Luận án quản lý đội ngũ giảng viên khối ngành công nghệ kỹ thuật tại các trường cao đẳng TPHCM

Lý do chọn đề tài Ở bất kỳ quốc gia nào, đội ngũ nhà giáo luôn đóng vai trò là nòng cốt của sự nghiệp giáo dục, là lực lượng quan trọng hàng đầu trong đổi mới giáo dục, bởi vì họ là nhân tố biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực. UNESCO/ILO đã nói về vị thế quan trọng của nhà giáo như sau: “Sự tiến bộ trong giáo dục phụ thuộc phần lớn vào trình độ và năng lực của đội ngũ nhà giáo nói chung và phẩm chất về mặt nhân văn, sư phạm và kỹ thuật của các cá nhân nhà giáo”. [0103, điều 4] Bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế cùng những tác động của cuộc CMCN 4.0 hiện nay đang ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống KT - XH và có tác động trực tiếp tạo ra những cơ hội lẫn thách thức đến hệ thống GDNN. Đòi hỏi hệ thống GDNN cần phải đổi mới về chương trình; phương thức tổ chức đào tạo; hình thức tổ chức thi, kiểm tra đánh giá; quản lý, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở GDNN; chuẩn hóa, tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo; tăng cường ứng dụng CNTT công tác quản lý và dạy - học; gắn kết với doanh nghiệp trong đào tạo và nghiên cứu khoa học, v.v… Trong các nội dung trên, nội dung đổi mới quản lý đội ngũ nhà giáo trong các cơ sở GDNN là nhiệm vụ then chốt và là điều kiện đảm bảo thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới.

Vì đội ngũ nhà giáo quyết định việc hiện thực hóa mọi chủ trương đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước, quyết định sự phát triển quy mô cũng như chất lượng của GDNN. Nghị quyết số 29/NQ-TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã xác định rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo” là một trong những nhiệm vụ, giải pháp then chốt [0001]. Đây là tư duy mang tầm chiến lược, thể hiện quan điểm toàn diện, khách quan, khoa học của Đảng đối với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong công tác đào tạo của ngành giáo dục. Bởi hơn lúc nào hết, quản lý phát triển đội ngũ nhà giáo vững mạnh, toàn diện, vừa hồng vừa chuyên là yêu cầu cấp thiết của giáo dục Việt Nam hiện nay.

Mục tiêu đặt ra cho ngành giáo dục là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, kỹ năng nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng 2 cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 22/03/2018 của Ban chấp hành Trung ương đã xác định: “Đến năm 2030, Việt Nam hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Asean về công nghiệp, trong đó một số ngành công nghiệp có sức cạnh tranh quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu” [0003]. Để thực hiện được mục tiêu đó, một trong những nhiệm vụ cấp thiết và quan trọng là đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực CNKT chất lượng cao, có đủ năng lực và phẩm chất đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động. Với chủ trương này, nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nguồn nhân lực CNKT, đang là nhu cầu cần thiết của cả nước nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.

Chính vì thế, công tác đào tạo nguồn nhân lực CNKT chất lượng cao đặt ra cho các cơ sở GDNN, đặc biệt là các trường cao đẳng vai trò to lớn trong việc quyết định chất lượng đào tạo. Trong đó, ĐNGV khối ngành CNKT là nhân tố quyết định, mang tính nòng cốt trong quá trình đào tạo nhân lực CNKT chất lượng cao cho xã hội.0 đã đặt ra nhiều cơ hội cũng như thách thức đối với các ngành CNKT của Việt Nam. Đã có nhiều cuộc hội thảo được tổ chức để bàn luận về sự ảnh hưởng của CMCN 4.0 đối với giáo dục Việt Nam nói chung và GDNN nói riêng mà đặc biệt là các ngành thuộc khối ngành CNKT để xác định, đề xuất những vấn đề nào cần ưu tiên tập trung giải quyết. Trong số đó có thể kể đến Hội thảo được tổ chức bởi Trường Đại học Việt Nhật thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội phối hợp với Trường ĐH Nguyễn Tất Thành và Hội Cơ học Việt Nam tổ chức ngày 27/10/2018 với chủ đề “CMCN 4.0 - Cơ hội và thách thức với các ngành CNKT”.

