Luận án tiến sĩ: Tiêu chí văn hóa nhà trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN DUY PHẤN XÂY DỰNG TIÊU CHÍ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN - 2017 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN DUY PHẤN XÂY DỰNG TIÊU CHÍ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Văn Hộ THÁI NGUYÊN - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Thái Nguyên, tháng 5 năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Duy Phấn ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đề tài nghiên cứu này, tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.

Nguyễn Văn Hộ, người đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, các cán bộ Khoa Tâm lý - Giáo dục, phòng Quản lý và Đào tạo Sau đại học, Ban Giám hiệu trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên; các giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia; Ban Giám hiệu trường Cao đẳng công nghiệp Nam Định nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, phòng Sau Đại học, Ban chủ nhiệm khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện công trình. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, khuyến khích tôi trong trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin trân trọng cám ơn. Thái Nguyên, tháng 5 năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Duy Phấn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ.ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm cần bảo vệ. Những đóng góp mới của luận án.

Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG TIÊU CHÍ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Những nghiên cứu trên thế giới.

Những nghiên cứu ở Việt Nam. Khái niệm cơ bản của đề tài. Văn hóa nhà trường. Xây dựng tiêu chí văn hóa nhà trường.

Cơ sở của việc xây dựng tiêu chí văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Những đặc điểm cơ bản của các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Các thành tố cơ bản của văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Xác định các nhóm tiêu chí văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.

Nhóm tiêu chí về giảng viên. Nhóm tiêu chí về sinh viên. Nhóm tiêu chí về hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nhóm tiêu chí về văn hóa ứng xử trong nhà trường.

Nhóm tiêu chí về văn hóa tổ chức, quản lý trong nhà trường. Nhóm tiêu chí về cảnh quan nhà trường. Nhóm tiêu chí về cơ sở vật chất và các thiết chế văn hóa nhà trường52 1. Các yếu tố ảnh hưởng.

Giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vai trò của hiệu trưởng. Trình độ, năng lực nhận thức của cán bộ, viên chức và sinh viên trong nhà trường.

Vị thế "thương hiệu" của nhà trường. Mức độ hiện đại hóa nhà trường.53 Kết luận chương 1. THỰC TRẠNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG VÀ XÂY DỰNG TIÊU CHÍ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP. Những vấn đề chung về khảo sát thực trạng.

Mục đích khảo sát. Đối tượng và phạm vi khảo sát. Phương pháp khảo sát. Nội dung khảo sát.

Phương pháp xử lý kết quả khảo sát. Kết quả khảo sát thực trạng văn hóa nhà trường và xây dựng tiêu chí văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Kết quả khảo sát thực trạng văn hóa nhà trường và xây dựng VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Kết quả khảo sát thực trạng về xây dựng tiêu chí văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.

Đánh giá chung về thực trạng xây dựng tiêu chí văn hóa nhà trường. 92 Kết luận chương 2. HOÀN THIỆN TIÊU CHÍ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP.Những nguyên tắc và yêu cầu cơ bản khi xây dựng tiêu chí VHNT trong các trường Cao đẳng kỹ thuật Công nghiệp. Những nguyên tắc.

Yêu cầu về nội dung tiêu chí. Hoàn thiện tiêu chí VHNT trong các trường Cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Thẩm định tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp và các chỉ số của từng tiêu chí. Tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.

Mô tả tiêu chuẩn, chi tiết từng tiêu chí và các chỉ số của từng tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Hướng dẫn tìm thông tin, minh chứng theo tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Tự đánh giá và xếp loại văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Mục đích đánh giá.

Tự đánh giá. Xếp loại văn hóa nhà trường. Thử nghiệm tiêu chí văn hóa nhà trường trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp. Mục đích thử nghiệm.

Đối tượng thử nghiệm. Phạm vi thử nghiệm. Phương pháp thử nghiệm. Nội dung thử nghiệm.

Phân tích kết quả tự đánh giá.142 Kết luận chương 3.143 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.148 TÀI LIỆU THAM KHẢO.149 PHỤ LỤC vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BGD & ĐT : Bộ giáo dục và Đào tạo CBQL : Cán bộ quản lý CĐKT : Cao đẳng kỹ thuật GV : Giảng viên HS : Học sinh NXB : Nhà xuất bản SV : Sinh viên THPT : Trung học phổ thông : United Nations Educational, Scientific UNESCO and Cultural Organization VHNT : Văn hóa nhà trường viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Nhận thức của GV và CBQL về tầm quan trọng của tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.2: Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.3: Đánh giá của GV và CBQL về mức độ cần thiết của văn hóa giảng dạy đối với tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.4: Đánh giá của sinh viên về mức độ cần thiết của văn hóa học tập đối với tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.5: Đánh giá của GV và CBQL về mức độ cần thiết của văn hóa ứng xử của GV và CBQL đối với tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.6: Đánh giá của sinh viên về mức độ cần thiết của văn hóa ứng xử đối với tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.7: Đánh giá của GV và CBQL về mức độ cần thiết của cơ sở vật chất và các thiết chế văn hóa đối với tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.8: Đánh giá của sinh viên về mức độ cần thiết của cơ sở vật chất và các thiết chế văn hóa đối với tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.9: Đánh giá của GV và CBQL về mức độ cần thiết của văn hóa tổ chức, quản lý đối với tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.10: Đánh giá của GV và CBQL về những yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng tiêu chí VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.1: Mức độ cần thiết của các tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.2: Mức độ đo lường của các tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.3: Mức độ cần thiết của các các chỉ số của từng tiêu chí VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.105 DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Nhận thức của GV, CBQL và SV về vai trò VHNT trong các trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp.2: Đánh giá của GV và CBQL về hiệu quả các hoạt động VHNT đang thực hiện trong các trường CĐKT.3: Đánh giá của sinh viên về các hoạt động VHNT trong các trường CĐKT công nghiệp.4: Đánh giá của GV và CBQL về các lực lượng đã tham gia xây dựng VHNT, mức độ tham gia và hiệu quả.5: Đánh giá của sinh viên về sự nghiêm túc của bản thân khi tham gia các hoạt động giáo dục xây dựng VHNT trong các trường CĐKT.6: Đánh giá của sinh viên về sự tích cực của bản thân khi tham gia các hoạt động xây dựng VHNT trong các trường CĐKT.7: Đánh giá của GV và CBQL về những yếu tố ảnh hưởng đến VHNT trong các trường CĐKT.1: Biểu đồ về mức độ cần thiết của các tiêu chí.2: Biểu đồ về mức độ đo lường của các tiêu chí.1: Cấu trúc văn hóa theo quan điểm của tác giả Đào Duy Anh.2: Cấu trúc văn hóa theo hệ thống của tác giả Trần Ngọc Thêm.3: Mô hình tảng băng văn hóa nhà trường. Tính cấp thiết của đề tài Trong chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo, Cương lĩnh Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI chỉ rõ“Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam. Trong những năm qua chất lượng đào tạo của các trường đại học và cao đẳng trong cả nước nhìn chung đã được cải thiện đáng kể, dần dần từng bước đáp ứng nhu cầu nhân lực của xã hội, song một thực tiễn đặt ra, hầu hết các trường tập trung mở rộng quy mô đào tạo, chưa thực sự quan tâm đến chất lượng giáo dục. Hơn nữa, mặt trái của nền kinh tế thị trường đã ảnh hưởng tiêu cực đến một số hoạt động sư phạm trong nhà trường.

Tất cả những yếu tố trên đang hàng ngày, hàng giờ trực tiếp tác động đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh - sinh viên.