. Nguyễn Dục Quang Hà Nội, 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả của luận án là trung thực và chưa từng có ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Văn Lâm ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Người hướng dẫn khoa học – GS. TS Phạm Thành Nghị và PGS. TS Nguyễn Dục Quang đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Xin trân trọng cảm ơn GS.TS Phan Văn Kha, Nguyên Viện trưởng Viện KHGD Việt Nam ; PGS.TS Nguyễn Tiến Hùng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo, bồi dưỡng và quý Thầy, Cô giáo, các nhà khoa học, các cán bộ, viên chức thuộc các đơn vị chức năng của Viện KHGD Việt Nam đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, quan tâm tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin chân thành cảm ơn TS. Đỗ Ngọc Viện, Hiệu trưởng và tập thể lãnh đạo trường Đại học Công nghệ GTVT đã tạo điều kiện về thời gian, kinh phí cho tôi tham gia học tập và nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn Quí vị lãnh đạo các nhà trường : Đại học Công nghệ GTVT ; Cao đẳng GTVT II; Cao đẳng GTVT III và Cao đẳng GTVT Miền Trung; Quý vị Lãnh đạo các phòng, ban, khoa, trung tâm và các bạn đồng nghiệp của các trường nêu trên đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát thực tiễn, cung cấp tài liệu và thông tin liên quan, tạo điều kiện để tôi tiến hành thực nghiệm một số đề xuất của luận án. Luận án được hoàn thiện cũng nhờ có sự giúp đỡ, động viên về tinh thần, vật chất của những người thân, bạn bè đồng nghiệp và sinh viên nhiều khóa tại trường Đại học Công nghệ GTVT, tôi xin cảm ơn tất cả về sự giúp đỡ tận tình đó.

Dù đã rất cố gắng, song luận án chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp, chỉ dẫn từ các Thầy, Cô, Quí vị và các bạn. Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2014 Tác giả luận án iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCHTƯ Ban chấp hành Trung ương CBQL Cán bộ quản lý CNH Công nghiệp hóa ĐNGV Đội ngũ giảng viên ĐHSP Đại học sư phạm GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GDĐH Giáo dục đại học GS Giáo sư GTVT Giao thông vận tải GV Giảng viên HĐH Hiện đại hóa NCKH Nghiên cứu khoa học KHXH&NV Khoa học Xã hội và Nhân văn NCS Nghiên cứu sinh PGS Phó giáo sư QLGD Quản lý giáo dục SV Sinh viên TS Tiến sĩ XHCN Xã hội chủ nghĩa iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii MỤC LỤC iv DANH MỤC CÁC BẢNG viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ x DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC xi MỞ ĐẦU 1 1. Lý do lựa chọn đề tài 1 2. Mục đích nghiên cứu 3 3.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4 4. Giả thuyết khoa học 4 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4 7.

Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 5 8. Những luận điểm bảo vệ 6 9. Những đóng góp mới của luận án 7 10. Cấu trúc của luận án 7 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN 8 THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC 1.

Tổng quan lịch sử nghiên cứu về quản lý nguồn nhân lực và ĐNGV 8 1. Nghiên cứu chung về quản lý và quản lý nguồn nhân lực 8 1. Nghiên cứu về giảng viên và ĐNGV 10 1. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý, phát triển ĐNGV 13 1.

Quản lý nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực 20 1. Khái niệm về quản lý 20 1. Khái niệm về nguồn nhân lực 23 v 1. Quản lý nguồn nhân lực 24 1.

Những đặc trưng cơ bản của quản lý nguồn nhân lực 26 1. Phát triển nguồn nhân lực 29 1. CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế và những tác động đến sự phát 32 triển ĐNGV các trường cao đẳng ngành Giao thông vận tải 1. Quản lý đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên 38 1.

Khái niệm về giảng viên 38 1. Khái niệm về đội ngũ giảng viên 48 1. Quản lý đội ngũ giảng viên 48 1. Phát triển đội ngũ giảng viên theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực 53 Kết luận chương 1 61 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA 62 CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGÀNH GIAO THÔNG VẬN TẢI 2.

Quá trình hình thành và phát và phát triển của các trường cao đẳng ngành 62 Giao thông vận tải 2. Lịch sử hình thành các trường cao đẳng Giao thông vận tải 62 2. Một số đặc điểm chung của các trường cao đẳng Giao thông vận tải 63 2. Đánh giá và khảo sát thực trạng đội ngũ giảng viên và công tác phát triển 64 đội ngũ giảng viên của các trường cao đẳng ngành GTVT 2.

Khái quát về hoạt động khảo sát 64 2. Thực trạng về đội ngũ giảng viên 66 2. Thực trạng công tác phát triển ĐNGV của các trường cao đẳng ngành 97 Giao thông vận tải theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực 2. Một số tồn tại chính trong công tác phát triển ĐNGV của các trường cao 122 đẳng ngành Giao thông vận tải Kết luận chương 2 125 Chương 3.

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐNGV CÁC TRƯỜNG CAC ĐẲNG 126 GTVT THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC vi 3. Một số vấn đề về chiến lược phát triển ngành và nhiệm vụ của các trường 126 cao đẳng Giao thông vận tải 3. Một số vấn đề về chiến lược phát triển ngành Giao thông vận tải 126 3. Nhiệm vụ của các trường cao đẳng Giao thông vận tải trong đào tạo 129 nguồn nhân lực thực hiện chiến lược phát triển của ngành 3.

