Quản lý Nguồn Nhân lực Thông tin - Thư viện tại các Trường Đại học ở Việt Nam - Luận án TS

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI NGUYỄN THANH THỦY QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN HÀ NỘI - 2024 BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI NGUYỄN THANH THỦY QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện Mã số: 62320203 LUẬN ÁN TIẾN SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN THỊ LAN THANH HÀ NỘI, 2024 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tác giả dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Kết quả nghiên cứu của luận án trung thực. Trong quá trình thực hiện luận án, việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được trích dẫn rõ ràng, đúng quy định.

Tác giả luận án Nguyễn Thanh Thủy 1 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC. 1 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. 4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC. Tổng quan nghiên cứu.

Cơ sở lý luận về quản lý nguồn nhân lực thông tin - thư viện. Thư viện đại học và những đặc thù trong quản lý nguồn nhân lực. 46 Tiểu kết chương 1. 58 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM.

Thực trạng thực hiện các nội dung quản lý nguồn nhân lực. Các yếu tố tác động đến quản lý nguồn nhân lực thông tin - thư viện. Đánh giá chất lượng quản lý nguồn nhân lực thông tin - thư viện. Đánh giá chung về thực trạng quản lý nguồn nhân lực tại các thư viện đại học ở Việt Nam.

115 Tiểu kết chương 2. 123 CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN - THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM. Tăng cường đổi mới mô hình quản lý nguồn nhân lực. Tăng cường tự chủ đại học.

Hoàn thiện các nội dung quản lý nguồn nhân lực thông tin - thư viện. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực thông tin - thư viện. 145 Tiểu kết chương 3. 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ.

152 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 162 2 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BGĐ Ban giám đốc CNTT Công nghệ thông tin CSDL Cơ sở dữ liệu GD & ĐT Giáo dục và Đào tạo GDĐH Giáo dục đại học KH & CN Khoa học và công nghệ KPIs (Key Performance Indicators) Các chỉ số hiệu suất cốt yếu NCS Nghiên cứu sinh NCT Nhu cầu tin NDT Người dùng tin NVTV Nhân viên thư viện NL Nhân lực NLĐ Người lao động NNL Nguồn nhân lực NNL TT -TV Nguồn nhân lực thông tin - thư viện QL Quản lý QL NNL Quản lý nguồn nhân lực QL NNL TT- TV Quản lý nguồn nhân lực thông tin - thư viện SP&DV TT Sản phẩm và dịch vụ thông tin TT TT -TV Trung tâm Thông tin - Thư viện TT -TV Thông tin - Thư viện VH TT&DL Văn hóa Thể thao và Du lịch VTVL Vị trí việc làm VCQL Viên chức quản lý 3 DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Bảng 3. Danh mục vị trí việc làm tại thư viện đại học .2: Cấu trúc bản mô tả vị trí việc làm tại thư viện đại học. Tỉ lệ thư viện thực hiện các nội dung hoạch định nguồn nhân lực.

Tỉ lệ các thư viện lập kế hoạch phát triển nguồn nhân lực. 64 dưới dạng văn bản chính thức. Tỉ lệ thành phần tham gia lập kế hoạch phát triển nguồn nhân lực. Các bước thư viện phối hợp thực hiện trong quy trình tuyển dụng.

Mức độ phù hợp giữa nội dung thi tuyển với vị trí công việc. Tỉ lệ thư viện đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu công việc. 70 của nhân sự được tuyển dụng. Tỉ lệ các thư viện tiến hành xây dựng vị trí việc làm.

Tỉ lệ thư viện xây dựng và ban hành chính thức bản mô tả công việc. Tỉ lệ thư viện sử dụng các căn cứ để bố trí nhân sự. Tần suất kiểm tra thực hiện công việc. Nội dung kiểm tra thực hiện công việc.

Thời điểm kiểm tra thực hiện công việc. Tỉ lệ thư viện sử dụng công cụ để đánh giá nguồn nhân lực. Tần suất đánh giá tại thư viện. Tỉ lệ nhân viên thư viện tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng.

Nội dung các khóa đào tạo, bồi dưỡng đối với nhân viên thư viện. Hình thức đào tạo, bồi dưỡng đối với nhân viên thư viện. Lý do nhân viên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng. Chế độ hỗ trợ cho nhân viên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng.

