Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu kỹ thuật nâng cao năng suất vải PH40 tại miền núi phía Bắc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HÀ QUANG THƯỞNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHỦ YẾU NÂNG CAO NĂNG SUẤT GIỐNG VẢI CHÍN SỚM PH40 Ở VÙNG MIỀN NÚI PHÍA BẮC LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hà Nội - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HÀ QUANG THƯỞNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHỦ YẾU NÂNG CAO NĂNG SUẤT GIỐNG VẢI CHÍN SỚM PH40 Ở VÙNG MIỀN NÚI PHÍA BẮC Chuyên ngành: Khoa học Cây trồng Mã số: 9620110 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. GS TS Vũ Mạnh Hải 2. TS Nguyễn Hữu La Hà Nội - 2023 i LỜI CAM ĐOAN Luận án Tiến sĩ “Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu nâng cao năng suất vải chín sớm PH40 ở vùng miền núi phía Bắc” chuyên ngành Khoa học cây trồng, mã số 9620110 là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Luận án đã sử dụng một số thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau, các thông tin trích dẫn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ hoặc công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào để nhận học vị. Hà Nội, ngày …. năm 2023 Tác giả luận án Hà Quang Thưởng ii LỜI CẢM ƠN Công trình nghiên cứu “Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu nâng cao năng suất vải chín sớm PH40 ở vùng miền núi phía Bắc”, được thực hiện từ năm 2016 – 2023. Trong suốt quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học, đồng nghiệp, các cán bộ, các hộ nông dân tại địa phương mà đề tài triển khai.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc, các thầy cô trong Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam; Ban Thông tin và Đào tạo; Ban Khoa học và Hợp tác Quốc tế; Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc; Tôi cũng xin được chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Rau hoa quả, … đã tạo điều kiện về vật chất và thời gian để tôi hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến hai thầy hướng dẫn GS.TS Vũ Mạnh Hải và TS. Nguyễn Hữu La đã chỉ bảo, giúp đỡ tôi tận tình trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. Xin được nói lời biết ơn đến gia đình, người thân trong gia đình đã động viên, hỗ trợ mọi mặt cho tôi trong quá trình hoàn thành luận án.

Phú Thọ, ngày …. tháng … năm 2023 Tác giả luận án Hà Quang Thưởng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC BẢNG.

vii DANH MỤC CÁC HÌNH. x DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước về cây vải.

Nguồn gốc, phân loại vải. Nguồn gốc và sự phân bố cây vải. Phân loại cây vải và các giống vải hiện có. Tình hình sản xuất và tiêu thụ vải trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ vải trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ vải ở Việt Nam. Đặc điểm hình thái, sinh trưởng phát triển và yêu cầu sinh thái cây vải. Đặc điểm hình thái cây vải.

Đặc điểm sinh trưởng, phát triển cây vải. Yêu cầu sinh thái của cây vải. Tác động của một số biện pháp kỹ thuật đến năng suất và chất lượng quả vải. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành, phát triển hoa.

Một số biện pháp kỹ thuật tác động đến quá trình ra hoa, đậu quả. Vấn đề thay đổi giống trong sản xuất bằng phương pháp ghép cải tạo. Tình hình sâu bệnh hại vải. Những nhận xét rút ra từ tổng quan tài liệu và các vấn đề giải quyết của đề tài.37 Chương II.

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học giống vải chín sớm PH40.

Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật thúc đẩy sự ra hoa vải chín sớm PH40. Ứng dụng một số kết quả nghiên cứu của đề tài trên giống vải chín sớm PH40. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm nông sinh học.

Phương pháp đánh giá khả năng thích ứng của giống vải chín sớm PH40 khi ghép trên một số giống vải phổ biến vùng miền núi phía Bắc. Phương pháp điều tra sâu bệnh hại. Phương pháp đánh giá mối quan hệ giữa tỷ lệ C/N đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón MKP qua lá đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40.

Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm khoanh vỏ đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40. Nghiên cứu ảnh hưởng của tổ hợp phân bón qua rễ đến năng suất vải chín sớm PH40. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón qua lá đến năng suất vải chín sớm PH40.

Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng Bo đến năng suất v vải chín sớm PH40. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của kỹ thuật bón phân mới đến năng suất vải chín sớm PH40. Nghiên cứu ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến năng suất vải chín sớm PH40. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại đến năng suất vải chín sớm PH40.