Các nguyên tắc xây dựng giải pháp 131 3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 131 3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 131 3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 132 3.

Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 132 3. Các giải pháp phát triển ĐNGV các trường cao đẳng GTVT theo tiếp cận 132 quản lí nguồn nhân lực 3. Giải pháp 1: Đổi mới công tác quy hoạch phát triển ĐNGV 132 3. Giải pháp 2: Đổi mới công tác tuyển chọn, sử dụng ĐNGV 140 3.

Giải pháp 3: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện 143 nhiệm vụ của ĐNGV 3. Giải pháp 4: Tăng cường kiểm tra, đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ 148 của ĐNGV 3. Giải pháp 5: Thực hiện chính sách đãi ngộ, tạo động lực cho việc nâng 152 cao năng lực thực hiện nhiệm vụ của ĐNGV 3. Thực nghiệm và khảo sát mức độ cần thiết, khả thi của giải pháp 155 3.

Lấy ý kiến chuyên gia và các nhà quản lý 155 3. Triển khai thử nghiệm một số nội dung 159 Kết luận chương 3 166 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 168 Kết luận 168 Khuyến nghị 171 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN 173 vii ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO 174 PHỤ LỤC 183 viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 So sánh đặc trưng bản chất của QLNS và QLNNL 27 Bảng 2.1 Quy mô sinh viên hệ chính quy từ 2006-2014 64 Bảng 2.2 Số liệu giảng viên và sinh viên từ 2006-2014 67 Bảng 2.3 Trình độ học vấn của GV các trường cao đẳng GTVT (2007-2014) 67 Bảng 2.4 Giảng viên được đào tạo trong, ngoài nước 69 Bảng 2.5 Cơ cấu GV phân bố theo ngành nghề năm 2014 72 Bảng 2.6 Cơ cấu GV lý thuyết và thực hành 72 Bảng 2.7 Cơ cấu GV theo độ tuổi 73 Bảng 2.8 Cơ cấu GV theo giới tính và thâm niên công tác 74 Bảng 2.10 GV và CBQL đánh giá năng lực giảng dạy (theo thâm niên GD) 76 Bảng 2.12 GV và CBQL đánh giá năng lực giảng dạy (theo trình độ học vấn) 78 Bảng 2.13 GV,CBQL đánh giá năng lực giảng dạy (theo nhóm ngành ĐT) 80 Bảng 2.18 GV và CBQL đánh giá năng lực NCKH (theo thâm niên GD) 85 Bảng 2.20 GV và CBQL đánh giá năng lực NCKH (theo trình độ học vấn) 87 Bảng 2.21 Đánh giá năng lực NCKH của ĐNGV (theo nhóm ngành ĐT) 88 Bảng 2.25 Đầu ra của các hoạt động nghiên cứu khoa học 90 Bảng 2.27 GV và CBQL đánh giá NLQL và PVCĐ (theo thâm niên GD) 92 Bảng 2.28 GV và CBQL đánh giá NLQL và PVCĐ (theo cơ cấu độ tuổi) 93 Bảng 2.29 GV và CBQL đánh giá NLQL và PVCĐ (theo trình độ học vấn) 94 Bảng 2.30 GV và CBQL đánh giá NLQL và PVCĐ (theo ngành đào tạo) 95 Bảng 2.34 GV và CBQL đánh giá công tác QH PTĐNGV (theo trường) 97 Bảng 2.35 GV và CBQL đánh giá công tác QHPTĐNGV (theo thâm niên) 98 Bảng 2.36 GV và CBQL đánh giá công tác QHPTĐNGV (theo CC độ tuổi) 99 Bảng 2.37 GV và CBQL đánh giá công tác QHPTĐNGV (theo TĐ học vấn) 100 Bảng 2.38 GV và CBQL đánh giá CT tuyển chọn, SD ĐNGV (theo trường) 103 Bảng 2.39 GV và CBQL đánh giá công tác TC, SD ĐNGV (theo thâm niên) 104 Bảng 2.40 GV và CBQL đánh giá công tác TC, SD ĐNGV (theo CC độ tuổi) 104 ix Bảng 2.41 GV và CBQL đánh giá công tác TC, SD ĐNGV (theo học vấn) 105 Bảng 2.42 GV và CBQL đánh giá CT đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV (theo trường) 108 Bảng 2.43 GV và CBQL đánh giá công tác ĐT,BD ĐNGV (theo thâm niên) 109 Bảng 2.44 GV và CBQL đánh giá công tác ĐT,BD ĐNGV (theo CC độ tuổi) 110 Bảng 2.45 GV và CBQL đánh giá công tác ĐT,BD ĐNGV (theo TĐ học vấn) 111 Bảng 2.46 Ý kiến của GV và CBQL về CT đánh giá ĐNGV (theo trường) 113 Bảng 2.47 Ý kiến của GV và CBQL về CT đánh giá ĐNGV (theo thâm niên) 114 Bảng 2.48 Ý kiến của GV và CBQL về CT đánh giá ĐNGV (theo độ tuổi) 115 Bảng 2.