Luật Giáo dục nghề nghiệp (2014) [0056] được ban hành với những thay đổi tích cực cũng tạo nên những thời cơ thuận lợi để phát triển GDNN cho các trường cao đẳng nói chung và các trường cao đẳng có đào tạo khối ngành CNKT nói riêng đồng thời cũng đặt ra những thách thức, yêu cầu cao đối với đào tạo nguồn nhân lực. Chất lượng đào tạo của trường cao đẳng có nhiều yếu tố tác động, song chất lượng ĐNGV trường cao đẳng đóng vai trò quyết định. Vì vậy, để đào tạo nguồn nhân lực CNKT chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xã hội trước hết ĐNGV khối ngành CNKT phải được quản lý để đảm bảo số lượng, cơ cấu và nâng cao chất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Quản lý ĐNGV khối ngành CNKT là góp phần phát triển nguồn nhân lực khối ngành CNKT chất lượng cao, là phát triển lực lượng 3 “nguồn” để đào tạo nguồn nhân lực khối ngành CNKT trực tiếp lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH, là yếu tố theo chốt để thực hiện thành công mục tiêu đổi mới GDNN hiện nay mà Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm.

Quản lý ĐNGV và đặc biệt là ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng là nhiệm vụ hết sức quan trọng, vì ĐNGV khối ngành CNKT có vai trò tiên phong, trực tiếp giảng dạy, tác động tích cực đến HSSV góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực khối ngành CNKT đáp ứng yêu cầu phát triển KT- XH. Do đó, quản lý ĐNGV khối ngành CNKT không những là việc làm vừa có tính cấp thiết vừa mang tính chiến lược lâu dài, phải xem đây là khâu đột phá, là yếu tố then chốt để thực hiện thành công mục tiêu đổi mới GDNN hiện nay mà Đảng và Nhà nước đang đặc biệt quan tâm. Là thành phố lớn nhất của Việt Nam về dân số và quy mô đô thị hóa, “Thành phố Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò là một trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ của cả nước; một trong ba vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước đồng thời là động lực cho công cuộc phát triển KT-XH ở địa bàn Nam Bộ và cả nước theo chiến lược CNH-HĐH” [0088]. Thành phố Hồ Chí Minh là một trong hai thành phố có quy mô GDNN lớn nhất trong cả nước.

Lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh luôn quan tâm và có nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV để thực hiện đổi mới GDNN. Đây vừa là thuận lợi để thúc đẩy GDNN Thành phố Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ, dẫn đầu trong cả nước; nhưng cũng vừa là thách thức trong việc đòi hỏi phải có ĐNGV khối ngành CNKT chất lượng cao, đáp ứng đủ đạo đức - tri thức - kỹ năng để góp phần đào tạo nguồn nhân lực khối ngành CNKT có chất lượng cao góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hiện nay công tác quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế, bất cập dẫn đến chất lượng ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh chưa thể đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực khối ngành CNKT cho Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý đội ngũ giảng viên khối ngành Công nghệ kỹ thuật tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay” để nghiên cứu nhằm tìm ra những giải pháp quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực khối ngành 4 CNKT, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH của Thành phố Hồ Chí Minh và đổi mới GDNN trong bối cảnh hiện nay.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu: ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay.

Giả thuyết khoa học Quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh còn bộc lộ một số bất cập trong quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bổ nhiệm và thực hiện chính sách đãi ngộ dẫn đến ĐNGV khối ngành CNKT còn thiếu về số lượng, cơ cấu chưa đồng bộ, chất lượng chưa đạt chuẩn. Vì vậy, nếu đề xuất được các giải pháp quản lý ĐNGV khối ngành CNKT tại các trường cao đẳng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực, tiếp cận năng lực, theo hướng chuẩn hóa phù hợp với điều kiện KT-XH và định hướng phát triển GDNN Thành phố Hồ Chí Minh sẽ góp phần phát triển và nâng cao chất lượng ĐNGV khối ngành CNKT, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực khối ngành CNKT cho Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu đổi mới GDNN trong bối cảnh hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.