Tỉ lệ viên chức quản lý tham gia các khóa về công tác quản lý. Nội dung các khóa quản lý đối với viên chức quản lý thư viện. Hình thức trả lương tăng thêm tại các thư viện. Tỉ lệ các thư viện xây dựng danh mục hệ số lương theo vị trí việc làm.

Tỉ lệ các thư viện được hưởng chế độ phụ cấp độc hại. Tỉ lệ thư viện đánh giá mức độ tác động của các yếu tố bên ngoài. Tỉ lệ thư viện đánh giá mức độ tác động của các yếu tố bên trong. Tỉ lệ về giới tính nguồn nhân lực tại thư viện đại học.

Tỉ lệ nguồn nhân lực theo độ tuổi tại thư viện đại học. Tỉ lệ nguồn nhân lực thư viện đại học theo thâm niên công tác. Tỉ lệ nguồn nhân lực thư viện đại học theo thời điểm tốt nghiệp gắn với thâm niên công tác. Tỉ lệ nguồn nhân lực thư viện đại học theo trình độ học vấn.

Tỉ lệ nhân viên thư viện theo chuyên ngành đào tạo. Tỉ lệ viên chức quản lý thư viện theo chuyên ngành đào tạo. Tỉ lệ nhân viên thư viện đánh giá mức độ hài lòng. 113 về môi trường làm việc.

Mức độ hài lòng của nhân viên thư viện về vị trí công việc. Mức độ hài lòng của nhân viên thư viện về chính sách đãi ngộ. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển mạnh, kinh tế tri thức đã được nhiều nước trên thế giới lựa chọn làm chiến lược phát triển của quốc gia. Điều này gắn liền với việc phải coi trọng nguồn nhân lực và quan tâm phát triển nguồn nhân lực.

Có như vậy mới có thể sử dụng chất xám trong mọi lĩnh vực và lấy tri thức là động lực, công cụ phục vụ cho mọi hoạt động kinh tế xã hội. Nhận thức được tầm quan trọng của phát triển kinh tế tri thức gắn liền với việc phát triển nguồn nhân lực, nhiều quốc gia coi trọng vai trò của giáo dục và đào tạo trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển kinh tế và xã hội. Có thể nói, nguồn nhân lực quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của một đất nước. Do đó, nguồn nhân lực càng có chất lượng cao bao nhiêu thì việc phát triển kinh tế - xã hội càng trở nên hiện thực bấy nhiêu.

Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn chú trọng đến yếu tố con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển của xã hội. Đại hội Đảng lần thứ VIII (6-1996) đã xác định lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh chóng và bền vững. Đại hội Đảng lần thứ X (2006) đã chỉ rõ, để thực hiện thắng lợi công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức phải phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đại hội Đảng lần thứ XI (2011) đã khẳng định con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển, phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là khâu đột phá của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Đại hội Đảng lần thứ XII (2016) xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhấn mạnh “Tiếp tục thực hiện có hiệu quả ba đột phá chiến lược: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao”[14]. Tại Đại hội Đảng lần thứ XIII (2021), Đảng đã có nhiều định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021 - 2030 trong đó liên quan đến nguồn nhân lực và nhấn mạnh: “Tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài”. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII đã chỉ đạo: “Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và của nền văn hoá, con người Việt Nam, bồi dưỡng sức dân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, có cơ chế đột phá để thu hút, trọng dụng nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng mạnh mẽ khoa 5 học và công nghệ, nhất là những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển nhanh và bền vững”[21]. Nhiều chỉ thị, nghị quyết đã được ban hành về vấn đề đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, trong đó tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo và chuyển đổi số trường đại học.

Chỉ với nền giáo dục hiện đại mới có thể đào tạo được nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của xã hội. Để thực hiện được trọng trách này, các trường đại học đang từng bước nâng cao chất lượng đào tạo. Trong công cuộc đổi mới đó, không thể không nói đến vai trò to lớn của các thư viện đại học, bộ phận cấu thành trường đại học có nhiệm vụ cung cấp thông tin, học liệu, đáp ứng nhu cầu của người sử dụng cũng như hỗ trợ hoạt động học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.