Luận án: Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT - Lê Thị Thu Hằng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ---  --- LÊ THỊ THU HẰNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA THEO LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ---  --- LÊ THỊ THU HẰNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA THEO LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 9 14 0114 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học : 1. Nguyễn Anh Dũng HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án này chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án LỜI CẢM ƠN Tác giả trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến : - Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng - Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; Vụ Giáo dục Trung học; - Các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn cho tác giả trong suốt quá trình học tập; - Lãnh đạo Sở, phòng Giáo dục Trung học, các trường THPT thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng; - PGS.TS Trần Kiểm và cố TS.

Nguyễn Anh Dũng là người hướng dẫn khoa học và các nhà khoa học đã hướng dẫn và chỉ bảo nhiều ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành đề tài này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn Luận án còn có nhiều thiếu sót. Kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp. Hà Nội, tháng 10 năm 2018 Tác giả MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các luận điểm bảo vệ.

Đóng góp mới của đề tài. Cấu trúc của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA THEO LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.

Nghiên cứu về quản lý đổi mới phương pháp dạy học. Nghiên cứu về Quản lý sự thay đổi. Một số khái niệm cơ bản. Quá trình dạy học.

Phương pháp. Phương pháp dạy học. Quản lý và các chức năng quản lý. Những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi.

Đặc điểm tâm sinh lý học sinh trung học phổ thông. Phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Mối quan hệ phương pháp dạy học với các thành tố của quá trình dạy học. Đổi mới các thành tố của quá trình dạy học.

Đổi mới phương pháp dạy học. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Một số tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục.

Nội dung quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Vai trò của hiệu trưởng trường trung học phổ thông trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Hiệu trưởng là một nhà lãnh đạo và là một nhà quản lý. Hiệu trưởng là người hỗ trợ, cổ vũ và là xúc tác kích thích sự thay đổi:.

Hiệu trưởng là người xử lý các tình huống xảy ra trong quá trình thay đổi:. Hiệu trưởng là người liên kết các nguồn lực cho sự thay đổi:. Hiệu trưởng là người duy trì sự ổn định trong sự thay đổi:. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi.

Các nhân tố liên quan đến hiệu trưởng. Các nhân tố liên quan đến tổ trưởng chuyên môn, giáo viên và học sinh. Các nhân tố liên quan đến môi trường quản lý. Tiêu chí xác định kết quả quản lý đổi mới phương pháp dạy học dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi.

60 Kết luận chương 1. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG DỰA THEO LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI. Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới phương pháp dạy học và quản lý đổi mới phương pháp dạy học. Vương quốc Anh:.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Khái quát về giáo dục trung học phổ thông vùng Đồng bằng sông Hồng. Vài nét về đặc điểm kinh tế - xã hội. Vài nét về giáo dục và đào tạo.

Khái quát về khảo sát thực trạng. Mục đích khảo sát. Nội dung khảo sát. Đối tượng và địa bàn khảo sát.

Phương pháp và công cụ khảo sát. Tiêu chí và thang đo. Tiến hành khảo sát. Thu thập và xử lý kết quả khảo sát:.

Kết luận và đánh giá thực trạng. Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học. Thực trạng việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên.

Thực trạng về phương pháp học tập của học sinh. Các nguyên nhân ảnh hưởng đến đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên. Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết quản lý sự thay đổi. Giai đoạn chuẩn bị đổi mới phương pháp dạy học.

Giai đoạn triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. Giai đoạn phát triển bền vững kết quả đổi mới phương pháp dạy học. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Các nhân tố thuộc chủ thể quản lý (Hiệu trưởng).

Các nhân tố thuộc đối tượng quản lý (GV, HS). Các nhân tố thuộc môi trường quản lý. Đánh giá thực trạng đổi mới phương pháp dạy học và quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Nguyên nhân tồn tại.

116 Kết luận chương 2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DỰA THEO LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI. Định hướng đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi.

Đảm bảo tính mục tiêu. Đảm bảo tính hiệu quả. Đảm bảo tính hệ thống. Đảm bảo tính đồng bộ.

Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi. Các nhóm biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Nhóm các biện pháp chuẩn bị đổi mới phương pháp dạy học. Nhóm các biện pháp triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học.

Nhóm biện pháp phát triển bền vững kết quả đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp. Khảo nghiệm và thử nghiệm biện pháp đề xuất. 169 Kết luận chương 3.

176 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 178 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 181 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 183 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CBQL CBQL CNTT Công nghệ thông tin CSVC Cơ sở vật chất CT & SGK Chương trình và sách giáo khoa CNH-HĐH Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa GDĐT Giáo dục và đào tạo GV Giáo viên GDTrH Giáo dục Trung học GQVĐ Giải quyết vấn đề HĐDH Hoạt động dạy học HĐH Hoạt động học HS Học sinh HTDH Hình thức dạy học KTDH Kĩ thuật dạy học NCBH Nghiên cứu bài học PPDH Phương pháp dạy học PTDH Phương tiện dạy học QLGD Quản lý giáo dục QLSTĐ Quản lý sự thay đổi SHCM Sinh hoạt chuyên môn TCM Tổ chuyên môn THPT Trung học phổ thông THCS Trung học cơ sở TTCM Tổ trưởng chuyên môn DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1.

Khả năng của các PPDH trong việc thực hiện các mục tiêu dạy học. So sánh cách tiếp cận các thành tố của quá trình dạy học. Tiêu chí xác định kết quả quản lý đổi mới phương pháp dạy học trường trung học phổ thông dựa theo lý thuyết Quản lý sự thay đổi. Qui mô phát triển trường lớp, học sinh, giáo viên.

Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục, tỉ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông. Trình độ đào tạo của cán bộ quản lý và giáo viên. Độ tuổi của CBQL và GV. Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học.

Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học. Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học. Số lượng người khảo sát. Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới đổi mới PPDH.

Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. 167 DANH MỤC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 1. Mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình dạy học.

Hoạt động học và phát triển năng lực phẩm chất. Thay đổi cách tiếp cận quản lý giáo dục. Nguyên tắc của Quản lý sự thay đổi. Quy trình của Quản lý sự thay đổi.

44 DANG MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 2. Nhận thức về mức độ cần thiết đổi mới PPDH của CBQL và GV. Nhận thức về đổi mới PPDH của CBQL và GV. Mức độ thực hiện đổi mới PPDH.

Hoạt động học trên lớp của HS. Hoạt động học ở nhà của HS .6: Nhận thức về xây dựng kế hoạch chiến lược đổi mới PPDH .7: Mức độ thực hiện xây dựng KH chiến lược đổi mới PPDH .8: Nhận thức về tuyên truyền, phổ biến kế hoạch đổi mới PPDH.9: Mức độ thực hiện tuyên truyền, phổ biến KH đổi mới PPDH .10: Việc tuyên truyền, phổ biến KH đến các đối tượng. Thành lập đội tiên phong .