Hiệu lực phòng trừ bọ xít hại vải chín sớm PH40 của một số loại thuốc trừ sâu. Phương pháp ứng dụng một số kết quả nghiên cứu của đề tài trên giống vải chín sớm PH40. Phương pháp xử lý số liệu. 57 Chương III.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học giống vải chín sớm PH40. Nguồn gốc giống vải chín sớm PH40. Đặc điểm nông sinh học giống vải chín sớm PH40.

Đặc điểm hình thái giống vải chín sớm PH40. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển giống vải chín sớm PH40. Mối quan hệ di truyền giữa giống vải chín sớm PH40 với một số giống vải hiện có ở Việt Nam. Khả năng thích ứng của giống vải chín sớm PH40 khi ghép trên một số giống vải phổ biến vùng miền núi phía Bắc.

Tỷ lệ bật mầm sau ghép cải tạo. Khả năng sinh trưởng của cành ghép cải tạo .3 Khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất vải PH40 khi ghép cải tạo. Tình hình sâu, bệnh hại chính trên giống vải chín sớm PH40. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất vải chín sớm PH40.

Mối quan hệ giữa tỷ lệ C/N trong lá với khả năng ra hoa của giống vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của phân bón MKP qua lá đến khả năng ra hoa đậu quả vải vi chín sớm PH40. Ảnh hưởng của thời điểm khoanh vỏ đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng ra hoa, đậu quả vải chín sớm PH40.

Ảnh hưởng của tổ hợp phân bón qua rễ đến năng suất vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến năng suất vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của liều lượng Bo bổ sung qua lá đến năng suất vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của kỹ thuật bón phân mới đến năng suất và chất lượng quả vải chín sớm PH40.

Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa sau thu hoạch đến năng suất, chất lượng vải chín sớm PH40. Ảnh hưởng của một số biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại đến năng suất vải chín sớm PH40. Hiệu lực phòng trừ sâu đục quả trên giống vải chín sớm PH40 của một số loại thuốc trừ sâu. Hiệu lực phòng trừ bọ xít hại vải giống vải chín sớm PH40 của một số loại thuốc trừ sâu.

Ứng dụng một số kết quả nghiên cứu của đề tài trên giống vải chín sớm PH40.120 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .125 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 126 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 127 PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA. KẾT QUẢ XỬ LÝ SỐ LIỆU.

139 vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1.1 Các giống vải chính trồng ở các nước 8 1.2 Mức độ thích nghi của cây vải thiều đối với đất đai 24 1.3 Mối quan hệ giữa năng suất vải với một số yếu tố khí tượng 26 3.1 Đặc điểm cảm quan giống vải chín sớm PH40 60 3.2 Đặc điểm lá, hoa, quả của giống vải chín sớm PH40 61 3.3 Thời gian ra lộc thời kỳ kiến thiết cơ bản 63 3.4 Đặc điểm ra lộc thời kỳ sản xuất kinh doanh 64 3.5 Đặc điểm sinh trưởng các đợt lộc giống vải chín sớm PH40 65 3.6 Đặc điểm sinh trưởng giống vải chín sớm PH40 67 3.7 Một số chỉ tiêu về hoa và năng suất giống vải chín sớm PH40 68 3.8 Số băng và hệ số PIC của các mồi SSR và ScoT 73 3.9 Hệ số tương đồng di truyền của 5 giống vải 74 3.10 Tỷ lệ bật mầm ghép cải tạo giống vải chín sớm PH40 76 3.11 Đặc điểm sinh trưởng lộc hè cành ghép cải tạo 77 3.12 Đặc điểm sinh trưởng lộc thu sau ghép cải tạo 78 3.13 Đặc điểm ra hoa, đậu quả, năng suất vải chín sớm PH40 79 sau ghép cải tạo 1 năm 3.14 Mức độ nhiễm sâu, bệnh hại giống Vải chín sớm PH40 80 3.15 Ảnh hưởng của mức độ khoanh vỏ đến tỷ lệ C/N trong lá và 82 khả năng ra hoa của giống vải chín sớm PH40 3.16 Ảnh hưởng của liều lượng phân bón lá MKP đến khả năng ra 83 hoa, đậu quả giống vải chín sớm PH40 3.17 Ảnh hưởng của các biện pháp khoanh vỏ khác nhau đến khả 86 năng ra hoa của giống vải PH40 3.18 Ảnh hưởng của số lần và thời điểm khoanh vỏ đến thành phần 88 viii các loại hoa và tỷ lệ đậu quả của giống vải PH40 3.